Khi người dân thực hiện quyền giám sát
Bài 2: Phát huy quyền làm chủ của nhân dân

"Làm tốt công tác thanh tra nhân dân là cơ sở để Mặt trận Tổ quốc thực hiện tốt chức năng giám sát và phản biện xã hội, qua đó phát huy quyền làm chủ của nhân dân..." - đó là phát biểu của ông Nguyễn Công Ngôn, Phó chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (MTTQVN) tỉnh khi bàn về vấn đề này.

"Làm tốt công tác thanh tra nhân dân là cơ sở để Mặt trận Tổ quốc thực hiện tốt chức năng giám sát và phản biện xã hội, qua đó phát huy quyền làm chủ của nhân dân..." - đó là phát biểu của ông Nguyễn Công Ngôn, Phó chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (MTTQVN) tỉnh khi bàn về vấn đề này.

* Nhiều vụ sai phạm do dân phát hiện

Đồng Nai hiện có 171 Ban Thanh tra nhân dân (TTND) và 146 Ban giám sát đầu tư của cộng đồng. 5 năm qua (từ 2006-2010), các Ban TTND đã tiến hành phối hợp với các cơ quan chức năng tổ chức hơn 2.500 cuộc giám sát và tự mình giám sát gần 5.000 cuộc. Nội dung giám sát tập trung vào các lĩnh vực như: việc lập sổ bộ thu ngân sách, thu lệ phí hộ tịch, chi trả trợ cấp xã hội, thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở, việc thi công các công trình, dự án do Nhà nước đầu tư hoặc do nhân dân đóng góp...

Ông Nguyễn Công Ngôn trao bằng khen cho các tập thể và cá nhân có thành tích tiêu biểu trong công tác TTND.

Qua giám sát, các Ban TTND đã phát hiện 464 vụ sai phạm và kiến nghị các cơ quan có thẩm quyền giải quyết. Đặc biệt, có những nơi, TTND phát hiện sai phạm và thu hồi về cho Nhà nước và nhân dân hàng trăm triệu đồng như ở xã Tân An (huyện Vĩnh Cửu), xã Phú Điền (huyện Tân Phú)... Về hoạt động của các Ban giám sát đầu tư cộng đồng, 5 năm qua cũng đã tổ chức giám sát 3.782 công trình xây dựng như: trường học, thủy lợi, đường giao thông nông thôn, đường điện hạ thế, trạm y tế xã... Các Ban giám sát đầu tư của cộng đồng cũng phát hiện và có 334 ý kiến kiến nghị trực tiếp cho chủ đầu tư và đơn vị thi công xung quanh việc thực hiện đúng tiến độ, chất lượng công trình. Đa số ý kiến của các Ban giám sát đầu tư của cộng đồng được đơn vị thi công khắc phục. Điển hình như đối với công trình Trạm y tế xã Tân Bình, đường liên xã Thiện Tân - Thạnh Phú (đều thuộc huyện Vĩnh Cửu)...

Đánh giá tình hình hoạt động của công tác TTND và giám sát đầu tư của cộng đồng trên địa bàn tỉnh trong thời gian qua, Ủy ban MTTQVN tỉnh cho rằng, nhờ có nhiều nỗ lực để làm tốt công tác, phát huy vai trò của mình, các Ban TTND và Ban giám sát đầu tư của cộng đồng đã góp phần đáng kể trong việc phòng ngừa, ngăn chặn các hành vi vi phạm pháp luật, từ đó được nhân dân tin tưởng, ủng hộ và đã cung cấp cho TTND nhiều nguồn tin liên quan đến hoạt động giám sát.

Phát biểu về vai trò, nhiệm vụ của TTND và giám sát đầu tư cộng đồng, ông Nguyễn Công Ngôn, Phó chủ tịch Ủy ban MTTQVN tỉnh khẳng định: "Làm tốt công tác TTND là cơ sở để Mặt trận Tổ quốc thực hiện tốt chức năng giám sát và phản biện xã hội, qua đó phát huy quyền làm chủ của nhân dân".

