Giới chơi lan ở Việt Nam thường xưng tụng nghệ nhân ở Cần Thơ này là "vua hồ điệp", ông chủ vườn lan kia ở Buôn Mê Thuộc là "vua vanda", ông chủ vườn lan nọ ở Gò Vấp là "vua mokara", một nghệ nhân khác ở Vũng Tàu là "vua dendrobium"... Điều này cũng có cơ sở vì lâu nay hầu hết các giải thi về hoa lan được tổ chức nhân các hội hoa ở Tao Đàn, Đầm Sen, Thảo cầm viên - TP. Hồ Chí Minh..., những "vua lan" này đều liên tục nhiều năm giành được giải. Thế nhưng, trong một lần trò chuyện sau chuyến du khảo ở Thái Lan về, gần như "vua lan" nào cũng lắc đầu: "Phải cỡ 30 năm nữa, ngành hoa lan ở Việt Nam mới bằng Thái Lan bây giờ!".
 |
|
Một luống lan theo kiểu mới ở vườn lan planom: giàn bằng dây điện, khung trụ bê tông, có hệ thống ống tưới nước và tưới phân cùng lưới che thích hợp. |
Giới chơi lan ở Việt Nam thường xưng tụng nghệ nhân ở Cần Thơ này là "vua hồ điệp", ông chủ vườn lan kia ở Buôn Mê Thuộc là "vua vanda", ông chủ vườn lan nọ ở Gò Vấp là "vua mokara", một nghệ nhân khác ở Vũng Tàu là "vua dendrobium"... Điều này cũng có cơ sở vì lâu nay hầu hết các giải thi về hoa lan được tổ chức nhân các hội hoa ở Tao Đàn, Đầm Sen, Thảo cầm viên - TP. Hồ Chí Minh..., những "vua lan" này đều liên tục nhiều năm giành được giải. Thế nhưng, trong một lần trò chuyện sau chuyến du khảo ở Thái Lan về, gần như "vua lan" nào cũng lắc đầu: "Phải cỡ 30 năm nữa, ngành hoa lan ở Việt
Thế nên khi câu lạc bộ học viên hoa lan thuộc Trường đại học khoa học tự nhiên TP. Hồ Chí Minh tổ chức một chuyến đi mang tính chuyên khảo về công nghệ sản xuất, kinh doanh hoa lan ở Thái Lan thì vợ chồng tôi quyết định... "ăn theo". Trong đoàn toàn là các "đại gia" trong ngành kinh doanh hoa lan ở TP. Hồ Chí Minh và Khánh Hòa. Riêng tôi thì cũng có thâm niên 15 năm chơi lan, được học kỹ thuật trồng lan có chứng nhận hẳn hoi nhưng ngặt nỗi, trồng lan rất ít khi có hoa!
Dân Thái ít chơi hoa lan!
Mang tâm tưởng của một người lạc bước vào "vương quốc hoa lan" và bị choáng ngợp trước những khách sạn đồ sộ có tên là "White Orchird" (hoa lan trắng), "Gold Orchird" (hoa lan vàng) "Royal Orchird Sheraton", "Stam Orchird Inn"... cùng những chiếc xe bus hai tầng lộng lẫy những đóa phong lan rực rỡ, tôi thực sự bất ngờ khi dõi mắt nhìn khắp đường phố của đô thị rộng lớn Bangkok mà vẫn không thể nào tìm thấy một giò phong lan. Mãi đến khi bước vào khu phố người Hoa (
Nghe tôi nhận xét là Bangkok - thủ đô của "vương quốc hoa lan"- lại thấy rất ít hoa lan, ông Dũng "bát tiên" (Nguyễn Tiến Dũng), người đã dám từ bỏ cái ghế giảng viên ở đại học Lang Shl để chuyên tâm vào việc khai thác, kinh doanh hoa kiểng và chính ông là người đầu tiên đưa loại xương rồng bát tiên được lai ghép thành hàng trăm màu sắc khác nhau về Việt Nam nên giới chơi hoa trong nước gọi ông là Dũng "bát tiên". Từ năm 1993 đến nay, ngoài xương rồng bát tiên, ông còn đưa về nước và đặt tên cho những cây trồng nội thất như: oai hùng, đại phú, tỷ phú, danh dự... và những loại hoa mới như: huỳnh đệ, chuối pháo, bông súng tím, vàng, trắng, hồng... Đặc biệt, ông đã lần lượt đưa về và phổ biến trên 50 màu sứ Thái, tạo đà cho phong trào chơi sứ Thái đang trở nên rầm rộ như hiện nay. Ông Dũng "bát tiên" gật gù đồng ý:
