Nước giàu hồi phục, nước nghèo vẫn chới với

Ngân hàng Thế giới ước tính trong năm nay khoảng 30.000 và 50.000 trẻ em sẽ tử vong ở châu Phi. (Ảnh: rediff)

Sau khi nỗ lực thoát khỏi cuộc khủng hoảng và tìm cách hồi phục phát triển kinh tế, Nhật Bản, Đức và Pháp cơ bản đã khắc phục được nền kinh tế của mình, trong khi dự đoán tiến triển kinh tế Mỹ và khu vực châu Âu có nhiều khả quan. Những nước này đều có sự cứu giúp mạnh mẽ của chính phủ trong lĩnh vực tài chính, mặc dầu họ vẫn phải tiếp tục nỗ lực hạn chế tình trạng thất nghiệp và thiếu hụt ngân sách

Tuy nhiên tình hình kinh tế suy thoái ở các nước đang phát triển ở châu Phi, châu Á và Mỹ La-tinh vẫn còn tồi tệ và không còn nghi ngờ rằng tình trạng này vẫn còn tiếp tục trong thời gian tới. 

“Những vết thương trầm trọng”

Các nhà phân tích thừa nhận rằng cuộc khủng hoảng kinh tế hiện nay khác với khủng hoảng trước đây.

Cuộc khủng hoảng kinh tế nổ ra ở Mexico (1995) và Đông Nam Á năm (1997-1998) đều có nguồn gốc ở những nền kinh tế mới nổi và tác động có hạn đến thế giới phát triển.

Trái lại, cuộc khủng hoảng hiện nay nổ ra ở các nước giàu và tác động đến phần còn lại của Thế giới, đã gây ra sự thay đổi lớn ở những khu vực ít được bảo hộ trên thế giới.

Thế giới không còn phải gánh chịu sự sụp đổ của thị trường chứng khoán ở quy mô rộng lớn, cũng như sự chao đảo tín dụng, sụt giảm thương mại và suy sụp trong phát triển kinh tế. Thế nhưng ở một số nước đang phát triển, nhất là những nước nghèo, “vết thương” do khủng hoảng mang lại dường như sâu rộng hơn.

Sụt giảm về đầu tư trực tiếp, luân chuyển lưu lượng vốn đã tăng thêm những vấn đề khó khăn mà họ từng bị ảnh hưởng.

Thực tế, hàng triệu người không góp phần gây ra cuộc khủng hoảng tài chính này nhưng trong chừng mực đã bị tác động khắc nghiệt bởi nó.

“Tuy nhiên, có nhiều dạng tác động khác nhau đối với thế giới đang phát triển”, ông Sergio Jellinek, một chuyên gia về phát triển bền vững của Ngân hàng Thế giới cho biết.

“Những nền kinh tế mới nổi như Brazil, Ấn Độ và Trung Quốc đã cho thấy khả năng kháng cự của họ trước những biến động toàn cầu”, ông nói. “Trong số đó cũng có những quốc gia nghèo bởi những nước này không gắn chặt với thị trường tài chính quốc tế nên bị tác động ít hơn từ cuộc khủng hoảng”, ông nói thêm. 

Ít vốn hơn

Theo Tổ chức Bảo lãnh đầu tư đa phương (MIGA), dòng vốn đầu tư trực tiếp cho các nước đang phát triển sẽ giảm 30% trong 2009, chỉ còn khoảng 385.000 triệu đôla

Viện Tài chính quốc tế (IIF) ước tính dòng vốn cho những nước này sẽ giảm 35% trong suốt năm nay, chỉ còn khoảng 165.000 triệu đôla.

“Các nước nghèo hiện đang ở thế bất lợi lớn, nếu họ đã từng có những yếu tố rủi ro mạo hiểm đối với các nhà đầu tư nước ngoài, thì hiện nay họ còn có nhiều rủi ro hơn. Yếu tố này đã đẩy các nước nghèo rơi vào tình trạng rất khó khăn”. Nhà kinh tế học Aldo Abram người Argentine giải thích.

Theo ông Aldo Abram, việc nguồn vốn và đầu tư trực tiếp nước ngoài quay trở lại với các nước đang phát triển sẽ phụ thuộc vào khả năng hồi phục niềm tin của các nước giàu, theo quan điểm của ông thì phải đến giữa năm 2010. 

Trợ giúp rủi ro

Danh mục dấu hiệu tiêu cực không dừng lại ở đây. Trong các cuộc khủng hoảng trước đây, những nền kinh tế vững mạnh hơn đã cắt giảm các khoản ngân sách viện trợ song phương cho các nước đang phát triển và nhiều quan ngại rằng việc cắt giảm này sẽ lặp lại trong cuộc khủng hoảng hiện nay.

Chưa có con số chính xác về các gói viện trợ cho những nước nghèo trong cuộc khủng hoảng, tuy nhiên đây cũng là vấn đề đáng lo ngại, điển hình như Nam Phi hiện đang phụ thuộc rất nhiều vào viên trợ bên ngoài. Viện trợ bên ngoài đang chiếm 9% GNP của lục địa đen.

Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), trong đó có một số nước giàu, đã cảnh báo rằng các thành viên tổ chức này sẽ cung cấp ngân sách ít hơn cho những khu vực nghèo đói trên hành tinh.

Chủ tịch Ủy ban Viện trợ phát triển của OECD ông Eckhard Deutscher nói: “Chúng ta không lặp lại sai lầm của những năm 1990, khi các nước phát triển cắt giảm các khoản viện trợ của họ một cách quyết liệt bởi khủng hoảng”.

Vào đầu năm nay, những nền kinh tế châu Âu như Pháp, Italia và Ai-len đã thông báo cắt giảm trong các chương trình viện trợ song phương.

Ngân hàng Thế giới (WB) ước tính trong năm nay khoảng 30.000 và 50.000 trẻ em sẽ tử vong ở châu Phi, một hệ quả trực tiếp do tình hình kinh tế tồi tệ ở các nước nghèo.

Liên Hiệp Quốc cho biết số người trên Thế giới thiếu dinh dưỡng sẽ vượt quá con số hiện nay là 1000 triệu, hơn 10% năm 2008.

Xét về vai trò của các nước giàu, ông Jellinek tuyên bố: “Tôi tin rằng trong hoàn cảnh hiện nay, nhiệm vụ của các nước giàu là nên tăng cường hơn nữa các khoản ngân sách bởi họ là nguồn gốc nổ ra cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới hiện nay.  (Theo BBC)