Trên vùng biển đảo quê hương: Đảo Nam Du - Thế trận vững vàng giữa trùng khơi

Biển Tây Nam mùa này mưa bão liên miên. Thế nhưng buổi sáng hôm ấy trời trong veo, tàu rời bến cảng Rạch Giá chạy ra vịnh Thái Lan êm ru. Vậy mà phải mất 2 tiếng đồng hồ, chúng tôi mới đến được hòn Tre, đảo gần bờ nhất. Và rồi phải mất thêm chừng ấy thời gian để ra hòn Sơn. Từ hòn Sơn chạy thêm khoảng 3 giờ nữa mới ra đến hòn Nam Du - đảo xa nhất của huyện Kiên Hải (tỉnh Kiên Giang).

Biển Tây Nam mùa này mưa bão liên miên. Thế nhưng buổi sáng hôm ấy trời trong veo, tàu rời bến cảng Rạch Giá chạy ra vịnh Thái Lan êm ru. Vậy mà phải mất 2 tiếng đồng hồ, chúng tôi mới đến được hòn Tre, đảo gần bờ nhất. Và rồi phải mất thêm chừng ấy thời gian để ra hòn Sơn. Từ hòn Sơn chạy thêm khoảng 3 giờ nữa mới ra đến hòn Nam Du - đảo xa nhất của huyện Kiên Hải (tỉnh Kiên Giang).

* Huyền thoại về quần đảo xanh tươi

Trên bản đồ, hải quân Pháp ghi quần đảo Nam Du bằng cái tên Poulo Dama. Quần đảo này có đến 21 hòn đảo lớn nhỏ đan xen nhau đứng thành một thế trận vững vàng giữa sóng nước trùng khơi. Trong đó, 11 đảo có dân cư sinh sống. Hòn đảo lớn nhất là hòn Nam Du (còn gọi là hòn Lớn nhưng có cái tên thông dụng nhất là hòn Củ Tron) được đặt làm trung tâm xã đảo An Sơn. Hòn đảo lớn thứ hai là hòn Ngang được đặt làm trung tâm hành chính xã Nam Du. Những đảo lớn còn lại đang phát triển mạnh là hòn Mấu, hòn Dầu, hòn Nồm, hòn Ông, hòn Đụng, hòn Bỏ Áo...

Đảo Nam Du đang trên đà phát triển.

Thời chiến tranh, Mỹ - ngụy đặt một căn cứ hải quân và dựng một đài kiểm báo trên quần đảo Nam Du. Ngoài lực lượng quân sự này, cả quần đảo chỉ có khoảng 400 người dân sống tập trung ở hòn Củ Tron và hòn Ngang với nghề đánh bắt hải sản, làm dịch vụ phục vụ đội quân chiếm đóng. Ngày nay, dân số trên quần đảo Nam Du đã lên đến hơn 10.000 người.

Hòn Củ Tron mang trong mình đậm đầy những truyền thuyết. Chuyện kể rằng, vào năm 1780, sau khi thất thủ thành Gia Định lần thứ 2, bị quân Tây Sơn truy đuổi ráo riết, chúa Nguyễn Ánh cùng đám tùy tùng phải tấp vào hòn Lớn lẩn trốn. Thiếu nước uống, Nguyễn Ánh truyền chỉ đào giếng lấy nước ngọt, thiếu lương thực quân Nguyễn Ánh được người dân chỉ cho cách đào củ nầng, có hình dáng tròn tròn về nấu ăn đỡ đói. Năm 1802, khi lên ngôi hoàng đế, Nguyễn Ánh bèn sắc tứ cho hòn đảo này tên là Củ Tròn. Nhưng vị quan hành khiển vốn người Ngũ Quảng mang chiếu chỉ đến tận nơi, đọc Củ Tròn thành Củ Tron. Người dân hòn Lớn cứ thế mà gọi là hòn Củ Tron. Và nơi Nguyễn Ánh ngày xưa dùng nước, tắm biển, nay vẫn còn được gọi là Giếng Ngự,  Bãi Ngự...

Thời Mỹ - ngụy, "ăn theo" đám lính hải quân xa nhà có những người từ Rạch Giá ra tận đây làm ăn. Và những cái tên quán rất ấn tượng như các quán: "Buồn tận xương", "Sướng tỉ tê", "Sóng bửa đầu gành"... ra đời hoạt động khá náo nhiệt. Những quán này cũng chỉ tự dẹp tiệm sau ngày giải phóng miền Nam, từ đó hòn Củ Tron - hòn Lớn cũng hoang vu, vắng vẻ.

* Củ Tron bây giờ...

Khi đặt chân lên cầu cảng của xã đảo An Sơn, tôi thật sự bất ngờ. Hòn Củ Tron từ xa nhìn chỉ thấy một màu xanh núi đá, bóng dừa, nhưng lên đảo rồi mới thấy đây là một phố thị đông vui, cửa nhà san sát. Dù là đảo nhưng đường ở đây tráng xi măng thẳng tắp, xe máy dập dìu và có cả bóng áo vàng của cảnh sát giao thông.

