Miền Đông và nguy cơ cháy rừng

Cục Kiểm lâm (Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn) vừa tiếp tục đưa ra cảnh báo nhiều khu vực rừng của 20 tỉnh có nguy cơ cháy rừng ở cấp V - cấp cực kỳ nguy hiểm, trong đó có các tỉnh của miền Đông, đó là: Bình Phước, Tây Ninh, Bà Rịa - Vũng Tàu và Đồng Nai.

3 tháng đầu năm, cả nước xảy ra 45 vụ vi phạm về phòng cháy chữa cháy (PCCC) rừng. Trong đó, có vụ cháy rừng nghiêm trọng tại khu vực Vườn quốc gia Hoàng Liên đã làm cháy 700 hécta rừng và 100 hécta lau lách. Một số địa phương khác có diện tích rừng bị cháy nhiều, như: Hà Giang, Cao Bằng, Kon Tum, Gia Lai, Quảng Trị, Đồng Nai... Tính chung cả 3 tháng đầu năm 2010, diện tích rừng bị cháy lên tới 1.621,6 hécta.

* Liên tiếp những vụ cháy rừng

Vườn quốc gia Lò Gò - Xa Mát và rừng phòng hộ Dầu Tiếng (tỉnh Tây Ninh) từ đầu năm đến nay, đã xảy ra 3 vụ cháy, gây thiệt hại gần 5 hécta rừng trồng. Mới đây, lại xảy ra thêm 1 vụ nữa làm cháy 20 hécta trảng cỏ, trong đó có 2 hécta tràm nước tái sinh.

Rừng đầu nguồn sông Đồng Nai với nguy cơ cháy rất cao.

3 tháng nay, trên địa bàn tỉnh Bình Phước xảy ra 13 vụ cháy rừng tại các khu rừng đặc dụng, rừng sản xuất, rừng phòng hộ. Tổng diện tích rừng bị cháy trên 16,4 hécta, chủ yếu trên địa bàn huyện Bù Gia Mập và huyện Bù Đăng. Theo Chi cục kiểm lâm Bình Phước, một trong những nguyên nhân gây cháy rừng là do người dân đốt rẫy. Khoảng 21 giờ ngày 26-2, tại Tiểu khu 20 đã bùng lên một vụ cháy rừng. Nguyên nhân gây cháy được người ta cho rằng từ phía những người dân nhập cư đang khai phá rẫy lấy đất trồng trọt. Lửa lan rộng, Hạt kiểm lâm Vườn quốc gia Bù Gia Mập đã huy động hơn 100 cán bộ - công nhân viên bảo vệ rừng dập lửa.

Ở Đồng Nai, trưa 18-3, hàng chục hécta rừng tràm tại khu vực thuộc xã An Phước, huyện Long Thành (Đồng Nai) đã cháy ngùn ngụt. May mắn là gió đổi hướng, khiến khu dân cư kề cận thoát "bà hỏa". Theo ước tính, hàng chục hécta rừng của Trường giáo dưỡng thuộc Bộ Công an tại xã An Phước bị cháy hoàn toàn.

Cùng thời điểm này, do nắng quá lớn, cây cỏ ở khu đất bỏ hoang rộng trên 10 hécta gần khu vực KCN Ông Kèo (huyện Nhơn Trạch) bốc cháy và đe dọa cháy lan vào gần khu vực nhà máy khí cung cấp cho Nhà máy nhiệt điện Nhơn Trạch 2 ở gần đó.

* Miền Đông vẫn tồn tại nguy cơ lớn

Cùng chịu ảnh hưởng của hiện tượng El-Nino thời tiết hanh khô bất thường như Đồng Nai, nguy cơ cháy rừng của tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu (BR-VT) cũng ở mức báo động cấp V (cấp cực kỳ nguy hiểm). Theo Chi cục kiểm lâm BR-VT, tỉnh này có hơn 20.000 hécta rừng thuộc vùng trọng điểm có nguy cơ cháy cao... Dưới những tán rừng chủ yếu là tre gai, cỏ Mỹ, cỏ đuôi chồn là những vật liệu dễ bắt lửa trong khi phần lớn không có đường cho xe cơ giới ra vào. Xen kẽ trong rừng, dưới những tán rừng là nương rẫy, nhà dân. Tình trạng "xôi đậu" này chiếm phần lớn trong diện tích rừng ở BR-VT và điều này đã khiến Chi cục kiểm lâm tỉnh luôn đặt địa phương nằm trong danh mục báo động đỏ về nguy cơ xảy ra cháy rừng, tập trung cao độ nhân lực, trang thiết bị cho việc bảo vệ rừng.

