Theo thống kê của Cục Phòng chống HIV/AIDS, đến nay trên cả nước có 116.240 người nhiễm HIV, trong đó 20.151 trường hợp đã chuyển sang AIDS và 11.765 bệnh nhân tử vong do AIDS. Hiện nay tổng số bệnh nhân AIDS được tiếp cận điều trị thuốc kháng HIV vào khoảng 7.000 bệnh nhân, trong khi nhu cầu thực tế là hơn 20.000 bệnh nhân.
Theo thống kê của Cục Phòng chống HIV/AIDS, đến nay trên cả nước có 116.240 người nhiễm HIV, trong đó 20.151 trường hợp đã chuyển sang AIDS và 11.765 bệnh nhân tử vong do AIDS. Hiện nay tổng số bệnh nhân AIDS được tiếp cận điều trị thuốc kháng HIV vào khoảng 7.000 bệnh nhân, trong khi nhu cầu thực tế là hơn 20.000 bệnh nhân. Vấn đề mà Cục Phòng chống HIV/AIDS đặt ra là làm thế nào để đến năm 2010, người nhiễm HIV, bệnh nhân AIDS được tăng khả năng tiếp cận thuốc lên 70%, nghĩa là có khoảng 72.970 người cần được tiếp cận điều trị thuốc kháng HIV, trong đó 93% bệnh nhân tiếp cận phác đồ bậc 1 và 6,5% bệnh nhân tiếp cận phác đồ bậc 2.
*15 liều thuốc cho... hơn 6.000 bệnh nhân!
Theo Cục phó Cục Phòng chống HIV/AIDS Nguyễn Văn Kính thì hiện nay, hệ thống cung ứng thuốc của chúng ta mới bắt đầu nhập cuộc và hoàn toàn dựa vào hệ thống y tế có sẵn như Trung tâm y tế quận, huyện, trạm y tế ... Do vậy, sẽ phát sinh một số vấn đề như quá tải bệnh viện, bệnh nhân phải đi xa vì rất nghiều cơ sở chưa chuẩn bị đủ về trang thiết bị, con người để có thể cung ứng dịch vụ này. Với thuốc kháng HIV thì chỉ những bác sĩ được tập huấn về điều trị mới biết cách để sử dụng thuốc chứ không phải bất cứ bác sĩ nào cũng kê đơn bệnh nhân AIDS. Hiện trên cả nước chỉ có 40 điểm thuộc 20 tỉnh của dự án Quỹ toàn cầu có thuốc ARV để điều trị cho bệnh nhân AIDS. Hay chương trình PEPFAR (Mỹ) tập trung cho 6 tỉnh trọng điểm: Quảng Ninh, Hải Phòng, Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Cần Thơ và An Giang. Đến năm 2007, bắt đầu mở rộng ra một số huyện. Còn những tỉnh khác không nằm trong các dự án, không thuộc các chương trình mục tiêu, thì phụ thuộc vào nguồn thuốc của Chương trình phòng chống HIV/AIDS quốc gia, tỉnh nào nhiều nhất là 60 liều, tỉnh ít nhất là 30 liều. Chương trình quốc gia một năm cũng chỉ cung cấp cho khoảng 1.000 - 1500 bệnh nhân. Nguyên do là thuốc điều trị HIV rất đắt, bậc 1 trên 500 USD/năm, bậc 2 khoảng 2.000 USD/năm, bậc 3 còn cao hơn nữa thì Nhà nước làm sao đủ tiền, trong khi đó rất nhiều bệnh nhân khác còn có nhu cầu lớn hơn. Do vậy, Nhà nước không thể bao phủ được. Vì vậy hiện nay tổng số bệnh nhân AIDS được tiếp cận với điều trị thuốc toàn quốc chỉ mới vào khoảng 7.000 bệnh nhân, trong khi nhu cầu thực tế là hơn 20.000 bệnh nhân.
