Đoàn kiểm tra số 1, Bộ Tài nguyên và môi trường :
Nhiều doanh nghiệp chưa cập nhật được những thông tin mới liên quan đến đất đai

Vụ trưởng Nguyễn Khải giải đáp thắc mắc của một số DN các vấn đề liên quan đến đất đai.

Trước  khi có buổi gặp mặt với các doanh nghiệp (DN) của Đồng Nai, nhất là các DN kinh doanh hạ tầng cơ sở KCN, kinh doanh hạ tầng đô thị và  nhiều DN đang thuê đất sản xuất, đang có những dự án vào Đồng Nai, Đoàn kiểm tra của Bộ Tài nguyên và môi trường (TN-MT) đinh ninh đây sẽ là một cuộc tiếp xúc thú vị. Bởi, qua buổi gặp mặt này để Bộ sẽ có cơ hội lắng nghe và giải tỏa phần nào tâm tư, nguyện vọng, cũng như cùng địa phương hỗ trợ giải quyết  những vướng mắc, kiến nghị có liên quan đến đất đai mà các DN đang gặp phải. Thế nhưng trong số 41 DN có mặt tại buổi gặp gỡ này, chỉ có 9 DN phát biểu ý kiến. Trong đó có  4 DN "tự giác" phát biểu với Bộ về những khó khăn, vướng mắc của mình, 5 DN khác do Vụ trưởng chỉ định, nhưng đại diện các DN này cũng chỉ nói một câu: "Công ty em không có ý kiến gì!"... Tuy ít DN mạnh dạn trao đổi với Bộ những khó khăn của mình, song vẫn có những vướng mắc được đưa ra và được Vụ trưởng trực tiếp giải đáp.

Ông Phạm Đức Bình, Chủ tịch Hội đồng quản trị DNTN TĂGS Thanh Bình đã nêu thắc mắc về diện tích đất công ty được giao thuộc đất chuyên dụng trước đây, nay nằm trong quy hoạch khu dân cư. Mà đất quy hoạch khu dân cư thì không thể dùng cho sản xuất, vậy DN có được chuyển diện tích đất này sang đất ở khu dân cư không? Nếu giải tỏa mặt bằng thì thiệt hại của việc dỡ bỏ nhà xưởng  có được tính khấu trừ không? Giá trị đất thuê của DN hiện là 5 tỷ, nhưng khi cầm cố vay vốn,  ngân hàng chỉ tính giá trị tài sản trên đất khoảng 2 tỷ, chứ không tính giá trị đất, ngân hàng làm vậy có đúng luật không? Còn Công ty cấp nước Đồng Nai cho biết, hiện công ty cũng đang có một số dự án cấp nước mở rộng, nếu theo giá đất thuê như hiện nay, công ty không thể trả được vì công ty tuy kinh doanh nhưng đặc thù là phục vụ người dân, không thể tính theo giá đất thuê như những công ty kinh doanh thuần túy. Công ty cao su Đồng Nai thì lại mong được nhận giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho diện tích đất còn lại là 31.000 hecta/tổng diện tích 39.000 hecta mà công ty đang quản lý và đề nghị chỉ nên cấp một giấy chứng nhận là đủ, không nên áp dụng việc cấp giấy theo thửa, vì với một diện tích đất lớn như thế, sẽ rất khó khăn và tốn kém trong việc kê khai, đo đạc, vẽ sơ đồ. Lãnh đạo Công ty điện lực lại cho rằng trong quy hoạch, tỉnh cũng đã dành diện tích cho quy hoạch đường điện, nhưng khi đường điện đi qua đất của một số DN thì những đơn vị này buộc công ty phải thuê đất để đặt trạm, đường dây v.v...

