NHỮNG SỰ KIỆN CHÍNH TRỊ - KINH TẾ THẾ GIỚI NỔI BẬT NĂM 2006

Năm 2006 đang dần khép lại, trong những ngày cuối năm, tình hình thế giới vẫn đầy sôi động.

CHDCND TRIỀU TIÊN THỬ VŨ KHÍ HẠT NHÂN

Tháng 7 , sự kiện CHDCND Triều Tiên thử 6 quả tên lửa đã gây căng thẳng ở khu vực Đông Bắc Á và làm tiến trình đàm phán 6 bên bị ngưng trệ hoàn toàn.

Đến tháng 9 , CHDCND Triều Tiên thực hiện vụ thử hạt nhân và tuyên bố đã có vũ khí hạt nhân.

Tuyên bố này đã dẫn đến nghị quyết 1718 của Liên hiệp quốc cấm mọi hoạt động nhập khẩu thiết bị quân sự, trừng phạt tài chính, tuy nhiên bản nghị quyết này không ủng hộ biện pháp đe dọa quân sự.

Trong những ngày đầu của tháng 12 , vòng tiếp theo của cuộc đàm phán 6 bên về hạt nhân của CHDCND Triều Tiên đã được khởi động lại, nhưng hai bên vẫn chưa giải quyết được bế tắc quan trọng nhất. Mỹ muốn CHDCND Triều tiên giải giới, trong khi CHDCND Triều Tiên muốn Mỹ trước tiên phải bãi bỏ cấm vận và chính sách thù nghịch.

BẠO LỰC TIẾP DIỄN KHÔNG NGỪNG TẠI IRAQ

Iraq vẫn là đề tài hàng ngày trên các phương tiện truyền thông trong năm 2006. Đánh bom liều chết, bạo lực mang màu sắc tôn giáo và sắc tộc đã đẩy đất nước này đến miệng vực nội chiến.

Chính nguời đứng đầu Bộ Quốc phòng Mỹ cũng thừa nhận chiến lược tại Iraq đã thất bại, Iraq đang ở một khúc quanh mới và sẽ còn mất một khoảng thời gian dài nữa, đất nước này mới có sự ổn định.

Tháng 4 , Liên quân do Mỹ đứng đầu tại Iraq đã tiêu diệt được Al Zarwaqi, Thủ lĩnh Al Qaida tại Iraq. Trong khi đó, sau nhiều phiên xét xử bị trì hoãn, Tòa thượng thẩm của Iraq đã kết án tử hình cựu Tổng thống Saddam Hussein vì vai trò chủ chốt của ông trong vụ thảm sát 142 người Shiite ở Dujail năm 1982.

Tuy nhiên cái chết của Zarwaqi và bản án dành cho cựu Tổng thống Saddam Hussein cũng không cải thiện được tình hình ngày càng tồi tệ ở Iraq.

Tháng 5 , Quốc hội Iraq bầu ông Nouri Maliki  làm thủ tướng mới. Một tháng sau, ông tuyên bố sẽ bẻ gãy các cuộc xung đột sắc tộc và bạo lực.

Nhưng thực tế diễn biến những tháng tiếp theo lại khác hẳn. Nếu trước đây các vụ đánh bom nhắm vào liên quân, thì nay nó nhắm vào người gia nhập quân đội và làm việc cho chính phủ, thậm chí cả những người dân bình thường.

Những đợt đánh bom làm thiệt mạng hàng trăm người, gây kinh hoàng tại những nơi linh thiêng nhất, đến nỗi vào tháng 11, chính Thủ tướng Maliki  phải tuyên bố nước ông đang trong tình trạng hỗn loạn nhất.

PALESTINE - ISRAEL: NGUY CƠ NỘI CHIẾN NGÀY CÀNG TĂNG CAO

Tháng 1/2006, Thủ tướng Israel Ariel Sharon bị đột quỵ giữa lúc các đảng phái tại Israel và Palestine đều chuẩn bị những cuộc bầu cử quan trọng. Sau 100 ngày làm quyền thủ tướng, ông Ehud Olmert chính thức được chọn là Thủ tướng Israel vào ngày 14/4.

