Làng tàu hủ ky ở Xuân Lộc

Tại xã Xuân Lộc, tỉnh Đồng Nai hình thành làng nghề làm tàu hủ ky với cả trăm lò đang hoạt động. Làng nghề này đã tồn tại hàng chục năm nay, là mô hình sản xuất góp phần phát triển kinh tế tại địa phương.

Cơ sở sản xuất tàu hủ ky An Lộc (ở xã Xuân Lộc) đầu tư máy kéo tàu hủ ky tự động, tạo sản phẩm tàu hủ ky bản rộng, với độ mỏng hơn nhiều.

Nhờ lợi thế ở tỉnh công nghiệp có thị trường tiêu thụ rộng lớn, làng nghề truyền thống này không chỉ ngày càng đông cơ sở sản xuất mà còn thu hút nhiều người trẻ đầu tư. Họ mạnh dạn đưa máy móc vào sản xuất theo hướng công nghiệp, giảm công lao động, giảm giá thành sản xuất với mục tiêu đưa sản phẩm làng nghề ngày càng vươn xa.

Làng nghề lâu năm

Theo một số cơ sở làm tàu hủ ky ở xã Xuân Lộc, nghề làm tàu hủ ky xuất hiện ở địa phương này từ thập niên 90. Thời gian đầu chỉ có một số lò hoạt động với quy mô nhỏ. Nhờ mô hình sản xuất mang lại thu nhập ổn định,  đến nay, tại địa phương có cả trăm lò hoạt động.

Đây là nghề mang lại thu nhập ổn định và cao hơn so với sản xuất nông nghiệp như trồng lúa, bắp, hoa màu. Làm tàu hủ ky là nghề chế biến thực phẩm thủ công truyền thống. Từ nguyên liệu hạt đậu nành, qua các bước chế biến thủ công tỉ mỉ để cho ra sản phẩm. Đậu được ngâm trong nước cho mềm rồi qua các bước xay, lọc lấy sữa rồi nấu lắng sữa tạo lớp màng tàu hủ. Người thợ kéo lớp màng tàu hủ này phơi lên sào hoặc sấy khô.

Theo người thợ làm tàu hủ ky, nghề này làm theo cách thủ công truyền thống rất vất vả. Đặc biệt, khâu đốt lò nấu đậu rất quan trọng vì nó quyết định việc thành công hay không của mẻ tàu hủ ky. Thời xưa, thợ thủ công nấu tàu hủ ky chủ yếu bằng củi, kết hợp sử dụng than… Trong đó, thợ đứng lò là nhân tố rất quan trọng và cũng là khâu lao động cực nhọc, đòi hỏi giàu kinh nghiệm.

Anh Hoàng Văn Hoan, chủ hộ kinh doanh đậu hủ Mai Lan (ở ấp Tân Tiến, xã Xuân Lộc) cho biết: “Nhiều năm trước, tôi theo làm và học nghề từ lò làm tàu hủ ky của họ hàng. Nghề này cho thu nhập ổn định nên nhiều người trong gia đình, tại địa phương theo mở lò làm tàu hủ ky. Dần dần, tại địa phương có cả 100 lò làm tàu hủ ky. Nhiều cơ sở gắn bó lâu năm, mở rộng quy mô chế biến lên gấp đôi, gấp ba so với thời trước”.

Theo anh Hoan, làng nghề làm tàu hủ ky hoạt động sôi nổi nhất vào dịp Tết Nguyên đán rồi đến tháng chay rằm tháng 7, các lò làm tàu hủ ky hoạt động ngày, đêm mới đủ đáp ứng nhu cầu của thị trường tăng cao về dòng sản phẩm này. Sản phẩm của làng nghề cũng dần đa dạng hơn như: tàu hủ ky lá khô, lá tươi, cọng khô, tàu hủ ky lá dày, chả chay, chả bò chay…

Nghề làm tàu hủ ky tại xã Xuân Lộc là mô hình mang lại hiệu quả kinh tế cao cho nhiều cơ sở sản xuất, hộ gia đình tại xã Xuân Lộc. Mô hình này còn giải quyết việc làm, góp phần phát triển kinh tế tại địa phương.

Làm mới nghề truyền thống

Vài năm trở lại đây, nhiều cơ sở làm tàu hủ ky ở xã Xuân Lộc mạnh dạn đưa nhiều loại máy móc vào các khâu chế biến để giảm chi phí nhân công lao động, chuẩn hóa quy trình sản xuất với quy mô ngày càng lớn, đáp ứng tiêu chuẩn ngày càng cao và đa dạng của thị trường.