Ở tỉnh Tây Ninh cũng có gần 70.000 hécta rừng và đất lâm nghiệp, trong đó rừng đang khoanh nuôi, bảo vệ là hơn 34.000 hécta, rừng trồng là hơn 8.000 hécta, còn lại là cây cao su và cây ăn trái. Trong tình hình mùa khô hiện nay, tại Tây Ninh đang cảnh báo cháy rừng ở cấp IV.

Đồng Nai là địa phương có diện tích rừng khá lớn ở miền Đông Nam bộ (156.000 hécta). Nỗi lo cháy rừng vì thế luôn canh cánh.

* Sử dụng sức tại chỗ nên thiếu chuyên nghiệp

Có chứng kiến cảnh chống "giặc lửa" ở Vườn quốc gia Bù Gia Mập (huyện Phước Long, tỉnh Bình Phước), mới thấy hết sự thiếu thốn phương tiện chống cháy của những người giữ rừng. Mùa nắng, Bình Phước là một trong những tỉnh thiếu nước nhất miền Đông Nam bộ; vì vậy, việc chống cháy rừng bằng nước như một điều xa xỉ. Hàng trăm con người lao mình vào dập lửa hầu hết bằng... tay. Người cầm cây xanh xông vào đám cháy dập lửa, người khác dùng dao chặt đón đầu những lùm cây mà lửa chưa kịp bén tới.

Tương tự, ở Vườn quốc gia Lò Gò - Xa Mát (huyện Tân Biên, tỉnh Tây Ninh), ngày 9-3 vừa qua cũng xảy ra vụ cháy rừng tại Tiểu khu 17. Lực lượng giữ rừng nơi đây cũng chiến đấu với lửa bằng dao, rựa, cây xanh... May mắn, đám cháy gần một nguồn nước, nên việc chữa cháy được phụ trợ một phần bằng... nguồn nước quý giá mà anh em giữ rừng cõng lên từng... xô một.

Theo ông Nguyễn Danh Báo, Phó giám đốc Khu bảo tồn thiên nhiên và di tích Vĩnh Cửu, tỉnh Đồng Nai: "Nhiệt độ hiện nay lên rất cao, nước sông suối, hồ ao ngày một cạn kiệt. Do vậy, khi một đám cháy xảy ra, không thể sẵn nước cạnh bên mà giội vào lửa. Cho nên, không nước, anh em phải chống cháy bằng đủ mọi phương cách thủ công, thô sơ. Đã tới lúc phải hiện đại hóa công tác chống cháy rừng, may ra mới chống cháy mang lại hiệu quả".

Ông Vũ Đình Trúc, Chi cục phó kiểm lâm tỉnh Bình Phước cho biết, nhiều đơn vị chủ rừng thiếu thông tin, báo cáo cho ban bảo vệ rừng huyện, xã sau các vụ cháy. Do đó, các địa phương có cháy rừng không nắm bắt được tình hình cụ thể của các đám cháy. Thông tin đang là yếu tố sống còn đối với phòng chống cháy rừng. Tại Vườn quốc gia Cát Tiên, người ta đã có sáng kiến thuê người dân trực chiến canh gác chống cháy rừng 24/24 giờ, mục đích kiểm soát toàn diện những đối tượng ra vô rừng để sản xuất.

Tuy nhiên, nói như ông Hoàng Đình Long - Phó giám đốc Ban quản lý rừng phòng hộ Xuân Lộc, tỉnh Đồng Nai thì: "Chính phủ và Bộ Nông nghiệp - phát triển nông thôn phải quan tâm đầu tư đúng mức cho phương tiện chống cháy rừng. Có như thế, lực lượng giữ rừng mới bảo vệ hiệu quả rừng; đồng thời, vơi đi nỗi lo lắng cháy rừng trong suốt những tháng nắng nóng như hiện nay".

***

Tuy các phương án PCCC rừng đã được Ban chỉ đạo PCCC rừng hoạch định sẵn, nhưng trên thực tế, công tác PCCC rừng ở các tỉnh miền Đông còn gặp không ít khó khăn, nhất là về nguồn nước chữa cháy. Những cánh rừng rộng hàng trăm hécta, phân bố khắp các địa bàn, mà chỉ có một vài con sông, con suối chảy qua. Dù có làm hầm chứa nước cũng không đáp ứng đủ nhu cầu nếu có cháy lớn xảy ra. Bên cạnh đó, phương tiện, công cụ chữa cháy cũng còn thô sơ, lạc hậu.

Với những khó khăn trên thì việc phòng tránh cháy rừng là hết sức quan trọng. Xét lại những nguyên nhân gây ra cháy rừng thì xuất phát từ con người là chủ yếu. Vì vậy, tuyên truyền về tầm quan trọng của rừng đối với đời sống con người, từ đó làm cho người dân có ý thức bảo vệ rừng là việc làm cần thiết hiện nay.

Thanh Hưng