Bài hát Tây trong Tết ta

Cứ vào độ gần trước Tết Dương lịch cho đến Tết âm lịch, giai điệu ca khúc "Happy New Year" - một ca khúc của ban nhạc nổi tiếng ABBA - lại vang lên trên các kênh sóng phát thanh, truyền hình, các chương trình văn nghệ, các công viên, siêu thị ở Việt Nam...

Ra đời năm 1980, phát hành trong album Super Trouper, bài hát "Happy New Year" năm nay tròn 30 tuổi. Điều khá thú vị là bài hát này xuất hiện ở Việt Nam ngay sau khi nó được phát hành ở Mỹ không bao lâu giữa những năm tháng đời sống khó khăn.

* Khát vọng yêu thương

Thế hệ sinh viên chúng tôi ngày ấy hầu như ai cũng mê ABBA với những ca khúc như The winner takes it all, Dancing Queen, Andante - Andante, Lay all your love on me, Fernando được nhiều sinh viên thuộc lòng. Lúc ấy, ABBA xuất hiện ở Việt Nam bắt đầu từ những chiếc băng cassette, mãi cả 10 năm sau, băng video những clip của ABBA mới có mặt.

Ban nhạc ABBA thời hoàng kim.

Happy New Year, I have a dream là những ca khúc của ABBA được số đông nhanh chóng yêu thích từ khi xuất hiện, nhưng Happy New Year là ca khúc đứng rất vũng trong đời sống âm nhạc ở Việt Nam gần 30 năm qua, một điều mà không phải ca khúc nước ngoài nào cũng làm được. Tôi đã từng nghe một nhà báo Thụy Điển tỏ ra vô cùng ngạc nhiên vì sự mến mộ của người Việt Nam dành cho ca khúc này.

Lý giải điều này thật ra không hề dễ dàng. Vì có thể nói, Happy New Year nói riêng và các bài hát khác của ABBA nói chung đều có ma lực, có sức ám ảnh khó diễn đạt.

Happy new year có giai điệu đẹp, trong sáng, và... cao sang lạ lùng. Ca khúc ấy còn có cách phối khí hòa âm rất độc đáo. (Có thể bây giờ nhiều bạn trẻ không thấy sự độc đáo ấy vì đã nghe nhiều clip "khai thác", "học tập").

Những người Thụy Điển hát tiếng Anh mang tên ABBA đã làm rung động cả thế giới bằng thứ âm nhạc rất hàn lâm nhưng đồng thời cũng rất gần gũi. Hoặc ít nhất, nó làm cho chúng ta cảm thấy rất gần gũi. Có cảm giác, âm nhạc của ABBA đã nói hộ cái điều mà mình lơ mơ cảm thấy nhưng lại không trình bày rõ ràng, rành mạch được.

Happy new year là ca khúc của khát vọng yêu thương, khát vọng hòa bình, ước mơ đoàn tụ... Chỉ mới nghe những nét nhạc dạo (intro) của ca khúc này, cảm xúc rạo rực luôn tràn về.

* Câu chuyện truyền thông

Nhiều năm gần đây, ca khúc Happy new year được sử dụng rộng rãi trên các kênh phát thanh, truyền hình. Phổ biến là hình thức trích một đoạn bài hát để minh họa cho các trailer "Chúc mừng năm mới". Có trường hợp dùng ca khúc này để "lồng nhạc" cho một TVC quảng cáo (thường quảng cáo sản phẩm có liên quan đến năm mới, Tết).

Đầu năm 2010, bài hát Happy new year xuất hiện dày đặc trên các kênh truyền hình cáp, truyền hình số. Ngay cả kênh cho trẻ con (BIBI - VCTV8) cũng phát các trailer có giai điệu Happy new year nhiều lần trong ngày. Rồi các kênh sóng Đài địa phương cũng "Chúc mừng năm mới" bằng giai điệu Happy new year. Các nhà kinh doanh dịch vụ SMS khi quảng bá trên các kênh truyền hình cũng không quên khai thác Happy new year.

Tết Dương lịch đã vậy, nhưng Tết âm lịch cũng vẫn khai thác bài hát Happy new year! Giao thừa cũng phát Happy new year, ngày Noel cũng phát bài hát ấy. Happy new year được vang lên trên các kênh phát thanh - truyền hình từ sáng sớm, đến buổi trưa, và cả buổi chiều, buổi tối! Phóng sự, thời sự có khi cũng lồng Happy new year. Các chương trình tạp kỹ và văn nghệ dịp đầu năm - đón xuân đều có Happy new year!

* Và chút mơ ước đầu năm

Tần suất xuất hiện dày đặc của Happy new year trong phát thanh - truyền hình mỗi dịp đầu năm, Tết đến như thế làm cho chúng ta có cảm giác ca khúc này là tác phẩm "phi bản quyền", là sản phẩm của văn minh nhân loại được chia sẻ tự do.

Và, một ca khúc hay nhưng bị khai thác và lạm dụng nhiều như thế thì dễ dẫn đến tình trạng làm "chai" cảm xúc thẩm mỹ của người yêu âm nhạc.

Việt Nam cũng không thiếu những ca khúc "biểu tượng" cho Tết đến - Xuân về, cho những thời khắc cụ thể như giao thừa chẳng hạn. Ví dụ, trong bài hát "Ngày Tết quê em" của cố nhạc sĩ Từ Huy, ai trong chúng ta nghe câu hát: "Tết, tết, tết, tết đến rồi! Tết, tết, tết, tết, tết đến rồi!" mà không cảm được cái tiết tấu và âm thanh tiếng pháo nổ đón năm mới, không cảm được niềm vui tràn đầy ngày xuân?

Những người làm biên tập, làm truyền thông chắc không ai "sính ngoại", nhưng bao nhiêu năm nay cứ "Happy new year" mãi thành thói quen. Và cái thói quen đó lại bị "nhái" ra đại trà...

Mong sao những giai điệu Việt thấm đượm hồn dân tộc sẽ được nhiều người chúng ta nhớ và yêu như đã yêu Happy new year.

Phan Văn Tú