Xây dựng các khu tái định cư: Chưa đáp ứng kịp nhu cầu!

Trong công tác bồi thường - giải tỏa để xây dựng các công trình công cộng và phát triển kinh tế, nếu không bố trí được tái định cư cho người dân để ổn định cuộc sống thì Nhà nước không thể thực hiện được việc thu hồi đất. Tuy nhiên, việc triển khai các khu tái định cư trong toàn tỉnh hiện được đánh giá là còn chậm, không đồng bộ và chưa đáp ứng kịp nhu cầu.

Trong công tác bồi thường - giải tỏa để xây dựng các công trình công cộng và phát triển kinh tế, nếu không bố trí được tái định cư cho người dân để ổn định cuộc sống thì Nhà nước không thể thực hiện được việc thu hồi đất. Tuy nhiên, việc triển khai các khu tái định cư trong toàn tỉnh hiện được đánh giá là còn chậm, không đồng bộ và chưa đáp ứng kịp nhu cầu.

* Làm "treo" nhiều dự án

Hiện chưa có con số thống kê cụ thể bao nhiêu dự án trong tỉnh rơi vào tình trạng giải tỏa "treo" do chưa tái định cư cho người dân có đất bị thu hồi, giải tỏa trắng. Báo cáo về tình trạng này tại buổi giám sát của Ủy ban Thường vụ Quốc hội tại Đồng Nai mới đây, ông Huỳnh Văn Huệ, Phó giám đốc Sở Tài chính cho biết, trong tỉnh vẫn còn nhiều dự án thuộc dạng này. Do chưa có tái định cư nên Nhà nước chưa thể thu hồi đất, bàn giao mặt bằng cho nhà đầu tư và dẫn đến ách tắc, chậm trễ trong thực hiện dự án, ảnh hưởng đến tiến độ đầu tư, đồng thời gây nhiều khó khăn cho cuộc sống của các hộ bị giải tỏa. Thời gian vừa qua, từ nguồn vốn 20% phí sử dụng hạ tầng thu được và từ các nguồn vốn khác, các địa phương có nhiều diện tích đất cần thu hồi được đánh giá là đã có nhiều cố gắng trong việc triển khai các khu tái định cư, như TP.Biên Hòa đã giải quyết được 94 căn hộ chung cư và 877 lô tái định cư tại khu dân cư phường Bửu Long và khóm 3, phường Long Bình Tân; 202 lô tại khu dân cư An Bình. Nhiều khu tái định cư lớn khác như khu dân cư phường Tân Biên (629 lô), phường Quang Vinh (252 lô)... vẫn đang trong giai đoạn xây dựng. Tại Trảng Bom, khu dân cư trung tâm thị trấn giải quyết được 108 trường hợp đủ điều kiện tái định cư, khu dân cư Lò Gạch 110 trường hợp, khu dân cư Thành Lan 111 trường hợp. Tại Long Thành, hiện có ba khu tái định cư dành cho các công trình hồ Cầu Mới, KCN Tam Phước và KCN Long Thành đã và đang triển khai thực hiện. Theo đánh giá của Sở Tài chính, với tiến độ quy hoạch và xây dựng các khu tái định cư như hiện nay thì về cơ bản, chỉ có huyện Trảng Bom là có thể giải quyết được nhu cầu tái định cư cho hiện tại và thời gian sắp tới. Riêng TP.Biên Hòa và huyện Long Thành chỉ đáp ứng được nhu cầu hiện tại. Trong thời gian tới, khi nhiều dự án lớn như sân bay quốc tế Long Thành, khu trung tâm hành chính - văn hóa - thương mại mới của Biên Hòa... đi vào triển khai thực hiện, các địa phương này cần khẩn trương tiến hành thủ tục để chuẩn bị triển khai thêm các khu dân cư mới để phục vụ tái định cư. Đáng chú ý, do chưa đáp ứng kịp nhu cầu, nên tại nhiều dự án vẫn còn tình trạng người dân phải sống tạm cư trước khi được bố trí tái định cư. Tại Biên Hòa, "nợ" người dân tái định cư nhiều nhất hiện nay lại là một dự án... tái định cư, với số hộ phải tạm cư chờ dự án này hoàn tất là 86 hộ; dự án đường vào miễu Bình Thiền có 17 hộ tạm cư, dự án đường nối khu du lịch Bửu Long 10 hộ...

* Chưa đồng bộ và nhất quán

Nêu nguyên nhân khiến các dự án tái định cư chậm và chưa đáp ứng được yêu cầu trong thời gian qua, Sở Tài chính cho rằng có một phần là do các quy định hiện hành của Nhà nước về tiêu chuẩn tái định cư chưa cụ thể, rõ ràng. Vì vậy, mỗi địa phương có cách vận dụng khác nhau, dẫn tới không đồng bộ và nhất quán. Chẳng hạn như các quy định về tiêu chí tái định cư theo hình thức phân nền hoặc căn hộ, việc giải quyết cho những trường hợp một hộ có nhiều thế hệ sống chung, xác định diện tích phân lô tái định cư ở nông thôn thế nào là phù hợp... Việc xây dựng khu tái định cư thuộc về trách nhiệm của địa phương cấp huyện hay chủ đầu tư cũng chưa được phân định rõ ràng. Vừa qua, Quyết định số 08 của UBND tỉnh ngày 10-1-2007 quy định về trình tự, thủ tục, chính sách và tiêu chuẩn tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất đã khắc phục về cơ bản một số vấn đề thủ tục như xét duyệt tái định cư, hộ có nhiều thế hệ sống chung, hộ có khuôn viên đất rộng, hộ có đất nông nghiệp xen lẫn trong khu dân cư... Theo Sở Tài chính, quy định về nguồn vốn tái định cư cũng chưa rõ ràng nên các địa phương còn lúng túng, dẫn tới nhiều dự án khu tái định cư không bố trí được nguồn vốn để xây dựng. Nguồn phí sử dụng hạ tầng 15 - 20% trên tổng chi phí bồi thường chỉ tạm đủ cho đầu tư xây dựng các dự án tái định cư hạ tầng phân lô. Đối với các dự án cần xây dựng nhà liên kế, nhà chung cư, việc đầu tư đòi hỏi phải có nguồn vốn lớn, thời gian chiếm dụng lâu dài, vì vậy việc thu hồi vốn được xem là rất khó khăn. Hơn nữa, phần lớn các hộ dân hiện nay chưa đồng tình và thích ứng với việc sống ở các căn hộ chung cư, trong khi theo quy hoạch xây dựng các đô thị, khu dân cư trong nội ô các đô thị chủ yếu là khu chung cư, nên việc giải quyết bố trí tái định cư vào các khu chung cư chưa được người dân ủng hộ và chấp hành. Tại buổi giám sát của Ủy ban Thường vụ Quốc hội vừa qua về vấn đề này, UBND tỉnh đã đưa ra kiến nghị Chính phủ có cơ chế tài chính về nguồn vốn xây dựng tái định cư, cho địa phương vay vốn để các địa phương xây dựng các khu tái định cư phục vụ cho công tác bồi thường, giải tỏa. Về giá giao đất cho các hộ tái định cư, có thể cho nợ 50% hoặc giảm 20-30 % so với bảng giá đất theo quy định.

 Kiến Quân