- Đúng là dân Thái Lan chơi phong lan ít hơn so với bà con mình ở trong nước. Ở
Chuyên gia về hoa cảnh người Thái gốc Việt 50 tuổi này vui vẻ nói thêm:
- Tôi rất đồng tình với nhận xét về việc người dân Thái ít trồng và ít chơi hoa lan so với người Việt mình. Và xem đây là một lợi thế cho người Việt
Ông Nguyễn Thiên Tịch - Trưởng đoàn chuyên khảo hoa lan và là Tổng biên tập tạp chí Hoa cảnh, tác giả của công trình biên thảo "Lan Việt Nam" nổi tiếng, đồng thời cũng là người định danh về hoa lan hàng đầu ở Việt Nam hiện nay, cho biết: Thế mạnh của ngành hoa lan Thái Lan là kỹ thuật lai tạo và tuyển chọn nhân giống các giống lan mới rất nhanh bằng phương pháp nuôi cấy mô. Việc tổ chức kinh doanh, xuất khẩu lan cắt cành của Thái Lan cũng đạt ở trình độ cao mà chúng ta cần phải nghiên cứu học hỏi. Do đó, chuyến đi này, chúng ta phải cố gắng đạt cho được hai mặt là: nghiên cứu học hỏi về trồng lan của Thái và đem được một số giống lan mới, lan đẹp về nước nhân rộng ra thành lan thương phẩm, làm phong phú thêm chủng loại lan lai ở Việt
... Nhưng "làm ăn" về lan rất chuyên nghiệp!
Được ông Dũng "bát tiên" trực tiếp hướng dẫn, chúng tôi đến huyện Bang Dai thuộc tỉnh Nontha buri chỉ cách thủ đô Bangkok khoảng 30km. Đây là miệt vườn có sinh cảnh giống như Long Thành, Nhơn Trạch. Ông "Dũng "bát tiên" cho biết là người Thái ca ngợi vùng đất này "gạo trắng nước trong" kiểu như "nhất Đồng Nai, nhì hai huyện" ở Việt Nam. Ghé vào vườn lan Phanom chuyên trồng dendrobium cắt cành ở xã Ban Mài, đoàn tham quan chúng tôi đã phải ồ lên kinh ngạc trước quy mô bề thế của vườn lan này. Đặc biệt, vườn lan có diện tích 3.200m2 này với tiền đầu tư chỉ 1,2 triệu bath (khoảng 500 triệu đồng Việt Nam) đã thiết kế toàn bộ khung giàn trồng lan bằng trụ xi măng tiền chế rất gọn, chắc và bền, có chiều dài mỗi khung lan đến 40m, bên dưới là rãnh chứa nước nhìn rất sạch, đẹp và thoáng mát. Chủ vườn lan Phanom là anh Natthavut - một kỹ sư vi tính mới 24 tuổi. Chính anh đã trực tiếp cải tạo vườn xoài thành vườn lan bán công nghiệp này với hệ thống tưới nước, bón phân được lập trình sẵn. Dân "Hai lúa, Hai lan" Việt Nam (theo cách nói của ông Dũng "bát tiên") trố mắt ra quan sát việc sử dụng dây điện làm bệ trồng lan và nhận thấy là việc trồng lan dendrobium của vườn Phanom cũng theo 2 cách đã phổ biến ở Việt Nam, đó là trồng lan trên vỏ dừa lật ngửa và trồng lan trên bành vỏ dừa kết chặt lại. Việc phủ lưới che cũng được nhà vườn tính toán khá kỹ và thiết kế lưới che cùng với luồng lan thẳng góc với hướng di chuyển của mặt trời để lan trồng nhận được nhiều ánh sáng từ đông sang tây. Anh chủ vườn Natthanut cho biết: Tháng 5 vừa rồi, vườn Phanom của anh đạt doanh số trên 200.000 bath nhờ cung cấp cho tổ hợp lan xuất khẩu khoảng 50.000 cành dendrobium đạt tiêu chuẩn "super". Anh cũng dự kiến tháng 6 này và những tháng trong mùa mưa đậm, sản lượng lan cắt cành chỉ còn khoảng 50% của tháng 6 và những tháng mùa khô trước đó. Được biết, lan cắt cành xuất khẩu ở đây được chia làm 4 loại, trong đó loại được gọi là "super", cành lan phải dài từ 60cm trở lên có giá đến 8 bath/cành thường được xuất sang thị trường châu Âu. Loại thứ 2, được gọi là "ngắn đẹp" có chiều dài 50cm với giá 5bath/cành, được xuất sang thị trường Trung Quốc,
