Hê thống trường giáo dưỡng - nơi ươm lại những mầm xanh cho đời

Ngày 18-10, tại trường giáo dưỡng 4 (huyện Long Thành), Cục quản lý trại giam (V26) Bộ Công an đã tổng kết 10 năm công tác trường giáo dưỡng trong cả nước (1995 - 2005) nhằm rút kinh nghiệm để nâng cao hơn nữa chất lượng, hiệu quả trong công tác quản lý, giáo dục và bảo vệ, chăm sóc người chưa thành niên vi phạm pháp luật và trẻ phạm tội hoặc hư hỏng bị áp dụng các biện pháp xử lý đưa vào trường giáo dưỡng.

Thầy trò Trường giáo dưỡng số 4 biểu diễn văn nghệ chào mừng hội nghị tổng kết 10 năm trường giáo dưỡng

* Mỗi năm tiếp nhận 16.000 trẻ em phạm pháp và hư hỏng

Đại tá, tiến sĩ, nhà giáo ưu tú Nguyễn Văn Ninh, Phó cục trưởng Cục V26 Bộ Công an cho biết, 10 năm qua kể từ khi triển khai thực hiện mô hình trường giáo dưỡng theo Pháp lệnh xử lý hành chính được Ủy ban thường vụ Quốc hội thông qua ngày 6-7-1995 và các hướng dẫn của Bộ Công an cùng các ngành liên quan, hoạt động quản lý, giáo dục học sinh trong các trường giáo dưỡng - trước đây là trường phổ thông công nông nghiệp - trong cả nước ngày càng đạt được nhiều hiệu quả thiết thực. Hoạt động giáo dục ở các trường giáo dưỡng đã góp phần tích cực vào sự nghiệp bảo vệ, chăm sóc trẻ em nói chung và trẻ vị thành niên vi phạm pháp luật nói riêng, đồng thời cũng đã góp phần bảo vệ tốt an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, được dư luận trong nước và quốc tế đánh giá cao. Do đây là mô hình trường nội trú đặc biệt nên ngay từ đầu khi triển khai thực hiện, các đơn vị nhà trường đã gặp không ít khó khăn vì phải chờ Chính phủ ban hành quy chế về trường giáo dưỡng. Nhưng ý thức được ý nghĩa to lớn của biện pháp xử lý hành chính bằng việc đưa người vào trường giáo dưỡng, Bộ Công an đã chỉ đạo cho Cục V26 phối hợp với các ngành liên quan lập dự án quy hoạch các khu vực trường giáo dưỡng cũng như xây dựng hành lang pháp lý để tiếp nhận, quản lý, giáo dục trẻ em phạm pháp và trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn được địa phương xét duyệt đưa vào các trường giáo dưỡng. Tính đến nay, cả nước có 4 trường giáo dưỡng được xây dựng ở Ninh Bình, Đà Nẵng, Đồng Nai và Long An. Bình quân mỗi năm hệ thống trường giáo dưỡng trong cả nước tiếp nhận trên 16 ngàn trẻ em phạm pháp, trẻ em hư được các địa phương xét duyệt gởi vào trường. Riêng ở Đồng Nai, bình quân mỗi năm, trường giáo dưỡng số 4 cũng đã tiếp nhận từ 100 - 160 trẻ em phạm pháp, trẻ em hư, đứng thứ 3 trong nước. Mặc dù là đối tượng đưa vào trường giáo dưỡng, nhưng tính chất, mức độ, hành vi vi phạm của các em không kém phần phức tạp, gây bức xúc trong đời sống xã hội và của nhiều gia đình. Nổi cộm là hành vi trộm cắp chiếm tỉ lệ 61,51%; gây rối trật tự công cộng 22,90%; cố ý gây thương tích 4,30%; cướp gật, cưỡng đoạt 4,87%; hiếp dâm 2,13%; giết người 0, 26%. 63,27% số trẻ em được gởi vào trường có động cơ vi phạm pháp luật là kiếm tiền ăn chơi, tiêu xài: 26,27% do bị kích động, lôi kéo của bạn bè xấu. Khi được gởi vào trường, 80% em có độ tuổi từ 15- 18 nhưng trình độ văn hóa lại rất thấp. Số em mù chữ, tái mù chữ chiếm 14,47%; tiểu học 40,30%; trung học cơ sở 39, 176; trung học phổ thông 6,06%. Hơn 83% em bỏ học từ lớp 1 đến lớp 5. Phần lớn các em đều có hoàn cảnh gia đình khó khăn. Trong đó, số em mồ côi bố hoặc mẹ chiếm 18,22%; mồ côi cả bố mẹ chiếm 1,87%; bố mẹ ly hôn hoặc bố, mẹ bỏ đi chiếm 25,4%; bố mẹ không có nghề nghiệp hoặc đi làm thuê 32,12%; gia đình nghèo 32,34%. Địa bàn cư trú của các em ở thành phố, thị xã, thị trấn chiếm 39,52%; nông thôn 60,47%; 10% số em sống lang thang ở các hè phố.

