Hoạt động của các trung tâm văn hóa – thể thao cơ sở:
Cần những chính sách hỗ trợ để hoạt động hiệu quả hơn

CLB thanh niên công nhân xa quê phường Bình Đa sinh hoạt văn hóa tại TTVH-TT phường

Theo mục tiêu chung của tỉnh thì đến năm 2010, tất cả 171 xã, phường trong tỉnh sẽ hoàn thành xong việc xây dựng các trung tâm văn hóa - thể thao cơ sở (TTVH-TTCS). Đến nay, đã có 54/171 xã, phường có TTVH-TTCS hoặc nhà văn hóa dân tộc (đạt tỷ lệ 30%). Tuy nhiên, qua thực tế hoạt động của các trung tâm này cho thấy, nếu không  nhanh chóng ban hành những chính sách cụ thể, sát thực hơn nữa thì nguy cơ lãng phí, kém hiệu quả trong xây dựng, tổ chức hoạt động của các trung tâm này là rất lớn.

* Từ những khó khăn trong tổ chức hoạt động

Không ai có thể phủ nhận chủ trương đúng đắn của tỉnh khi quyết định cho xây dựng các TTVH-TTCS. Song theo bà Nguyễn Thị Ngọc Liên, Phó trưởng ban Văn hóa -xã hội- HĐND tỉnh thì: "Không phải TTVH-TTCS nào cũng tổ chức tốt các hoạt động và thu hút được người dân tham gia. Qua các chuyến đi giám sát của chúng tôi cho thấy, có những trung tâm xây dựng xong rồi bỏ đó, không thể hoạt động do thiếu những điều kiện về con người, cơ sở vật chất. Bên cạnh đó, khâu thiết kế công trình cũng là vấn đề khiến cho việc tổ chức hoạt động trở nên khó khăn do không phù hợp với yêu cầu". Một số trung tâm được xây dựng chỉ có hội trường và vui chơi cho trẻ em. Một số trung tâm khác lại thiết kế các phòng quá nhỏ nên không thể tổ chức các hoạt động biểu diễn hay thi đấu thể thao. Có trung tâm, xây xong không có hàng rào bảo vệ nên chẳng mấy chốc, phòng ốc, trang thiết bị âm thanh, ánh sáng, đồ chơi cho trẻ em...bị lấy cắp hoặc nằm phơi nắng. Ở TP Biên Hòa, dù hoạt động của các trung tâm có khá hơn, một số  trung tâm đã lấy thu bù chi nhưng cơ sở vật chất của các trung tâm này đã và đang tỏ ra không phù hợp với sự phát triển của một đô thị loại II. Do đó, chủ trương của thành phố là xây dựng các TTVH-TTCS theo cụm để tránh dàn trải, lãng phí. Đây là việc làm phù hợp với điều kiện của TP. Biên Hòa, nhất là khi quỹ đất ở đây đang trở nên khan khiếm. Tuy nhiên, nếu xây dựng các TTVH-TTCS theo cụm, Biên Hòa cũng nên tính tới việc đầu tư cho cơ sở vật chất, trang thiết bị ở những trung tâm này để có thể phục vụ được nhiều loại hình sinh hoạt khác nhau, đáp ứng được yêu cầu đa dạng của người dân. Một yếu tố khác cũng cần được tính tới, đó là việc xã hội hóa các hoạt động tại các trung tâm này. Đây là biện pháp hữu hiệu nhất để duy trì hoạt động của các TTVH- TTCS. Song không phải địa phương nào cũng huy động được nguồn xã hội hóa, nhất là ở những xã vùng sâu, vùng xa, đời sống còn gặp nhiều khó khăn. Bên cạnh đó, những khó khăn về đội ngũ cán bộ để tổ chức hoạt động cũng đang là bài toán nan giải đối với các TTVH-TTCS.

