Thị trường nội địa: Dễ hay khó?

Vào những năm tháng mới mở cửa, nền kinh tế nước ta còn rất nhiều khó khăn nên việc "chắt chiu" tài nguyên, nông sản, hàng hóa để xuất khẩu, thu ngoại tệ về kiến thiết đất nước là việc làm được cổ vũ, khuyến khích. Giống như hoàn cảnh nhà nghèo, bao nhiêu miếng ngon, của lạ làm ra đều đem ra chợ bán, còn người trong nhà chỉ được ăn "đầu thừa, đuôi thẹo"...

Vào những năm tháng mới mở cửa, nền kinh tế nước ta còn rất nhiều khó khăn nên việc "chắt chiu" tài nguyên, nông sản, hàng hóa để xuất khẩu, thu ngoại tệ về kiến thiết đất nước là việc làm được cổ vũ, khuyến khích. Giống như hoàn cảnh nhà nghèo, bao nhiêu miếng ngon, của lạ làm ra đều đem ra chợ bán, còn người trong nhà chỉ được ăn "đầu thừa, đuôi thẹo"... Thế nhưng đến nay, khi nền kinh tế đã phát triển, cuộc sống người dân trong nước ngày càng được nâng cao, vậy mà thị trường hàng hóa nội địa vẫn còn bỏ ngỏ...

* Hàng nội phải bằng hoặc hơn hàng xuất khẩu

Cũng không thể phiền trách "người Việt Nam chưa ủng hộ hàng Việt Nam" khi mà ngay trong nhận thức của doanh nghiệp trong nước vẫn chưa có cái nhìn đúng đắn về thị trường nội địa với hơn 86 triệu dân và doanh thu bán lẻ hàng hóa, dịch vụ năm 2008 đã lên tới 986.000 tỷ đồng (khoảng 58 tỷ USD). Tốc độ tăng trưởng bán lẻ hàng hóa và dịch vụ ở Việt Nam luôn được xếp vào hàng hấp dẫn nhất nhì trên thế giới. Chính vì doanh nghiệp Việt Nam luôn chăm bẵm vào xuất khẩu nên không có sự quan tâm sản xuất hàng dành cho người tiêu dùng trong nước, thậm chí có khi là hàng xuất khẩu không đạt chất lượng mới đem bán trên thị trường nội địa! Nhiều hàng hóa, sản phẩm xuất khẩu Việt Nam lên tới hàng trăm triệu USD, hàng tỷ USD nhưng lại thiếu vắng những thương hiệu này trên thị trường trong nước, điển hình như hàng may mặc, nhiều loại hải sản, nông sản... Điều này tồn tại trong một thời gian khá dài đã tác động tiêu cực đến người tiêu dùng và họ thường nghi ngại, cân nhắc khi mua hàng "made in Vietnam"! Và hàng tiêu dùng nhập ngoại, từ hàng rẻ tiền đến hàng cao cấp vào Việt Nam chiếm lĩnh thị trường là điều đương nhiên.

Hàng nội địa hiện chiếm đa số tại các siêu thị.

Bà Kim Hạnh, Giám đốc Trung tâm nghiên cứu kinh doanh và hỗ trợ doanh nghiệp TP.Hồ Chí Minh, cho rằng nếu kêu gọi lòng yêu nước để ủng hộ hàng Việt Nam kém chất lượng thì sẽ giết chết doanh nghiệp trong nước. "Đừng ủng hộ hàng Việt Nam vô điều kiện mà cần suy nghĩ nên ưu tiên cho hàng Việt cả về lý lẫn tình cảm" - bà Hạnh nói.

Quả là vô lý khi đưa ra yêu cầu người tiêu dùng bỏ tiền mua hàng Việt Nam với chất lượng tồi. Chất lượng hàng sản xuất bán trong nước không thể để thua kém hàng nhập khẩu thì việc cổ súy cho tinh thần "người Việt Nam dùng hàng Việt Nam" mới đạt hiệu quả thiết thực.

* Để không bị thua trên sân nhà

Chuyên gia kinh tế cao cấp Phạm Chi Lan cho rằng, trước hết các nhà sản xuất trong nước phải đặt quyền lợi của người tiêu dùng Việt Nam lên trên hết, phải hướng đến thỏa mãn người tiêu dùng Việt Nam cả bằng chất lượng lẫn các đặc tính văn hóa. Bà Lan nói: "Các DN Việt Nam hãy sản xuất sản phẩm tốt nhất cho người Việt, như cách mà các DN Nhật làm với người tiêu dùng của họ".

Vào thời điểm nền kinh tế Việt Nam đang bị tác động xấu bởi cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu, thị trường xuất khẩu bị co hẹp thì lại dấy lên "khuyến cáo" là quay về thị trường nội địa, điển hình như ngành sản xuất gỗ gia dùng... Ông Nguyễn Văn Quan, Phó giám đốc Sở Công thương cũng cho rằng, trong tình hình khó khăn hiện nay, ngoài tìm thị trường xuất khẩu mới thì phải tập trung hướng vào thị trường nội địa. Nhiều doanh nghiệp ở Đồng Nai cũng tán thành việc "quay đầu về thị trường trong nước và phải quảng bá mạnh sản phẩm đến người tiêu dùng".

Ở Đồng Nai có nhiều doanh nghiệp kiên trì mục tiêu chiếm lĩnh thị trường nội địa trong nhiều năm qua. Vào những tháng đầu năm 2009, Phó giám đốc Vinacafé Biên Hòa làm cuộc thân chinh đi đến hầu hết các đại lý ở miền Bắc, miền Trung để chia sẻ khó khăn với khách hàng. Ông Vũ cho biết: "Trong khi các tập đoàn lớn trên thế giới cắt giảm chi phí quảng cáo tại Việt Nam thì Vinacafé Biên Hòa vẫn đẩy mạnh quảng bá sản phẩm và đây cũng là thời cơ tốt để củng cố và phát triển thương hiệu của mình". Chất lượng Vinacafé và các loại thức uống khác luôn đảm bảo cạnh tranh không thua kém sản phẩm nước ngoài. Chiến lược tiếp thị và chiếm lĩnh thị trường trong nước của Vinacafé tỏ ra hiệu quả khi gần 100 đại lý trong toàn quốc của Vinacafé đã tiêu thụ khoảng 80% sản lượng của nhà máy. Ông Vũ tỏ ra tự tin nói: "Dù bị tác động bởi khủng hoảng kinh tế nhưng mục tiêu tăng trưởng của công ty năm 2009 vẫn là 20%, bằng với năm 2008".

Thực ra, cái kém trong việc đẩy mạnh tiêu thụ hàng nội ngay tại sân nhà là từ nhà sản xuất, xây dựng thương hiệu, quảng bá hình ảnh cho đến tổ chức hệ thống phân phối bán lẻ. Như BigC một thương hiệu của nhà đầu tư nước ngoài nhưng tại các siêu thị của họ hơn 90% là hàng Việt Nam và luôn đạt doanh thu cao ngất ngưởng. Vấn đề đặt ra là chiến lược tiếp thị và chiếm lĩnh thị trường nội địa của doanh nghiệp Việt Nam ra sao? 

Xuân Phú