 |
| Một góc phân xưởng đóng thùng lan cắt cành ở tổ hợp cung ứng lan xuất khẩu ở Bang Dai. |
Khi nghe có đoàn học viên hoa lan của Việt Nam do ông Nguyễn Thiên Tịch - cán bộ giảng dạy của Trường đại học khoa học tự nhiên và là thành viên của Ban chấp hành Hội hoa lan - cây cảnh TP.Hồ Chí Minh dẫn đầu đến tham quan, nghiên cứu, rất nhanh ngay sau đó, ông Nốt Bôli - Phó chủ tịch Hội hoa kiểng huyện Bang Dai đã có mặt. Và chỉ 10 phút sau, bà Pra Pha SiRi Chai Dêm Dem - Trưởng ty nông nghiệp tỉnh Nonthaburi và bà BaVonNam U Đôm Sin - Trưởng phòng nông nghiệp huyện đã xuất hiện.
Với tuổi khoảng 30, bà trưởng ty nông nghiệp Pra Pha SiRi vui vẻ giới thiệu: Bang Dai là một trong 4 huyện nông nghiệp của tỉnh Nonthaburi. Bang Dai có 4 thế mạnh là lúa, cây ăn trái, rau và hoa kiểng. Trong đó, ngành hoa lan có diện tích canh tác ít nhất nhưng tạo ra nguồn ngoại tệ xuất khẩu lớn nhất. Hiện Bang Dai có trên 100 vườn lan chuyên trồng dendrobium, mokara... để xuất khẩu sang Trung Quốc,
Tận mắt nhìn những công nhân Thái Lan với dáng vẻ cục mịch nhưng tỏ ra rất thành thạo trong việc phân loại, vô bao và đóng thùng lan cắt cành với thao tác hết sức khéo léo, nhẹ nhàng, mới thấy được tính chuyên nghiệp của việc đóng gói bao bì xuất khẩu lan ở Bang Dai.
Ông Nguyễn Đức Hoành - một chủ vườn lan lớn ở Gò Vấp (TP. Hồ Chí Minh) khều tôi ra trước sân tổ hợp và nói:
- Ông có thấy nhà vườn nào ở đây cũng có một vài chiếc xe pichup không? Nhưng đặc biệt là tài sản ê hề, đồ dùng sinh hoạt như tivi, đầu máy, tủ lạnh... để bề bộn ra đó mà cửa nẻo lúc nào cũng toang hoác, không đóng khóa gì cả! Còn mình thì trồng lan phải kết hợp nuôi chó. Mỗi góc vườn một con chó, mà nhiều khi mất cả chó lẫn lan!
Đã mấy lần lặn lội sang tận Thái Lan để... tìm hoa, ông Phan Minh Kính - chủ một cơ sở sản xuất và kinh doanh hoa lan ở Nha Trang nói:
- Ở đây chỉ coi cho biết cách trồng lan và cách đóng gói bao bì xuất khẩu, còn muốn biết sức mạnh thực sự của ngành công nghiệp hoa lan Thái Lan thì phải đến siêu thị lan!
Bùi Thuận
![[Infographic] Đồng Nai khởi công, động thổ, thông xe kỹ thuật 12 dự án chào mừng Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng và 96 năm Ngày thành lập Đảng 3-2](/file/e7837c02876411cd0187645a2551379f/012026/thumb_20260113150751.jpg?width=400&height=-&type=resize)
![[Video_Chạm 95] Xã Lộc Tấn](/file/e7837c02876411cd0187645a2551379f/012026/biaaaaa_20260113072629.jpg?width=400&height=-&type=resize)
![[Video_Chạm 95] Phường Xuân Lập](/file/e7837c02876411cd0187645a2551379f/012026/cham-95_phuong-xuan-lap-thum_20260112091749.jpg?width=400&height=-&type=resize)