Ông Nguyễn Văn Đượm, Chủ tịch UBND xã An Sơn cho biết: Trước đây trên hòn Củ Tron chỉ có con đường đá trải nhựa dài 2,6km từ cầu cảng lên đến đỉnh đồi cao hơn 300m, nơi đặt ngọn hải đăng. Từ năm 1983, khi xã An Sơn được thành lập, xã đã vận động nhân dân đóng góp công sức tập trung vào việc làm đường. Có những hộ dân khá giả như ông Bùi Khế tự nguyện đóng góp xi măng, các doanh nghiệp tàu khách Hồ Hải, Phước Tài ủng hộ tiền. Sát cánh cùng cán bộ, nhân dân xã trực tiếp làm đường, cán bộ, chiến sĩ hải quân, đồn biên phòng cùng tham gia. Lần lượt con đường từ Bãi Ngự nối lộ đá dài 700m ra đời, tiếp đó là con đường nối từ ấp Củ Tron đến ấp An Cư rồi con đường từ Bãi Chệt chạy qua Bãi Ngự. Và tính đến nay, toàn đảo đã có trên 3km đường tráng xi măng bao quanh. Hệ thống đường giao thông cùng với 3 điểm trường học mở ra tận các ấp đã thu hút 826 học sinh đến lớp trong năm học mới này. Ngư dân hòn Củ Tron rất quan tâm đến việc học của con cái. Nhiều em là con dân xã đảo An Sơn đang theo học đại học ở Kiên Giang, Cần Thơ và TP.Hồ Chí Minh!

Nỗi khổ triền miên của vùng biển đảo là vấn đề nước sạch sinh hoạt. Ở hòn Củ Tron xưa nay người dân thường xài nước giếng với sự dè xẻn, tiết kiệm. Sau trận bão số 5 hồi năm 1997, nguyên Chủ tịch nước Trần Đức Lương có ra thăm hòn Củ Tron và quyết định tặng cho An Sơn một hồ nước có sức chứa 30.000m3, công trình đầu tư này trị giá đến 10 tỷ đồng. Và trạm y tế xã trên đảo còn được trang bị pin năng lượng mặt trời. Thiết bị do Viện Vật lý Cộng hòa Czech tặng đã tạo điều kiện tốt hơn trong công tác khám và điều trị bệnh cho nhân dân sống ở vùng đảo xa. Trước đó, trạm y tế này cũng đã được Hải quân vùng E tặng 30 triệu đồng để nâng cấp sửa chữa.

Đánh bắt hải sản là ngành kinh tế mũi nhọn của đảo Nam Du.

Chủ tịch xã Nguyễn Văn Đượm cho biết: Thế mạnh và phương hướng phát triển của xã đảo An Sơn là khai thác hải sản, thương nghiệp và dịch vụ. Mũi nhọn kinh tế của An Sơn là khai thác hải sản với trên 400 tàu đánh cá, trong đó có 54 tàu đánh bắt xa bờ với sản lượng hàng năm khoảng trên 6.500 tấn. Gần đây, 14 hộ ở ấp Bãi Ngự, Củ Tron còn đầu tư vốn để nuôi cá. Từ vài ba lồng nuôi cá bống mú, cá bốp thử nghiệm, đạt hiệu quả cao đến nay ở Củ Tron đã phát triển lên đến 129 lồng nuôi cá. Đặc biệt ở eo vịnh Củ Tron đang được một nhà đầu tư ngoài tỉnh xây dựng mô hình nuôi tôm hùm (17.000 con).

Ngoài có một lực lượng khai thác hải sản hùng hậu, chuyên nghiệp nắm vững thời vụ đánh bắt,  toàn thể thuyền trưởng, thuyền viên nhất là đội tàu thuyền chủ lực chuyên đánh bắt xa bờ còn được tuyên truyền, giáo dục về ý thức bảo vệ chủ quyền quốc gia trên vùng biển đảo. Những ngư dân này phối hợp với cán bộ, chiến sĩ Đồn biên phòng Nam Du tích cực trong việc tham gia cứu hộ, cứu nạn trên biển và góp phần giữ vững an ninh biển, đảo. Riêng trên đảo, mô hình tổ nhân dân tự quản được triển khai qua phát động phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc được hưởng ứng tích cực. Người dân Củ Tron đã nói không với ma túy, tội phạm và các tệ nạn xã hội.

Điều kiện "thiên thời, địa lợi, nhân hòa" ở hòn Củ Tron đã làm cho một tập đoàn kinh tế lớn trong nước quyết định xây dựng nơi đây một cảng nước sâu trung chuyển để phục vụ cho việc thi công Nhà máy nhiệt điện Kiên Lương. Tỉnh Kiên Giang và huyện Kiên Hải cũng vừa đưa vào quy hoạch phát triển khu du lịch Bãi Ngự - hòn Nồm - nơi có bãi tắm cùng cảnh thiên nhiên còn hoang sơ mà xinh đẹp.

(Còn nữa)

Bùi Thuận