Dự thảo Luật Bảo hiểm xã hội (BHXH) đang được lấy ý kiến sửa đổi, bổ sung... để trình Quốc hội thông qua vào kỳ họp tới. Điều mà dư luận quan tâm là vấn đề BHXH tự nguyện nằm trong dự luật này (14 điều) cho phép mọi thành phần lao động trong xã hội được hưởng lương hưu trí và được hưởng chế độ tử tuất nếu có tham gia BHXH tự nguyện. Phóng viên báo Đồng Nai đã có cuộc trao đổi với ông Phạm Minh Thành, PGĐ BHXH Đồng Nai về vấn đề này.
 |
| Những người lao động tự do có thể tham gia Bảo hiểm y tế tự nguyện. |
Dự thảo Luật Bảo hiểm xã hội (BHXH)
đang được lấy ý kiến sửa đổi, bổ sung... để trình Quốc hội thông qua vào kỳ họp tới. Điều mà dư luận quan tâm là vấn đề BHXH tự nguyện nằm trong dự luật này (14 điều) cho phép mọi thành phần lao động trong xã hội được hưởng lương hưu trí và được hưởng chế độ tử tuất nếu có tham gia BHXH tự nguyện. Phóng viên báo Đồng Nai đã có cuộc trao đổi với ông Phạm Minh Thành, PGĐ BHXH Đồng Nai về vấn đề này.* Phóng viên:
Thưa ông, dự thảo Luật BHXH có đề cập đến BHXH tự nguyện. Vậy, đối tượng nào được quyền tham gia?- Ông Phạm Minh Thành: Điều 2 của Dự thảo luật BHXH nêu rõ, người tham gia BHXH tự nguyện là công dân Việt Nam trong độ tuổi lao động, trừ những người là cán bộ, công chức, viên chức..., tức là thành phần có hưởng lương, bắt buộc phải tham gia BHXH như lâu nay. Nói cách khác, mọi thành phần không hưởng lương theo hợp đồng làm việc từ đủ 3 tháng trở lên như những người buôn bán ở chợ, những người gánh hàng rong, người chạy xe ôm, nông dân... đều được quyền tham gia BHXH tự nguyện.
* Người lao động tham gia BHXH tự nguyện thì sau này họ được hưởng những quyền lợi gì, và được hưởng như thế nào?
- Theo quy định của điều kiện hưởng lương hưu trí trong dự Luật BHXH: nam từ 60 tuổi, nữ đủ 55 tuổi và có đủ 20 năm đóng BHXH trở lên được hưởng trợ cấp hưu trí như những đối tượng chính sách khác. Ví dụ, một người bán tạp hóa có 20 năm đóng BHXH tự nguyện, khi đủ 60 tuổi (đối với nam) thì đương nhiên người đó được hưởng lương hưu ngang bằng với những đối tượng tham gia BHXH bắt buộc. Tuy nhiên, khi người này bị suy giảm khả năng lao động từ 61% trở lên mà chưa hết tuổi lao động thì được hưởng lương hưu trí thấp hơn so với người đủ tuổi và đủ niên hạn tham gia BHXH tự nguyện. Thêm vào đó, mức lương hưu được tính như sau: Người đủ 15 năm đóng BHXH được tính bằng 45% mức bình quân thu nhập tháng đóng BHXH. Sau đó, cứ thêm mỗi năm tính thêm 2% đối với nam và 3% đối với nữ, nhưng mức tối đa bằng 75%. Ngoài ra, người lao động đã đóng BHXH trên 30 năm đối với nam và 25 năm đối với nữ, khi nghỉ hưu, ngoài lương hưu trí thì còn được hưởng trợ cấp một lần. Mức trợ cấp này được tính theo số năm đóng BHXH, kể từ năm thứ 31 trở đi đối với nam và 26 năm trở đi đối với nữ. Theo đó, cứ mỗi năm đóng BHXH thì được tính bằng 0,5 tháng mức bình quân thu nhập tháng đóng BHXH. Riêng người lao động được hưởng BHXH một lần khi chưa đủ 20 năm đóng BHXH thì phải thuộc một trong các trường hợp sau: nam đủ 60 tuổi, nữ đủ 55 tuổi; nam đủ 55 tuổi, nữ đủ 45 tuổi nhưng bị suy giảm khả năng lao động từ 61% trở lên; mắc bệnh thuộc danh mục bệnh cần chữa trị dài ngày, bệnh nan y trong thời gian bảo lưu BHXH; ra nước ngoài định cư.