Có mặt tại buổi gặp gỡ với các DN, ông Lê Viết Hưng, Giám đốc Sở TN-MT Đồng Nai cũng đã nêu một số những khó khăn, vướng mắc của các DN mà hiện nay Sở đang phải đối mặt như vấn đề giải tỏa mặt bằng, giá thuê đất của các DN... Ông đề nghị Bộ TN-MT xem xét và hỗ trợ Sở giải quyết nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các DN. Một trong những vấn đề "nóng" đó là việc giải tỏa, di dời dân cư để lấy mặt bằng giao cho DN. Theo ông Hưng, điểm mới của Luật Đất đai 2003 là bổ sung thêm cơ chế tự thỏa thuận là một yếu tố  hỗ trợ khá hiệu quả cho việc giải tỏa, di dời dân. Song, hiện nay, ngoài những dự án quy hoạch cho công trình công cộng thì Nhà nước thu hồi đất, còn sử dụng vào mục đích kinh doanh khác, một số DN phải tự thỏa thuận với dân với giá cao gấp 3-4 lần so với giá Nhà nước đưa ra. Nhưng giải quyết những trường hợp này thế nào khi còn một số ít hộ không chịu di dời, gây khó khăn cho việc tiến hành dự án? Hoặc, muốn đấu giá thì mặt bằng phải sạch, nhưng thời gian qua vẫn có những trường hợp dân còn ở đó nhưng vẫn cho đấu giá? Vấn đề bảo hộ việc thuê đất cho các DN  được ông Hưng cũng như một số DN đề cập đến. Đó là khi thuê đất, các DN thường trả tiền một lần cho toàn bộ thời gian thuê (30 hoặc 50 năm), trong khi DN kinh doanh hạ tầng cơ sở KCN lại chỉ nộp tiền cho Nhà nước theo từng năm. Vậy, nếu trường hợp DN kinh doanh hạ tầng đó tuyên bố phá sản, thì những DN đã trả tiền thuê đất một lần có được bảo đảm tính ổn định không? Nên chăng, Nhà nước phải cấp giấy xác nhận là DN đó đã trả tiền thuê đất một lần. Hoặc, số tiền mà các DN đã trả một lần, DN kinh doanh hạ tầng phải nộp cho Nhà nước để Nhà nước bảo hộ quyền chứng nhận sử dụng đất thuê của DN đó...

Qua những ý kiến của các DN cũng như ý kiến đại diện các DN của ông Lê Viết Hưng, Vụ trưởng Nguyễn Khải cũng đã giải đáp một số những vấn đề có liên quan. Đối với một số vấn đề nan giải như: đất thuê sản xuất, giải tỏa còn ít hộ dân không chịu di dời; DN không được tự áp giá và cưỡng chế dân ra khỏi đất ấy mà phải tự thỏa thuận, nếu không thỏa thuận được, DN phải thu hẹp quy mô. Cũng theo ông Khải, hiện nay nhu cầu về sử dụng đất là rất lớn, để tránh lãng phí, Bộ cũng đề nghị Chính phủ có quy định với những trường hợp giao đất dự án, nếu sau một năm không sử dụng, sẽ bị thu hồi đất hoặc sẽ được gia hạn nhưng thời gian không quá một năm. Quy định này nhằm tránh trường hợp có những DN được giao đất nhưng chỉ xây tường rào để đó, trong khi những người dân đang sống và canh tác trên diện tích ấy lại phải di dời đến chỗ khác không có đất sản xuất chỉ vì phải nhường lại mặt bằng cho mục đích phát triển chung...

Đánh giá về buổi làm việc với các DN Đồng Nai, ông Nguyễn Khải cho biết: "Tôi rất ngạc nhiên về buổi gặp gỡ hôm nay với các DN ở Đồng Nai. Trước đó, tôi nghĩ hôm nay sẽ phải được nghe rất nhiều ý kiến, ít nhất cũng trên 20 ý kiến phản ánh các vấn đề liên quan, vì đây là một tỉnh sôi động về đất đai, một tỉnh có tới 17 KCN với cả ngàn DN. So với những địa phương khác mà chúng tôi đã đến làm việc, các DN của Đồng Nai còn thụ động trong việc trao đổi với chúng tôi những vấn đề liên quan. Tôi nghĩ, có thể lãnh đạo địa phương đã làm rất tốt việc giao đất, cho thuê đất và tạo mọi điều kiện thuận lợi cho DN nên các DN hoàn toàn hài lòng và không còn vướng mắc gì cả. Song, cũng qua những  kiến phát biểu của một số DN, tôi lại thấy là nhiều DN của Đồng Nai chưa cập nhật được những thông tin mới liên quan đến các quy định về đất đai. Có một số vấn đề hầu như DN ở tỉnh thành nào cũng bức xúc rất nhiều đó là nhu cầu sử dụng đất của các DN, giá thuê đất, cơ chế di dời, giải tỏa... nhưng ở Đồng Nai lại phải chờ tôi gợi ý?!".

 Phương Liễu