Tình trạng khai thác đất và khoáng sản tại Đồng Nai
Kỳ 1: "Thời" của vật liệu san lấp mặt bằng

* Tự tiện biến đất nông nghiệp thành mỏ khai thác!

Những năm gần đây, hoạt động xây dựng các công trình hạ tầng giao thông, khu công nghiệp, khu dân cư, nhà ở... trên địa bàn tỉnh trở nên sôi động. Vì vậy, nhu cầu san lấp mặt bằng đòi hỏi một lượng vật liệu đất, đá rất lớn. Từ đây, hoạt động khai thác vật liệu xây dựng, đất đá san lấp mặt bằng trái phép của các ông, bà chủ kinh doanh nhỏ lẻ, lén lút có dịp bùng phát ở nhiều nơi.

Tình trạng khai thác đất trái phép ở khu vực Kiệm Tân đang diễn biến phức tạp.

Tại xã Gia Tân 3 (huyện Thống Nhất) và vùng lân cận, nhiều người biết tiếng ông P.Q.H. (ngụ ở ấp Dốc Mơ 3, xã Gia Tân 1) là người chuyên khai thác, cung cấp vật liệu san lấp mặt bằng cho các công trình xây dựng. Để có nguồn đất đá cung cấp cho khách hàng, ông H. tìm mọi cách nhằm có nguồn hàng dồi dào. Một trong những cách để có lượng vật liệu san lấp dễ dàng, cho nguồn lợi lớn được ông H. áp dụng là mua đất nông nghiệp với giá bèo ở vùng sâu rồi mặc sức khai thác đất, đá để mang đi bán, bất chấp các quy định của pháp luật. Theo tài liệu chúng tôi nắm được, vào năm 2007, ông H. được UBND huyện Thống Nhất cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng 9 thửa đất nông nghiệp với tổng diện tích hơn 8.300m2 ở ấp Tân Yên, xã Gia Tân 3. Thay vì sản xuất nông nghiệp, ông này tự tiện chuyển đổi mục đích sử dụng đất khi mang xe cuốc đến đào xới các thửa ruộng để lấy đất, đá chở đi bán vật liệu san lấp. Việc làm này của ông H. không hề được cơ quan có thẩm quyền ở địa phương cấp phép hoặc đồng ý cho hoạt động. Không chỉ vi phạm các quy định về Luật Đất đai, Luật Khoáng sản, hoạt động khai thác đất, đá làm vật liệu san lấp của ông H. còn làm phiền lòng các hộ dân kế cận mảnh đất vì hoạt động ồn ào, gây ô nhiễm môi trường và làm hư hại ranh đất, đường đi...

Từ phản ảnh của người dân về hoạt động không phép của "mỏ" đất, đá này, ngày 10-3-2010, UBND xã Gia Tân 3 đã cử cán bộ đến hiện trường lập biên bản hành vi sai phạm, buộc ông H. chấm dứt hoạt động khai thác đất, đá trái phép. Tuy nhiên, ông H. đã phớt lờ sự nhắc nhở của chính quyền địa phương, vẫn tiếp tục hoạt động khai thác trái phép. Trước tình hình trên, ngày 19-3-2010, UBND xã Gia Tân 3 đã ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai đối với ông H. Được biết, trước đó Công an xã Gia Tân 3 và Công an huyện Thống Nhất cũng đã nhiều lần lập biên bản vi phạm đối với các hoạt động khai thác, vận chuyển đất và khoáng sản trái phép của ông H. Thậm chí, Công an huyện này từng xử phạt vi phạm hành chính ông H. với số tiền lên đến 15 triệu đồng. Nhưng ông ta vẫn tiếp tục tái phạm vì món lợi lớn từ việc bán vật liệu san lấp mặt bằng.

Sau nhiều lần kiểm tra, nhắc nhở nhưng ông H. vẫn không chấp hành, nên UBND xã Gia Tân 3 đã làm văn bản báo cáo với các cơ quan có thẩm quyền của huyện để có biện pháp xử lý nghiêm minh. Đến ngày 25-5 vừa qua, khi chúng tôi đến tìm hiểu thực tế tại "mỏ" đất của ông H. thì thấy hoạt động khai thác vật liệu san lấp mặt bằng đã tạm ngưng. Theo người dân địa phương, việc ông H. cho tạm ngưng hoạt động không phải vì "sợ" ai mà là do những cơn mưa gần đây làm ngập nước các "mỏ" đất nên không thể khai thác tiếp. Thay vào đó, ông H. cho chuyển máy móc sang một khu vực đất đồi ở xã Gia Tân 1 để tiếp tục hoạt động khai thác đất, đá trái phép...

* Xin chuyển mục đích sử dụng đất để… lấy vật liệu san lấp

Còn tại địa bàn huyện Định Quán, việc khai thác vật liệu san lấp cũng được nhiều người chú ý đầu tư làm ăn. Tuy nhiên, cách làm của giới khai thác, kinh doanh trên lĩnh vực này ở Định Quán có phần tinh vi hơn. Đó là xin chuyển mục đích sử dụng đất để tận thu, khai thác vật liệu san lấp.

Một điểm khai thác đất lấy vật liệu san lấp mặt bằng của ông P.Q.H.

Ngày 5-4-2010, Phòng Tài nguyên - môi trường (TN-MT) huyện Định Quán phối hợp với UBND xã Phú Túc đã tiến hành kiểm tra hiện trạng một khu đất ở ấp Tân Lập, xã Phú Túc do ông N.V.C. (cư ngụ ở xã Gia Tân 2, huyện Thống Nhất) đứng tên chủ quyền. Tại thời điểm kiểm tra, đoàn công tác phát hiện hơn 7.500m2 thuộc 16 thửa đất của ông C. đang bị san ủi, múc đất làm ao nuôi cá. Làm việc với đoàn kiểm tra, ông C. không cung cấp được văn bản của cấp có thẩm quyền cho phép san ủi, múc đất. Vì vậy, đoàn kiểm tra đã lập biên bản đình chỉ hành vi san ủi, múc đất và giao cho UBND xã Phú Túc giám sát, xử lý theo thẩm quyền.

Sau đó, Phòng TN-MT Định Quán nhận được văn bản của ông C. xin chuyển đổi mục đích sử dụng sang đào ao nuôi cá, trữ nước tưới cây với diện tích khoảng 6.000m2 vì đất đang sử dụng sản xuất lúa không hiệu quả, do có địa hình trũng, ngập nước mùa mưa, thiếu nước vào mùa nắng... Xét hiện trạng đất đúng với trình bày của ông C. nên Phòng TN-MT Định Quán chấp thuận cho ông này chuyển mục đích sử dụng đất sang đào ao nuôi cá, nhưng phần đất dôi dư từ việc đào ao phải sử dụng tại chỗ, khi vận chuyển đi nơi khác phải lập thủ tục xin phép đúng quy định.

Một thời gian sau, khi Phòng TN-MT phối hợp với Công an huyện này tiến hành kiểm tra tại khu đất của ông C. thì phát hiện ông này cho phép một số đối tượng đưa xe tải và máy cày từ xã Gia Kiệm (huyện Thống Nhất) đến chở đất đi nơi khác. Vì vậy, các cơ quan chức năng của huyện Định Quán đã lập biên bản vi phạm hành chính đối với ông C.

Tân Thành - Thanh Toàn