Bà Lê Thị Thu, Bộ trưởng, chủ nhiệm Ủy ban dân số - gia đình và trẻ em thăm một lớp học ở Trường giáo dưỡng số 4.

* Nơi ươm lại những mầm xanh cho đời.

Đặc điểm nổi bật của các học viên tại các trường giáo dưỡng là nhận thức rất hạn chế. Đã từng quen với lối sống buông thả, tự do vô kỷ luật, thiếu sự quản lý, giáo dục của gia đình nên nhiều em sa vào tệ nạn xã hội như ma túy, mại dâm và nhiều thói tật xấu như hút thuốc lá, uống rượu bia, đánh bạc, thích xem phim ảnh, sách báo có nội dung không lành mạnh. 26,40% em nghiện ma túy hoặc các bệnh khác như: lao, viêm gan siêu vi B, C, nhiễm HIV v.v... Từ đặc điểm như vậy nên đây thực sự là một trở ngại, thách thức đối với công tác bảo vệ, chăm sóc và giáo dục của các trường giáo dưỡng. Tuy nhiên, nhờ tinh thần trách nhiệm và lòng yêu thương trẻ, quyết tâm trả lại cho xã hội nhiều công dân tốt nên ban giám hiệu và thầy, cô các trường giáo dưỡng đã chủ động khắc phục mọi khó khăn, tích cực nghiên cứu, tìm các biện pháp, hình thức quản lý, thích hợp, đưa hoạt động của nhà trường đi vào nề nếp ổn định. Học sinh vào trường học bố trí, sắp xếp hợp lý theo lứa tuổi, sức khỏe, tính chất và mức độ vi phạm. Riêng đội ngũ giáo viên thì thực hiện phương châm "3 cùng" cùng ăn, cùng ở, cùng sinh hoạt với các em để quản lý, giám sát và kịp thời giải quyết các vấn đề phát sinh. Điều trước tiên đặt ra là ở các trường giáo dưỡng, công tác giáo dục, rèn luyện nếp sống kỷ luật cho học sinh luôn được chú trọng. Trong đó, việc tổ chức dạy văn hóa luôn được coi là con đường chủ yếu để bồi dưỡng kiến thức, phục hồi những phẩm chất, nhân cách lệch lạc của các em. Các trường đã tuân thủ đầy đủ nguyên tắc dạy đúng, dạy đủ chương trình văn hóa, theo quy định; luôn động viên, khuyến khích học sinh phấn đấu vươn lên. Trong 10 năm qua, các trường giáo dưỡng đã tổ chức được 579 lớp dạy văn hóa với 21.149 lượt học sinh theo học từ lớp 1 đến lớp 9. Qua xếp loại hàng năm, tỉ lệ học sinh khá, giỏi đạt 40,09%; trung bình 54,73%. Số học sinh lên lớp đạt 93,51%, thi tốt nghiệp đạt 100%. Nhiều em khi vào trường chưa biết chữ, chỉ một thời gian ngắn ở trường giáo dưỡng đã đọc thông, viết thạo, phấn khởi viết thư về thăm gia đình. Đây thực sự là những kết quả đậm tính nhân văn cao cả rất cần được phát huy.

Cũng theo đại tá Nguyễn Văn Ninh, cùng với việc dạy văn hóa, từ năm 2001 đến nay, được sự giúp đỡ của Quỹ dân số thế giới, các trường giáo dưỡng còn triển khai dự án "giáo dục giới tính, tình dục, sức khỏe sinh sản"; dự án "sáng kiến dịch vụ y tế"; "tư vấn với trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn" ở các trường giáo dưỡng, tạo nhiều cơ hội cho học sinh tiếp nhận các thông tin có lợi trong quá trình rèn luyện nhân cách. Nhờ vào tình yêu thương và sự chăm sóc giáo dục của nhà trường, đã có rất nhiều em khi trở về với mái ấm gia đình đã thực sự tiến bộ và trở thành những công dân có ích cho xã hội.

Đức Việt