Cũng vào tháng 1, nhóm vũ trang Hồi giáo Hamas giành chiến thắng với đa số phiếu trong cuộc bầu cử Quốc hội Palestine và có quyền thành lập chính phủ. Tuy nhiên tuyên bố không công nhận Israel khiến Palestine đối mặt với lệnh cấm vận từ phương Tây và cả sự phản đối của Đảng Fatah của Tổng thống Palestine.

Không thanh toán được tiền lương và bất lực trong việc ngăn chặn những vụ bắn tên lửa vào Israel khiến mâu thuẫn giữa Văn phòng Tổng thống và Chính quyền Hamas ngày càng trầm trọng.

Israel liên tục thực hiện các vụ ám sát có chọn lọc nhắm vào các thành viên vũ trang cấp cao của Hamas. Những cuộc xô xát giữa hai bên liên tục diễn ra mà đỉnh điểm là những vụ đọ súng tại Tòa nhà Quốc hội và chuyến trở về từ Iran của ông Hasnieh.

Trong những ngày cuối năm, lằn ranh nội chiến trở nên mỏng manh hơn bao giờ hết.

CHIẾN SỰ TẠI LI-BĂNG

Chiến sự tại Li-băng nổ ra vào tháng 7 và ngày càng leo thang.

Một nhóm các tay súng Hezbollah phục kích bắt hai binh sĩ Israel và đưa về bên kia biên giới. Cuộc truy đuổi giải phóng con tin biến thành xung đột quy mô. Xe tăng, máy bay và tàu chíến nã đạn và ném bom liên tục vào Li-băng. Sau đó là bộ binh tiến vào.

Hebollah trả đũa bằng những loạt tên lửa tầm xa và ca-chiu-sa.

Thế trận biến thành thế giằng co. Dân thường vẫn là những người chịu thiệt hại nặng nhất. Người nước ngoài ở Li-băng, trong đó có nhiều người Việt Nam, được khẩn trương di tản khi mục tiêu tại Beirut bị tấn công dồn dập hơn.

34 ngày sau, lệnh ngưng bắn của Liên hiệp quốc có hiệu lực, nhưng cả hai phía đều không chính thức ra lệnh ngừng bắn. Lực lượng gìn giữ hòa bình của Liên hiệp quốc đã được triển khai

Cơ sở hạ tầng tại Li-băng bị hư hỏng nghiêm trọng và phải mất nhiều năm nữa mới được khôi phục lại bình thường.

AFGHANISTAN: PHIÊN BẢN MỚI CỦA IRAQ?

Năm 2006, tình hình ở Afghanistan trở nên tương tự như ở Iraq khi phe Taliban bắt đầu hoạt động trở lại.

Quân đội nước ngòai rút đi ở một số khu vực và binh sĩ Afghanistan được đưa vào thay thế. Nhưng chỉ vài tháng sau, những nơi này rơi vào vòng kiểm soát của Taliban.

Năm 2006 là năm đẫm máu nhất ở Afghanistan kể từ khi liên quân do Mỹ đứng đầu lật đổ chế độ Taliban năm 2001.

Những nỗ lực nhằm tiêu diệt Taliban và mạng lưới Al Qaida đã gặp thất bại.

Taliban tuyên bố sẽ tiến hành những cuộc tấn công liều chết và họ có hàng ngàn thành viên sẵn sàng làm việc đó.

Iran thực hiện rất nhiều cuộc tập trận, liên quan đến nhiều binh chủng và các lọai vũ khí khác nhau.

IRAN KHÔNG TỪ BỎ CHƯƠNG TRÌNH LÀM GIÀU URANIUM

Một Iraq hỗn loạn ở sát bên và chương trình làm giàu uranium là những lý do chính để Tehran thực hiện các cuộc trình diễn quân sự mang tính răn đe.

Bất chấp những đe dọa cấm vận từ Phương tây, Iran tuyên bố tiếp tục chương trình làm giàu uranium, vì chúng được sử dụng vào mục đích hòa bình, không vi phạm hiệp ước phổ biến hạt nhân.

Các nước châu Âu đứng đầu là Anh, Pháp và Đức đã thất bại trong việc thuyết phục Iran trở lại bàn đàm phán. Tiến trình bỏ phiếu cấm vận vấp phải sự phản đối của Nga và Trung Quốc.