* Đến  việc đi tìm những giải pháp

Ông Nguyễn Thành Trí, Giám đốc Sở Văn hóa thông tin (VHTT) tỉnh cho biết: "Đúng là việc tổ chức hoạt động của các TTVH-TTCS hiện đang gặp nhiều khó khăn. Nguyên nhân của những khó khăn này tập trung ở việc thiếu quỹ đất xây dựng, thiếu cơ chế chính sách để quản lý hoạt động, đội ngũ cán bộ không đáp ứng được yêu cầu, việc thiết kế xây dựng các trung tâm còn chưa phù hợp, nguồn kinh phí hoạt động còn ít... Chính vì vậy, Sở đã tiến hành lập đề án riêng về tổ chức hoạt động các TTVH-TTCS và sẽ trình lên kỳ họp HĐND sắp tới nhằm thiết lập những cơ chế chính sách cụ thể cho mô hình này". Mục đích của đề án, theo ông Trí là để xây dựng mạng lưới TTVH-TTCS phù hợp và hoạt động có chất lượng, hiệu quả hơn; gắn các hoạt động của TTVH-TTCS với trung tâm học tập cộng đồng; huy động tối đa các nguồn lực phát triển sự nghiệp văn hóa, thể thao ở cơ sở và thực hiện thắng lợi cuộc vận động phong trào "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư".  Theo đề án đặt ra thì việc xây dựng các TTVH-TTCS phải đảm bảo các yếu tố về địa điểm như nằm ở khu trung tâm, thuận lợi giao thông, có không gian thoáng mát, cảnh quan đẹp. Trung tâm phải có diện tích tối thiểu là 5.000m2 với thiết kế bao gồm: hội trường đa năng có sức chứa từ 450 - 500 chỗ ngồi, có từ 8 - 10 phòng chức năng, sân bóng đá, sân khấu ngoài trời, sân chơi thiếu nhi, hoa viên, đường nội bộ, tường rào, công trình vệ sinh, hệ thống cấp, thoát nước, hệ thống điện chiếu sáng. Khi tiến hành xây dựng, nhất thiết chủ đầu tư phải mời đơn vị thiết kế có kinh nghiệm xây dựng các công trình văn hóa - thể thao và tham khảo ý kiến của ngành chủ quản cùng đơn vị sẽ sử dụng công trình. Sở dĩ phải quy định những điều này vì theo bà Nguyễn Thị Xinh, Trưởng phòng nghiệp vụ Sở VHTT tỉnh thì: "Hầu hết các TTVH-TTCS đã và đang được xây dựng đều không hề tham khảo ý kiến của ngành VHTT. Chính vì vậy mới xảy ra tình trạng, trung tâm xây xong không thể tổ chức các giải thi đấu thể thao vì phòng quá nhỏ, không thể biểu diễn văn nghệ vì sân khấu, âm thanh, ánh sáng không phù hợp".

Đề án tổ chức hoạt động TTVH-TTCS cũng đề nghị nâng mức đầu tư xây dựng cho mỗi trung tâm lên tối thiểu là 1 tỷ đồng, trong đó 50% vốn do ngân sách tỉnh chi và 50% do ngân sách huyện và từ nguồn xã hội hóa (trước đây, nguồn vốn từ ngân sách tỉnh chỉ là 250 triệu đồng/trung tâm).  Bên cạnh đó, cũng phải cần thêm khoảng trên 150 triệu đồng để trang bị cho hoạt động của trung tâm như ti vi, đầu karaoke, dàn âm thanh, dụng cụ âm nhạc, dụng cụ TDTT. Sẽ tăng thêm nguồn kinh phí hoạt động thường xuyên (khoảng 30 triệu đồng/năm), tăng thêm cán bộ văn hóa chuyên trách nhằm duy trì các hoạt động của trung tâm. Tất cả những giải pháp này đều hướng đến mục tiêu: tổ chức hoạt động của các TTVH-TTCS hiệu quả và bền vững hơn, tránh được tình trạng hoạt động cầm chừng như hiện nay. Tuy nhiên, trong lúc chờ đề án này được phê duyệt thì nên chăng, mỗi địa phương cần tự rút kinh nghiệm từ các trung tâm đã được xây dựng trước đó và tìm ra hướng giải quyết phù hợp cho riêng mình để mỗi TTVH-TTCS thực sự là "điểm đến" của người dân.

 Minh Ngọc