* Về chế độ tử tuất đối với người tham gia BHXH tự nguyện thì sao, thưa ông?
- Các đối tượng gồm: Người lao động đang đóng BHXH; người lao động đang bảo lưu thời gian đóng BHXH; người đang hưởng lương hưu khi chết được trợ cấp mai táng. Khoản trợ cấp này tính bằng 10 tháng lương tối thiểu chung. Số đối tượng nêu trên, nếu có thời gian đóng BHXH đủ 15 năm trở lên nhưng chưa hưởng BHXH một lần; hoặc người đang hưởng lương hưu thì thân nhân của họ được hưởng trợ cấp tuất hàng tháng. Riêng thân nhân của người chết không có người trực tiếp nuôi dưỡng và không có nguồn thu nào khác được hưởng 70% mức lương tối thiểu chung. Trường hợp một người chết thì số thân nhân được hưởng trợ cấp hàng tháng không quá 4 người; trường hợp hai người chết trở lên thì thân nhân của cả những người này được hưởng hai lần mức trợ cấp. Ngoài ra, còn có trường hợp được hưởng trợ cấp tuất một lần. Mức trợ cấp tuất một lần được tính theo số năm đã đóng BHXH. Riêng người đang hưởng lương hưu mà chết thì thân nhân của họ được hưởng trợ cấp tuất một lần, tính theo thời gian đã hưởng lương hưu; nếu chết trong hai tháng đầu hưởng lương hưu thì tính bằng 48 tháng lương hưu đang hưởng; nếu chết vào những tháng sau đó thì cứ hưởng thêm một tháng lương hưu nhưng mức trợ cấp giảm đi 0,5%/tháng lương hưu.
* Người lao động tham gia BHXH tự nguyện thì phải đóng bao nhiêu và theo phương thức nào?
- Khi tham gia BHXH tự nguyện, người lao động đóng bằng 16% mức thu nhập hàng tháng tính theo mức thu nhập thấp nhất bằng mức lương tối thiểu chung. Từ năm 2010 trở đi, cứ hai năm một lần, mức đóng tăng thêm 1% cho đến khi đạt tỷ lệ đóng là 22%. Ở Việt Nam, thành phần lao động có thể là nông dân, người buôn bán nhỏ lẻ... nên mức thu nhập không ổn định. Vì vậy, Dự thảo Luật BHXH quy định, nếu tham gia BHXH tự nguyện, người lao động được chọn một trong các phương thức đóng như sau: hàng tháng, hàng quý hoặc đóng 6 tháng một lần.
* Ông có nghĩ rằng, BHXH tự nguyện ra đời sẽ góp phần cân bằng thang lương tối thiểu của mọi người khi đã hết tuổi lao động, và điều này còn mở ra một hướng đi tích cực trong việc giải quyết vấn đề an sinh xã hội?
- Tôi cho rằng, BHXH tự nguyện ra đời sẽ đáp ứng được nguyện vọng của một số bộ phận người lao động và phù hợp với xu thế phát triển của đất nước. Hình thức BHXH tự nguyện có thể giúp người hết tuổi lao động được hưởng những thành quả mà họ đã tích luỹ trong quá trình lao động. Mặt khác, BHXH tự nguyện còn tạo sự liên thông giữa BHXH bắt buộc và BHXH tự nguyện. Chẳng hạn, vì một lý do nào đó, công nhân viên chức nghỉ việc; rồi người lao động đóng BHXH bắt buộc không có điều kiện tiếp tục tham gia BHXH thì được phép chuyển sang hình thức BHXH tự nguyện cho đến khi đủ điều kiện hưởng lương hưu. Trước đây, đa số đối tượng lao động phổ thông, đặc biệt là những trường hợp neo đơn khi không còn sức lao động rất khó tìm được sự an nhàn khi về già, ngoài chuyện nương nhờ con cháu. Nay tâm lý được hưởng lương hưu cũng là cách để người lao động an tâm, một khi đã quá tuổi lao động. Theo tôi, về lâu dài chắc chắn người lao động sẽ tích cực tham gia BHXH tự nguyện, vì đáp ứng được nhu cầu về lợi ích của cả một đời người.
T.N (thực hiện)