Từ trước đến nay, Iran vẫn khẳng định rằng các hoạt động làm giàu uranium của nước này đều nhằm sản xuất điện năng. Tuy nhiên, phương Tây lo ngại Tehran có thể dùng công nghệ hiện có để chế tạo vũ khí và vấn đề này chính là nguyên nhân chính dẫn đến bế tắc hạt nhân bấy lâu nay giữa Iran và cộng đồng quốc tế.

ĐẢO CHÍNH Ở THÁI LAN

Ngày 19/9, quân đội Thái Lan đã thực hiện cuộc đảo chính lật đổ Thủ tướng Thaksin Shinawatra khi ông đang đi công vụ tại New York.

Xe tăng và các binh sĩ áng ngữ các ngả đường nhưng tình hình không có gì căng thẳng.

Người dân Bangkok vẫn sinh họat bình thuờng khi cuộc đảo chính quân sự diễn ra. Dường như trong gần 5 tháng khủng hoảng chính trị, họ đã hình dung được quân đội sẽ làm gì đối với chính phủ.

Ông Thaksin chỉ tuyên bố ông là người thất nghiệp.

Quốc vương Bhumibol đã phê chuẩn Hiến pháp lâm thời, theo đó Tướng Surayud Chulanon được phê chuẩn làm Thủ tướng Thái Lan.

VIỆT NAM GIA NHẬP WTO

Sự kiện 21 nền kinh tế APEC với đại diện là những lãnh đạo cấp cao cùng hiện diện ở Hà Nội vào giữa tháng 11, ngay sau khi Việt Nam trở thành thành viên thứ 150 của WTO là những minh chứng rõ ràng về hình ảnh, vị thế của Việt Nam trong các mối quan hệ quốc tế.

Chủ tịch Tổ chức Thương mại Thế giới WTO Pascal Lamy đã gọi Việt Nam là một ngôi sao đang lên. Sau 20 năm đổi mới, Việt Nam đã không ngừng phát triển và quan hệ ngoại giao bình thường với hơn 160 nước, đặc biệt với tất cả các cường quốc.

Việc Việt Nam gia nhập WTO và tổ chức thành công hội nghị APEC là biểu hiện cụ thể sự thừa nhận, cam kết của thế giới về những lợi ích an ninh, phát triển của dân tộc Việt Nam, đồng thời cũng thể hiện sức ảnh hưởng đang vươn cao của Việt Nam trong một trật tự thế giới mới.

GOOGLE VƯƠN LÊN THỐNG TRỊ TOÀN CẦU

Từ một công cụ tìm kiếm trên mạng Internet, hãng Google đã trở thành hiện tượng kinh tế của năm 2006. Sức mạnh của công ty này chính là khả năng kiểm soát gần như toàn bộ dữ liệu internet.

Sau hai năm gia nhập thị trường chứng khoán, tổng giá trị cổ phiếu của Google ước tính lên tới 132 tỉ USD, lớn hơn cả Tập đoàn ôtô DaimlerChrysler.

Việc Google bỏ ra 1,6 tỉ USD vào tháng 10 để mua Youtube, một website lưu trữ các đoạn video cá nhân, càng củng cố sức mạnh của công ty này trong nền kinh tế thời công nghệ số.

GIẢI NOBEL HÒA BÌNH VÌ NGƯỜI NGHÈO

Lễ trao giải Nobel tại Na Uy năm nay có sự tham dự đặc biệt của 7 phụ nữ được xóa nghèo đến từ Bangladesh. Giải Nobel Hòa bình năm nay đã có một y‎ nghĩa mới khi nó được trao cho ông Mohamad Yunus, người sáng lập Ngân hàng Grameen tại Bangladesh, chuyên cho người nghèo vay tiền.

Theo ông Yunus, hòa bình không thể có nếu vẫn còn nhiều người không có cơ hội thoát khỏi đói nghèo và điều này đặt nền móng xa hơn trong sự nghiệp tiên phong chống nghèo đói.

"Tôi tin chúng ta không thể đánh bại chủ nghĩa khủng bố bằng hành động quân sự. Chi tiền và tài nguyên vào việc cải thiện cuộc sống của người nghèo là một sách lược để đạt được hòa bình lâu dài sẽ tốt hơn là chi tiền vào vũ khí", ông Yunus nói.
(HTV)