Chống đánh bắt tôm, cá bằng xung điện:
Khó khăn còn đó!

Bảo vệ nguồn lợi thủy sản, trong đó có việc nghiêm cấm sử dụng xung điện, chất nổ, chất độc để khai thác thủy sản đã được quy định từ lâu. Thế nhưng hiện nay, tình hình vi phạm vẫn chưa được ngăn chặn có hiệu quả.

Bảo vệ nguồn lợi thủy sản, trong đó có việc nghiêm cấm sử dụng xung điện, chất nổ, chất độc để khai thác thủy sản đã được quy định từ lâu. Thế nhưng hiện nay, tình hình vi phạm vẫn chưa được ngăn chặn có hiệu quả.

* Cơ quan chức năng khó kiểm soát

Cần phải nhìn nhận là sau khi có Chỉ thị 01 của Thủ tướng Chính phủ vào năm 1998, UBND tỉnh đã thành lập Ban chỉ đạo thực hiện chỉ thị này. Bên cạnh đó, Chi cục bảo vệ nguồn lợi thủy sản cũng đã tích cực phối hợp với mặt trận và các ban, ngành, đoàn thể địa phương có nguồn lợi thủy sản để tuyên truyền phổ biến đến tận người dân để bà con hiểu rõ quy định của Chính phủ cũng như tác hại của việc sử dụng chất nổ, xung điện, chất độc trong khai thác, đánh bắt thủy sản.

Đánh bắt cá trên hồ Trị An.

Cùng với việc làm nêu trên, Chi cục bảo vệ nguồn lợi thủy sản cũng đã tăng cường lực lượng phối hợp với Ban chỉ đạo bảo vệ nguồn lợi thủy sản các huyện, TP.Biên Hòa, cảnh sát giao thông đường thủy, thanh tra Sở Nông nghiệp và phát triển nông thôn tổ chức hàng trăm cuộc thanh tra kiểm ngư ở các khu vực có nhiều nguồn lợi thủy sản, như: khu vực rừng ngập mặn Long Thành - Nhơn Trạch, trên sông Đồng Nai và lòng hồ Trị An. Qua đó, đã phát hiện, xử lý khá nhiều vụ vi phạm trong việc sử dụng xung điện để khai thác thủy sản. Tuy nhiên, do lực lượng mỏng, phương tiện phục vụ cho công tác còn thiếu lại phải quản lý một địa bàn rộng lớn, nhiều sông hồ và có nhiều người sinh sống bằng nghề đánh bắt thủy sản, nên việc ngăn chặn nạn đánh bắt cá theo hình thức hủy diệt môi trường vẫn chưa được kiểm soát một cách hiệu quả.

* Khó khăn còn đó

Ông Nguyễn Công Đức, Phó trưởng phòng khai thác, bảo vệ và phát triển thủy sản, thừa nhận ở khu vực hồ Trị An, sông Đồng Nai và các rừng ngập mặn Long Thành - Nhơn Trạch luôn "nóng" lên vì nạn khai thác thủy sản bằng xung điện. Mặc dù tại những nơi này cơ quan chức năng đều có bố trí lực lượng thanh tra thủy sản quản lý để ngăn chặn, xử lý các hành vi vi phạm. Tuy nhiên, việc phát hiện, xử lý cũng không dễ vì đối tượng vi phạm rất ma mãnh, có nhiều thủ đoạn để đối phó với cơ quan chức năng. Thủ đoạn thường thấy của họ là dùng ghe máy gắn kích điện mắc vào lưới, te để cào tôm, cá. Nhiều trường hợp dùng xuồng chèo mang theo bình ắc-quy tăng, kích điện để bắt cá. Với những dụng cụ trên, khi đưa vào vận hành sẽ phát ra luồng điện rất lớn, cá, tôm bị điện giật chết. Nếu có sống sót thì cũng không còn khả năng sinh sản. Những người săn bắt lậu này khi bị cơ quan chức năng kiểm tra thì vứt dụng cụ kích điện xuống nước để phi tang. Do vậy, ít khi bắt quả tang được họ và nếu có bắt được thì không có cơ sở để xử lý. Vấn đề khó khăn nữa là, hiện nay đa số các đối tượng đánh bắt thủy sản dùng kích điện để hủy diệt tôm, cá đều dùng điện thoại di động để liên lạc với nhau. Khi phát hiện lực lượng kiểm tra thì thông báo cho nhau cất giấu phương tiện hoặc trốn chạy. Riêng đối với những đối tượng sử dụng bình ắc-quy đánh bắt cá ở các mương, rạch, ruộng, ao trong nội đồng thì vấn đề xử lý cũng rất khó. Nếu bị phát hiện thì họ vứt bỏ dụng cụ để chạy thoát thân, cho nên không thể truy bắt để xử lý. Nhiều trường hợp, đối tượng còn dùng dao, rựa chống đối lại lực lượng kiểm tra. Trên thực tế, điều này đã xảy ra ở khu vực sông Cát Lái, hồ Trị An.

Dùng điện rà bắt cá tại xã Long An (huyện Long Thành).

Ông Nguyễn Công Đức còn cho biết, sở dĩ chưa thể ngăn chặn có hiệu quả nạn đánh bắt thủy sản bằng xung điện như hiện nay là quy định xử lý các vụ vi phạm còn thấp, chỉ từ 1-2 triệu đồng/trường hợp. Nếu đối tượng vi phạm bị bắt quả tang, cơ quan chức năng chỉ lập biên bản kiểm tra, buộc nộp phạt, tịch thu phương tiện, sau đó giao cho địa phương quản lý, giáo dục. Tuy nhiên, trên thực tế việc quản lý giáo dục sau vi phạm của đối tượng ở các địa phương vẫn chưa đủ mạnh, chưa đủ sức răn đe, thậm chí còn chưa được quan tâm đúng mức.

Từ thực tế nêu trên, để ngăn ngừa có hiệu quả nạn dùng xung điện để khai thác, đánh bắt cá, tôm, vấn đề cần quan tâm hiện nay là các địa phương cần tiếp tục đẩy mạnh việc tuyên truyền, giáo dục, phổ biến sâu rộng Chỉ thị 01/1998/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ để giúp cho mọi người nhận thấy rõ lợi ích trong việc bảo vệ nguồn lợi thủy sản. Bên cạnh đó, cần có cơ chế, chính sách giải quyết thêm kinh phí cho các địa phương trong các hoạt động có liên quan đến công tác chống nạn sử dụng chất nổ, xung điện, chất độc để khai thác thủy sản, kinh phí cho hoạt động tuyên truyền, truy quét, kiểm tra và có chính sách khuyến khích thỏa đáng những người phát hiện, tố giác, truy bắt các đối tượng dùng chất nổ, xung điện để đánh bắt tôm cá.

Đ.V