Nỗi lòng hai bà mẹ có con nhiễm dioxin

Phán quyết của tòa án Mỹ hôm nay về vụ kiện chất độc da cam sẽ không thể thay đổi cuộc đời hai đứa trẻ dị dạng và bại não trong ngôi nhà nhỏ của chúng ở Hà Nội.

Duy, 10 tuổi, có ông bị phơi nhiễm chất độc da cam. Ảnh: Reuters.

Phán quyết của tòa án Mỹ hôm nay về vụ kiện chất độc da cam sẽ không thể thay đổi cuộc đời hai đứa trẻ dị dạng và bại não trong ngôi nhà nhỏ của chúng ở Hà Nội.

Nhưng mẹ của chúng - Phạm Đức Duy 10 tuổi và Nhữ Hồng Phong 24 tuổi, nói rằng vụ kiện các công ty sản xuất hóa chất độc hại, cùng với nhiều nỗ lực khác, có thể giúp ích cho những thế hệ sau.

"Chẳng ai bắt người Mỹ hay bất kỳ người nào trả tiền, nhưng người ta trên thế giới sẽ không còn sản xuất những hóa chất để làm vũ khí nữa", bà mẹ Nguyễn Thị Tư nói, trong khi cậu con trai tên Phong nhìn bà qua những khe hở của chiếc cũi gỗ đặt giữa phòng khách.

"Thà chết ngay còn hơn chết kiểu này", Tư nói và cho biết thêm bà kiếm được 2 triệu đồng mỗi tháng nhờ làm lao công ban đêm cho một trường học.

Lưng của Phong bị cong, tay trái ngắn. Em cố đứng lên bằng cách dựa vào thành cũi gỗ. Em phát ra những âm thanh vô nghĩa và không hiểu người khác nói gì với mình. 

Năm 1975 - năm cuối của cuộc chiến tranh của Mỹ ở Việt Nam, cha của Phong, ông Nhữ Văn Phúc, từng có mặt ở hai địa điểm mà ngày nay được xác định là "điểm nóng" về dioxin - chất có trong chất da cam diệt lá và là một trong những hóa chất độc nhất mà loài người biết đến.

Mỹ cho đến nay vẫn khẳng định rằng không có mối liên hệ về mặt khoa học giữa chất khai quang và hơn hai triệu người Việt Nam bị ảnh hưởng bởi dioxin. Khi Tổng thống Mỹ George W. Bush thăm Hà Nội năm ngoái, ông và Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết đã đồng ý hợp tác dọn sạch những "điểm nóng" ở ba căn cứ mà Mỹ từng cất trữ hóa chất. Cả hai dự kiến sẽ thảo luận tiếp về vấn đề này trong chuyến thăm Mỹ của ông Triết, bắt đầu hôm nay.

Cũng hôm nay, Hội nạn nhân chất độc da cam Việt Nam bắt đầu trình bày lý lẽ và chờ nghe phán quyết của tòa án, về việc Hội kiện hơn 30 công ty hóa chất Mỹ tham gia sản xuất chất khai quang. Hai năm trước, đơn kiện đã bị tòa sơ thẩm bác. Dự đoán phải mất vài tháng nữa kể từ đây, tòa án phúc thẩm mới ra phán quyết có thụ lý vụ kiện hay không.

Chính quyền Mỹ và Nam Việt Nam đã ủng hộ chiến dịch rải 70 triệu lít chất diệt lá xuống lãnh thổ Việt Nam kể từ năm 1961 đến 1971, nhằm làm sạch lá cây trong rừng - nơi bộ đội miền Bắc ẩn náu.

Dọn dẹp

Hãng nghiên cứu môi trường Hatfield Consultants có trụ sở ở Canada, đã đo nồng độ dioxin tại ba địa điểm bị nhiễm nặng. Kết quả là nồng độ hiện tại cao gấp hàng trăm lần so với mức quốc tế chấp nhận được.

Hồi tháng 5, Mỹ công bố dành 3 triệu USD cho việc cải thiện môi trường ở các địa điểm bị nhiễm. Công việc làm sạch có thể bắt đầu từ tháng 10 này, tại địa điểm gần sân bay Đà Nẵng, các quan chức và nhà thầu Mỹ cho biết. Hai nơi khác là huyện Phù Cát tỉnh Bình Dương và Biên Hòa của tỉnh Đồng Nai.

Trở lại với Duy và Phong, gia đình họ sống trong các căn hộ thuộc khu gia binh gần trụ sở Bộ Quốc phòng ở Hà Nội. Trong một căn phòng nhỏ cùng ngõ với nhà của Phong, chị Nguyễn Thị Thanh Vân đang nhẹ tay ôm đứa con trai Duy, cả hai ngồi trên chiếu cói.

Khuôn mặt đứa trẻ biến dạng, các chân và tay cứng và gập lại thành những góc gẫy. Duy thích được cù. Bác của Duy cho biết cháu có thể phản ứng khi xem bóng đá trên TV.

Họ hàng cho biết ông của Duy là bộ đội thời chiến. Ông ốm vật vã 10 năm cuối đời và đã qua đời năm 1992.

Chủ tịch Nguyễn Minh Triết sẽ đến New York vào hôm nay, đúng ngày tòa án nghe lời trình bày của các bên để sau đó ra quyết định

Mẹ của Duy nói rằng chị mong muốnChủ tịch Triết "sẽ nói với nhân dân Mỹ về những ảnh hưởng nghiêm trọng mà dioxin đã gây ra, không chỉ cho một mà nhiều thế hệ". (Theo Reuters)