Các cường quốc khí đốt thảo luận khả năng tập hợp thành một cơ chế kiểu OPEC

Ngày 9-4, Diễn đàn các nước xuất khẩu khí đốt (GECF) đã khai mạc kỳ họp thứ 6 tại Doha, Quatar. Dư luận đặc biệt chú ý tới kỳ họp lần này của GECF bởi chủ đề chính thảo luận tại kỳ họp là khả năng thành lập tổ chức các nước xuất khẩu khí đốt, một cơ chế tương tự như Tổ chức Các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC).

Ngày 9-4, Diễn đàn các nước xuất khẩu khí đốt (GECF) đã khai mạc kỳ họp thứ 6 tại Doha, Quatar. Dư luận đặc biệt chú ý tới kỳ họp lần này của GECF bởi chủ đề chính thảo luận tại kỳ họp là khả năng thành lập tổ chức các nước xuất khẩu khí đốt, một cơ chế tương tự như Tổ chức Các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC).

GECF được thành lập năm 2001, gồm 14 thành viên, trong đó có Nga, Iran, Qatar, Venezuela và Algeria. Riêng 5 nước này đã kiểm soát 72% trữ lượng khí đốt toàn cầu và chiếm 42% sản lượng khí đốt của thế giới.

Ý tưởng thành lập một "OPEC khí đốt" bắt đầu được nhắc tới nhiều từ tháng 8 năm ngoái, khi hai tập đoàn khí đốt hàng đầu thế giới là Gazprom (của Nga) và Sonatrach (của Algeria) ký hiệp định đối tác, sau đó là việc Iran đề nghị thành lập một "liên minh khí đốt" với Nga. Ý tưởng này càng được thúc đẩy khi trong một bài phát biểu hồi tháng 2 vừa qua, Tổng thống Vladimir Putin của Nga, nước chiếm gần 30% trữ lượng khí đốt toàn thế giới và chiếm tới 20% sản lượng khí đốt toàn cầu, tỏ ra quan tâm và ủng hộ ý tưởng này. Ngay trước khi khai mạc kỳ họp này, Iran và Venezuela đều bày tỏ ủng hộ việc thành lập một "OPEC khí đốt". Bộ trưởng Năng lượng Venezuela Rafael Ramirez cho rằng đây là "ý tưởng tốt", trong khi Bộ trưởng Dầu mỏ I-ran nhấn mạnh GECF sẽ càng vững mạnh thêm nếu "OPEC khí đốt" được thành lập.

Tuy nhiên, nhiều nước phương Tây đã tỏ ra lo ngại và phản đối việc thành lập "OPEC khí đốt". Các bộ trưởng năng lượng của Qatar, Ai Cập, Algeria và cả Nga đã "trấn an" khách hàng rằng việc tập hợp thành một "OPEC khí đốt" không nhằm phối hợp để đưa ra một chính sách chung về giá, đồng thời nhấn mạnh đây vẫn hoàn toàn chỉ là ý tưởng. Phát biểu trước khi đi Qatar, Bộ trưởng Năng lượng Nga Viktor Khristenco đã khẳng định "không có thỏa thuận nào về việc thành lập tổ chức các nước xuất khẩu khí đốt sẽ được ký kết tại kỳ họp lần này".

Theo giới phân tích, khả năng thành lập một tổ chức khí đốt mạnh như OPEC là chưa thể có trong thời gian trước mắt, song trong bối cảnh khí đốt đang phát triển mạnh và đóng vai trò ngày càng quan trọng trong việc bảo đảm nhu cầu năng lượng thế giới, việc các nước xuất khẩu khí đốt phối hợp với nhau để kiểm soát thị trường khí đốt chặt chẽ hơn không phải là không thực hiện được. Tuy nhiên, thành lập "OPEC khí đốt" không phải là việc dễ dàng. Không giống dầu lửa, vốn được trao đổi tại nơi giao dịch liên tục cập nhật giá cả thị trường dựa trên nguồn cung và cầu, khí đốt phần lớn được bán theo những hợp đồng chặt chẽ cho phép hai bên thỏa thuận và ấn định giá cả trong thời gian dài 15-25 năm. Ngoài ra, hầu hết khí đốt tự nhiên được vận chuyển qua đường ống và không thể vận chuyển vòng quanh thế giới tới nhiều khách hàng khác nhau dễ dàng như dầu lửa. Hạ tầng cơ sở đường ống cũng đòi hỏi khoản đầu tư đáng kể do vậy thường cần đến những hợp đồng lâu dài.

Vẫn có một số ý kiến lạc quan cho rằng ý tưởng trên hoàn toàn khả thi vì ngày càng có nhiều khí tự nhiên được hóa lỏng bằng phương pháp làm lạnh và được vận chuyển bằng tàu chở dầu. Ông Dalton Garis, nhà kinh tế Mỹ tại Viện Xăng dầu ở Abu Dabi (Các tiểu vương quốc A-rập thống nhất) cho rằng việc thành lập một cơ chế ấn định giá khí hóa lỏng sẽ có thể dẫn đến sự ra đời một "OPEC khí đốt". Khí đốt tự nhiên hóa lỏng hiện chiếm 1/4 thị trường khí đốt toàn cầu, và dự đóan tới năm 2030 sẽ chiếm 50%. (TTXVN)