Một thực tế đang diễn ra là trong khi một số tỉnh, thành được thụ hưởng các dự án thì có nguồn thuốc điều trị HIV dồi dào, có những nơi như TP. Hồ Chí Minh, TP Hà Nội thuốc điều trị HIV đã được triển khai xuống tận các tuyến y tế quận, huyện, thì có tỉnh, thành phố nguồn thuốc điều trị HIV hàng năm chỉ được vài chục liều theo kiểu phân bổ nhỏ giọt, trong khi thực tế nhu cầu được sử dụng thuốc điều trị HIV thì lại rất nhiều, vì vậy nảy sinh một nghịch lý thuốc điều trị HIV nơi thừa, nơi thiếu, mà Đồng Nai là tỉnh đang rất thiếu nguồn thuốc điều trị HIV. Tính đến cuối tháng 5-2007, trong toàn tỉnh đã có 6.279 người nhiễm HIV, trong số đó có 939 người đã chuyển sang AIDS (465 người đã tử vong), từ đầu năm đến nay đã có thêm 355 người nhiễm HIV được phát hiện. Trên thực tế thì số người nhiễm HIV còn rất nhiều. Với số liệu này, Đồng Nai đã đứng trong "top 10" các tỉnh, thành phố có tỷ lệ người nhiễm HIV cao trong cả nước. Trong khi đó, số lượng bệnh nhân được tiếp cận với thuốc điều trị HIV ở Đồng Nai chưa bao giờ vượt quá con số 30. Năm 2006 là năm duy nhất từ trước đến nay Đồng Nai được tiếp nhận số thuốc điều trị HIV nhiều nhất với 30 liều, nhưng từ đầu năm đến nay nguồn thuốc điều trị HIV Đồng Nai đã không còn. Không còn cách nào khác, Bệnh viện Da liễu và Trung tâm phòng chống HIV/AIDS phải liên hệ các cơ sở y tế ở TP. Hồ Chí Minh để gửi số bệnh nhân đang được điều trị thuốc kháng HIV được tiếp tục sử dụng thuốc. Giải quyết được số lượng bệnh nhân tiếp tục được điều trị thuốc kháng HIV, nhưng bác sĩ Lý Nguyễn Hoàng - Trưởng khoa HIV/AIDS Bệnh viện da liễu Đồng Nai vẫn không tránh khỏi nỗi băn khoăn: "Bệnh nhân lại thêm gánh nặng về chi phí đi lại". Bác sĩ Võ Thị Kim Loan - Giám đốc Trung tâm phòng chống HIV/AIDS tỉnh cho biết: "Chỉ tiêu thuốc kháng HIV cho Đồng Nai là quá ít so với nhu cầu thực tế, năm nay Cục Phòng chống HIV/AIDS chỉ phân bổ cho Đồng Nai 15 liều thuốc kháng HIV". Và để sử dụng số thuốc ít ỏi "quý hiếm" này, Trung tâm phòng chống HIV/AIDS đang phải phối hợp với Bệnh viện da liễu lập "ban xét duyệt" để chọn ra bệnh nhân đủ điều kiện nhất để được điều trị. Theo bác sĩ Loan, đó là điều bất hợp lý lớn, nhưng do tỉnh không thuộc trong các dự án lớn. Chỉ còn cách là kiến nghị UBND tỉnh cấp thêm kinh phí mua thuốc điều trị cho các đồng đẳng viên là những người tích cực trong hoạt động phòng chống HIV/AIDS.
Năm 2005 - 2006, Trung tâm Phòng chống và kiểm soát bệnh tật Hoa Kỳ đã triển khai dự án LIFE - GAP (hoạt động dự phòng và chăm sóc HIV) tại Đồng Nai, trong 2 năm thực hiện dự án đã có khoảng 400 người nhiễm HIV đến tư vấn và được điều trị ngoại trú. Dự án không có thuốc kháng HIV, mà chỉ cấp phát thuốc chống các bệnh nhiễm trùng cơ hội. Nhưng từ tháng 4 năm nay, dự án LIFE - GAP tại Đồng Nai đã bị cắt. Theo bác sĩ Hoàng - Trưởng khoa HIV/AIDS Bệnh viễn da liễu, dự án đang chuẩn bị thực hiện giai đoạn 3 sẽ có thuốc điều trị HIV, nếu dự án tiếp tục thực hiện sẽ có thêm nhiều bệnh nhân có cơ hội được tiếp cận với thuốc kháng HIV. Hiện nay, Đồng Nai chỉ có dự án Phòng chống HIV/AIDS Việt
* Cơ hội tiếp cận thuốc đặc trị cho bệnh nhân HIV/AIDS
Ở tầm "vĩ mô", ngành y tế có cơ sở để tin tưởng mục tiêu đến năm 2010 sẽ có 70% bệnh nhân HIV/AIDS được tiếp cận với thuốc kháng HIV. Theo Thứ trưởng Bộ Y tế Trịnh Quân Huấn, ngân sách cho phòng, chống HIV/AIDS đã được Chính phủ quan tâm đầu tư và tăng lên hàng năm. Cụ thể, năm 2000-2003 là 60 tỷ đồng, năm 2004-2005 là 80 tỷ đồng và năm 2006 là 82 tỷ đồng. Tuy nhiên, tổng các nguồn ngân sách trong và ngoài nước cho công tác phòng chống HIV/AIDS ở Việt
Theo Cục trưởng Cục Phòng chống HIV/AIDS Dương Quốc Trọng, với việc hằng năm Chương trình phòng chống HIV/AIDS dành hơn 80 tỷ đồng (2006) để mua trang thiết bị thuốc, sinh phẩm cấp cho các địa phương, các viện, bệnh viện, trung tâm y tế thì có đến 30% số bệnh nhân HIV/AIDS đủ tiêu chuẩn được tiếp cận với thuốc ARV, nhưng nhu cầu thực tế lớn hơn rất nhiều. Do đó, trong những năm gần đây, Việt
Tuy nhiên, nếu vẫn như tình trạng hiện nay thì vẫn chỉ một số ít tỉnh, thành phố tỷ lệ bệnh nhân HIV/AIDS được tiếp cận thuốc tăng cao, còn các tỉnh, thành không có dự án hỗ trợ cũng sẽ vẫn tự "bơi" khi mà số người nhiễm HIV tiếp tục tăng, chưa kể đến số người nhiễm HIV chưa được phát hiện.
Mạnh Thắng
![[Infographic] Thủ tướng và các Phó Thủ tướng Chính phủ nhiệm kỳ 2026-2031](/file/e7837c02876411cd0187645a2551379f/042026/ava-thu-tuong-080426_20260408123215.jpg?width=400&height=-&type=resize)