* Để nâng cao hiệu quả hoạt động giám sát

Theo quy định, thành viên Ban TTND giám sát đầu tư cộng đồng thì không được làm cán bộ chính quyền hoặc đại biểu HĐND. Hiện nay, tại nhiều địa phương trong tỉnh, tham gia công tác ở các Ban TTND và Ban giám sát đầu tư của cộng đồng có nhiều cán bộ của các đoàn thể và Mặt trận. Trao đổi về vấn đề này, ông Bùi Văn Bảnh, Chủ tịch Ủy ban MTTQVN xã Tân An (huyện Vĩnh Cửu) cho rằng, việc cán bộ đoàn thể và Mặt trận tham gia công tác TTND và giám sát đầu tư cộng đồng sẽ có nhiều thuận lợi đối với công tác này. Bởi theo ông Bảnh, bản thân mỗi cán bộ Mặt trận, đoàn thể của ấp cũng là một người dân, cùng sống trong khu dân cư nên hiểu rõ tâm tư, nguyện vọng của người dân.

Trạm y tế xã Bàu Hàm 2 (Thống Nhất) sau khi sửa chữa, Ban giám sát đầu tư của cộng đồng xã phát hiện có vết nứt trên tấm đan mái hiên và đã đề nghị khắc phục.

Có thể thấy, từ khi triển khai Nghị quyết số 99/2005/NĐ-CP của Chính phủ về công tác TTND cũng như Quyết định số 80/2005/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về quy chế giám sát đầu tư của cộng đồng, đặc biệt là khi Luật Thanh tra đi vào cuộc sống thì hoạt động TTND được các cấp ủy Đảng, chính quyền quan tâm, tạo nhiều điều kiện thuận lợi, như: hỗ trợ kinh phí hoạt động, mở các lớp đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ cho đội ngũ những người làm công tác này... Nhưng bên cạnh đó, hoạt động của các Ban TTND và giám sát đầu tư của cộng đồng hiện còn không ít khó khăn. Tại hội nghị sơ kết công tác TTND trong 5 năm (từ 2006-2010) diễn ra vào tháng 11-2010, nhiều ý kiến cho rằng, một trong những cái khó của TTND hiện nay là trình độ chuyên môn còn hạn chế, vì thế khó phát hiện được các sai phạm. Với không ít thành viên TTND, khi quan sát công trình thực tế đang xây dựng sẽ không biết rằng, liệu công trình này được thực hiện có đúng như bản vẽ thiết kế. Mặt khác, khi tiến hành kiểm tra, giám sát các dự án, thành viên Ban TTND và Ban giám sát đầu tư cộng đồng cũng khó nắm bắt liệu các dự án đang thực hiện này có phù hợp với quy hoạch, quy mô... đã được phê duyệt hay không. Một số ý kiến còn cho rằng, TTND đôi lúc còn lẫn lộn giữa chức năng nhiệm vụ của mình với Thanh tra Nhà nước, thành thử đôi lúc "lấn sân", làm luôn những việc thuộc chức năng của Thanh tra Nhà nước.

Bàn về giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động của TTND và giám sát đầu tư của cộng đồng trong thời gian tới, Phó chủ tịch UBND tỉnh Huỳnh Thị Nga cho rằng, các cấp ủy Đảng, chính quyền cần nhận thức đầy đủ về công tác TTND và giám sát đầu tư của cộng đồng, từ đó tạo điều kiện thuận lợi cho đội ngũ những người làm công tác TTND và giám sát đầu tư của cộng đồng thực hiện nhiệm vụ. Mặt trận Tổ quốc các cấp phải chủ động phối hợp với chính quyền cùng cấp trong việc tạo điều kiện thuận lợi để làm tốt công tác này. Bên cạnh việc quan tâm củng cố về bộ máy của các Ban TTND và Giám sát đầu tư của cộng đồng ở cơ sở, các cấp ủy Đảng, chính quyền cần phối hợp với các cơ quan chức năng, cụ thể như với Thanh tra tỉnh mở các khóa đào tạo chuyên môn, nghiệp vụ cho đội ngũ những người làm công tác TTND. Còn theo ông Nguyễn Công Ngôn, Phó chủ tịch Ủy ban MTTQVN tỉnh thì: "Muốn làm tốt công tác này, các Ban TTND và giám sát đầu tư cộng đồng phải dựa vào tai mắt của nhân dân. Vì vậy, cần phải đẩy mạnh công tác tuyên truyền để người dân nhận thức được rằng công tác TTND và giám sát đầu tư của cộng đồng là quyền lợi và cũng là trách nhiệm của mình, vì TTND là thể hiện quyền làm chủ của nhân dân".

 

Thống Nhất