Nâng tầm đặc sản địa phương bằng sản phẩm chế biến

Từ những nguyên liệu dân dã của vùng sông nước đến hạt gạo quê hương, nhiều cơ sở sản xuất tại xã Thống Nhất, tỉnh Ðồng Nai đang từng bước nâng cao giá trị kinh tế thông qua chế biến sâu, xây dựng thương hiệu và tham gia Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP).

Cơ sở sản xuất Hoàng Hằng (ở xã Thống Nhất) chế biến các loại bánh phở, bánh đa. Ảnh: Tố Tâm

Không chỉ giữ gìn nghề truyền thống, các sản phẩm chế biến tại xã Thống Nhất còn mở rộng thị trường, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn theo hướng bền vững.

Từ đặc sản quê đến đặc sản OCOP

Giữa nắng vàng rực rỡ bên dòng sông La Ngà, những mẻ cá lìm kìm tươi ngon được công nhân Cơ sở sản xuất Sông Nước (ở xã Thống Nhất) cẩn thận xếp lên giàn phơi, tỏa hương thơm đặc trưng của vùng sông nước. Từ loài cá nhỏ bé, qua bàn tay khéo léo của người dân địa phương, nay đã trở thành món khô cá lìm kìm đậm đà, một đặc sản mang hương vị riêng của Đồng Nai.

Ông Nguyễn Thanh Hoàng, chủ Cơ sở sản xuất Sông Nước cho biết: Trước đây, cá lìm kìm chủ yếu dùng làm mồi câu, giá trị thấp. Tuy nhiên, sau thời gian thử nghiệm chế biến thành sản phẩm khô và đưa ra thị trường, sản phẩm dần được khách hàng đón nhận.

“Chúng tôi làm khô hơn 10 năm nay, khi đạt chứng nhận OCOP thì đầu ra ổn định hơn, sản phẩm được nhiều người biết đến hơn” - ông Hoàng chia sẻ.

Theo ông Hoàng, để giữ được chất lượng, quy trình chế biến được thực hiện nghiêm ngặt ngay từ khâu bảo quản. Cá sau khi đánh bắt được ướp đá ngay và vận chuyển nhanh về cơ sở để giữ độ tươi. Các công đoạn chế biến hoàn toàn thủ công, từ làm sạch, tẩm ướp đến phơi nắng tự nhiên. Nhờ đó, sản phẩm ngày càng được thị trường ưa chuộng, không chỉ tiêu thụ trong tỉnh mà còn vươn ra nhiều địa phương khác.

Song song với sản phẩm truyền thống, tại xã Thống Nhất, một hướng đi khác trong chế biến nông sản cũng đang phát triển mạnh mẽ, đó là ứng dụng công nghệ hiện đại vào sản xuất các sản phẩm từ gạo như: bánh phở, hủ tiếu… Tại Cơ sở sản xuất Hoàng Hằng (ở xã Thống Nhất), toàn bộ quy trình chế biến từ xay gạo, tráng bánh, cắt sợi đến sấy khô đều được tự động hóa. Nhờ đó, sản phẩm đạt chất lượng đồng đều, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm và nâng cao năng suất.

Ông Vương Ngọc Hoàng, chủ Cơ sở sản xuất Hoàng Hằng cho biết: Gia đình ông có truyền thống làm nghề từ tỉnh Nam Định (nay là tỉnh Ninh Bình), sau đó mang vào Đồng Nai phát triển. Từ năm 2017, cơ sở mạnh dạn đầu tư dây chuyền sản xuất hiện đại, từng bước nâng cao chất lượng sản phẩm và đã xây dựng hệ thống sản xuất tự động hóa hoàn toàn. Hiện cơ sở sản xuất đã có 5 sản phẩm đạt OCOP 3 sao được tiêu thụ rộng rãi tại các siêu thị, cửa hàng thực phẩm ở nhiều tỉnh, thành trên cả nước.

Hiện trên địa bàn xã Thống Nhất có 14 sản phẩm chế biến đạt chứng nhận OCOP 3 sao, 4 sao như: mít sấy, xoài sấy, hủ tiếu, bánh đa, bánh phở…

Hỗ trợ nâng tầm sản phẩm chế biến

Theo đánh giá của địa phương, việc phát triển các sản phẩm chế biến gắn với Chương trình OCOP đã tạo động lực quan trọng cho kinh tế nông thôn tại xã Thống Nhất nói riêng và tỉnh Đồng Nai nói chung. Nhiều sản phẩm chế biến trên địa bàn được nâng cao về chất lượng, bao bì, nhãn mác và khả năng cạnh tranh trên thị trường.

Ông Hồ Quốc Tuấn, Phó Trưởng phòng Kinh tế xã Thống Nhất cho biết: Các sản phẩm OCOP trên địa bàn, nhất là nhóm sản phẩm chế biến từ nông sản, thủy sản, đang có bước phát triển rõ rệt cả về chất lượng lẫn quy mô. Nhiều cơ sở đã chủ động đầu tư máy móc, thiết bị hiện đại, từng bước thay thế phương thức sản xuất thủ công, qua đó nâng cao năng suất, đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm và tạo ra sản phẩm đồng đều, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

Địa phương định hướng các cơ sở phát triển theo hướng bền vững, chú trọng lựa chọn nguồn nguyên liệu sạch, quy trình chế biến an toàn, hạn chế phụ gia, nhằm bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng. Đây được xem là yếu tố then chốt giúp các sản phẩm OCOP nâng cao giá trị, xây dựng niềm tin và mở rộng thị trường tiêu thụ trong thời gian tới. Điển hình như mọi công đoạn chế biến khô cá lìm kìm tại Cơ sở Sông Nước đều được thực hiện thủ công và được phơi với nắng tự nhiên. Còn Cơ sở bánh phở Hoàng Hằng, sau nhiều năm phát triển, không chỉ giữ vững chất lượng truyền thống mà còn mở rộng sản xuất theo hướng hiện đại, hình thành chuỗi liên kết với các hợp tác xã, tổ hợp tác trồng lúa trên địa bàn. Việc liên kết này giúp ổn định nguồn nguyên liệu, đồng thời tạo đầu ra bền vững cho nông dân. Nhờ đó, các sản phẩm chế biến không chỉ khẳng định chỗ đứng tại địa phương mà còn từng bước vươn ra nhiều tỉnh, thành, góp phần nâng cao giá trị nông sản và phát triển kinh tế nông thôn theo hướng bền vững.

Theo ông Hồ Quốc Tuấn, thời gian tới, địa phương tiếp tục đồng hành, tạo điều kiện để các cơ sở sản xuất tiếp cận nguồn vốn, ứng dụng tiến bộ khoa học - công nghệ, đẩy mạnh xúc tiến thương mại và quảng bá sản phẩm ra thị trường; đồng thời khuyến khích các cơ sở không ngừng nâng cao chất lượng, đa dạng hóa sản phẩm nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng, từng bước nâng tầm giá trị nông sản địa phương và phát triển bền vững.

Tố Tâm