Chống trộm cắp điện: Chưa có "thuốc đặc trị"!

Con số thống kê của Công ty điện lực Đồng Nai cho thấy số vụ trộm cắp điện được phát hiện đều tăng đều trong vài năm gần đây. Hình thức trộm cắp điện cũng ngày càng đa dạng, tinh vi hơn. Trong tình hình thiếu điện của cả nước, Chính phủ kêu gọi thực hiện tiết kiệm điện, chống thất thoát, lãng phí trong sử dụng điện thì việc chống trộm cắp điện đang được đặt ra bức thiết hơn bao giờ hết.

Điện bị ăn trộm từ trụ điện không qua đồng hồ.

* Đủ kiểu điện "chùa"

Nếu như trong năm 2002 trên địa bàn tỉnh có 72 vụ ăn cắp điện với điện năng truy thu là 98.250 kwh và tổng số tiền truy thu là 107,8 triệu đồng, thì năm 2003 có 292 vụ với tổng số điện năng truy thu là 709.742 kwh, tương ứng với số tiền 1,074 tỷ đồng. Năm 2004 tiếp tục tăng với 305 vụ, tổng số điện năng truy thu là 652.241 kwh, tương ứng với 979,687 triệu đồng. Năm 2005, tổng số vụ được phát hiện và lập biên bản là 339 vụ, tổng số điện năng truy thu là 951.000 kwh, tương ứng với số tiền 1,305 tỷ đồng. Báo cáo của Công ty điện lực Đồng Nai đã cho biết những con số tổng hợp trên và đưa ra nhận định: Tình hình trộm cắp điện trên địa bàn tỉnh không chỉ gia tăng về số lượng mà theo thời gian hình thức ăn cắp điện cũng ngày càng đa dạng hơn.

Trong các kiểu trộm cắp để được xài điện "chùa" mà Công ty điện lực Đồng Nai thống kê được thì hình thức phá chì để điều chỉnh sai số của điện kế là phổ biến nhất, chiếm 53%; hình thức câu trực tiếp chiếm 31%; mổ cáp Muller chiếm 7%; thay đổi sơ đồ đấu dây của điện kế chiếm 2%; sử dụng thiết bị tạo dòng để quay ngược điện kế chiếm 1% và hòa hơi chiếm 6%. Trong số này, việc trộm cắp điện bằng cách sử dụng một máy tạo dòng để quay ngược điện kế được xem là tinh vi và khó phát hiện nhất. Những thiết bị tạo dòng như thế này có thể tìm thấy ở nhiều tiệm điện. Thậm chí, có chủ tiệm điện còn kinh doanh bằng cách cho thuê máy tạo dòng trong thời gian vài tiếng buổi tối để "thân chủ" vô tư quay ngược điện kế mà rất khó bị phát hiện. Báo cáo trên còn cho biết tính chất của các hình thức ăn cắp điện này đã nghiêm trọng hơn vì xuất hiện một số cá nhân trong và ngoài ngành móc nối với các hộ tiêu thụ điện để làm điện kế quay chậm, phá niêm chì hộp số và chì nắp để điều chỉnh lại sai số điện kế hay thay đổi sơ đồ đấu dây sau đó bấm lại bằng kềm bấm chì giả... Có những nơi như xã Lộ 25 (huyện Thống Nhất), xã Bình Minh (huyện Trảng Bom), tình trạng trộm cắp điện lại diễn ra trên diện rộng, phổ biến với việc câu móc điện trực tiếp lên lưới điện hạ thế.

* Đi tìm "thuốc đặc trị"

Theo Công ty điện lực Đồng Nai, các vụ việc trộm cắp điện thường được phát hiện ở những khu dân cư mới với hầu hết là dân nhập cư từ các tỉnh, thành khác trong cả nước. Các trường hợp vi phạm không chỉ dừng lại ở các hộ có cơ sở kinh doanh sản xuất (hàn, mộc, sản xuất nước đá...) mà còn xuất hiện cả ở những hộ chỉ dùng điện cho sinh hoạt. Điện "chùa" thường được đấu nối vào các thiết bị sử dụng nhiều điện năng như tủ lạnh, máy lạnh, máy nước nóng, máy giặt... Nếu tính tổng cộng từ năm 2002 đến năm 2005 thì con số sẽ là 1.008 vụ vi phạm, số điện năng phải truy thu lên tới trên 2,4 triệu kwh, tương ứng với số tiền 3,46 tỷ đồng. Đây rõ ràng là những con số không nhỏ. Và nếu con số thất thoát điện kể trên có thể truy thu được vì hành vi trộm cắp đã được phát hiện và lập biên bản, còn những con số thất thoát do trộm cắp chưa được phát hiện và truy thu sẽ là bao nhiêu? Ngành điện của tỉnh đến nay cũng chưa có con số ước tính cụ thể nhưng chắc chắn cũng không hề nhỏ trong tình hình các thủ đoạn trộm cắp điện ngày càng tinh vi hơn như hiện nay. Ông Nguyễn Ngọc Thành, Phó giám đốc phụ trách kinh doanh của Công ty điện lực Đồng Nai thừa nhận việc phát hiện trộm cắp điện là rất khó do các điện kế đều đặt trong nhà. Khi nhân viên kiểm tra điện đang xuất trình đầy đủ giấy tờ thì chủ hộ đã đủ thời gian giật các đường dây, kịp thời phi tang. Dù ngành điện đã có nhiều biện pháp nhằm giảm tổn thất điện năng như: đầu tư, sửa chữa, cải tạo mạng lưới điện để giảm tổn thất kỹ thuật; các điện kế được "rào" lại bằng loại chì đặc chủng; dùng cáp bọc cao su... nhưng do mức phạt không có tính răn đe, dẫn tới các hộ vẫn cố tình vi phạm. Để việc phát hiện và xử phạt được kịp thời, ngành điện đã đưa ra kiến nghị khi tiến hành kiểm tra điện nên có sự phối hợp với lực lượng công an vì hiện nay việc xử lý vi phạm hành chính liên quan đến trộm cắp điện rất khó thực hiện do nhân viên kiểm tra của điện lực không thể lập biên bản vi phạm hành chính trừ trường hợp cho phép của các cấp có thẩm quyền. Ngành điện cũng kiến nghị tăng mức phạt trộm cắp điện để việc xử phạt phải có tính chất răn đe với những người vi phạm.

Được biết, chỉ trong 5 tháng đầu năm 2006, các tổ kiểm tra điện của Công ty điện lực Đồng Nai đã phát hiện và lập biên bản 75 vụ trộm cắp điện, truy thu tổng số điện năng là 249.000 kwh, tương ứng với số tiền 337 triệu đồng.

Minh Chánh – Khắc Giới