Làm tàu hủ ky bằng lò hơi giảm vất vả cho người thợ. Trong ảnh: Người thợ làm tàu hủ ky tại cơ sở tàu hủ ky An Lộc (ở xã Xuân Lộc).

Cụ thể, trước đây, khâu nấu sữa bằng lò củi, người thợ phải chịu cực vì luôn đứng bên các lò và chảo nấu nước đậu nành nóng bức, ngột ngạt vì khói để canh vớt lớp váng đậu trên bề mặt các chảo sữa rồi treo lên sào phơi. Họ phải canh chừng lửa cháy đều trên các bếp lò. Khi chuyển đổi sang lò hơi, nguồn nhiệt ổn định không lo cháy khét như lò củi, váng đậu lên lớp nhanh, tàu hủ ky cho ra có độ đồng đều cao. Đặc biệt, giải pháp này giúp tiết kiệm rất nhiều công lao động, giúp tăng năng suất và đặc biệt, người thợ làm tàu hủ ky không còn quá vất vả như trước. Một số lò đầu tư được máy kéo tàu hủ ky tự động, tạo ra được sản phẩm tàu hủ ky bản rộng, với độ mỏng hơn nhiều. Đây cũng là dòng sản phẩm đang được thị trường ưa chuộng.

Ưu điểm của dây chuyền làm tàu hủ ky bằng máy móc, thay lò hơi cho lò củi truyền thống giúp tăng năng suất. Sản phẩm làm ra đạt độ đồng đều hơn, cho mẫu mã đẹp hơn, giúp kiểm soát tốt hơn về an toàn vệ sinh thực phẩm. Đặc biệt, mô hình này, thợ làm tàu hủ ky dễ học, dễ làm chứ không phải mất thời gian lâu học nghề như trước. Vì với cách làm truyền thống, người thợ phải có kinh nghiệm trong canh nhiệt độ lò, canh thời gian vớt váng đậu. Người thợ phải có kinh nghiệm, kiên nhẫn, khéo tay.

Anh Hoàng Văn Hoan chia sẻ thêm: “Lúc đầu, tôi không có ý định theo nghề này lâu dài vì công việc quá vất vả. Nhưng qua tìm hiểu, tôi thấy có thể ứng dụng nhiều loại máy móc vào các khâu chế biến nên quyết định tự mở lò làm tàu hủ ky theo hướng làm mới nghề truyền thống”.

Những người trẻ như anh Hoan cùng có khát vọng đưa máy móc vào sản xuất để giải quyết những hạn chế của mô hình làm thủ công truyền thống. Nhờ máy móc để làm ra sản phẩm nhanh hơn, sản lượng lớn hơn, giá thành sản xuất  giảm hơn thì người tiêu dùng cũng hưởng lợi. Đây cũng là giải pháp giúp nghề làm tàu hủ ky truyền thống đáp ứng tốt hơn nhu cầu của thị trường hiện nay.

Chị Lê Thị Hiền, chủ cơ sở tàu hủ ky An Lộc (ở ấp Việt Kiều, xã Xuân Lộc) cho hay: Cách làm truyền thống xay đậu bằng cối đá, nấu nước đậu bằng lò củi rất vất vả. Khi thay đổi nấu sữa bằng lò hơi giúp rút ngắn thời gian, công đoạn nấu đỡ vất vả hơn, môi trường sạch hơn vì không bị khói bụi nhiều như trước. Đặc biệt hiện nay, cơ sở đã đầu tư máy kéo đậu hủ tự động, kéo tàu hủ thành bản rộng, lá mỏng hơn là dòng sản phẩm mới đang được thị trường ưa chuộng.  Làm bằng máy móc tiết kiệm sức người, rút ngắn thời gian hơn. Cơ sở tuân thủ quy trình sản xuất an toàn vệ sinh thực phẩm.

Cũng theo chị Hiền, cơ sở tàu hủ ky An Lộc đã đăng ký thương hiệu độc quyền, đầu tư bao bì, nhãn hiệu, đạt các chứng nhận đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm. Nhờ đó, sản phẩm của cơ sở không chỉ bán ở các chợ truyền thống mà cung cấp vào các hệ thống siêu thị, nhà hàng khắp các tỉnh, thành trong cả nước.

Tuy đưa nhiều thiết bị, máy móc vào sản xuất nhưng những cơ sở làm tàu hủ ky tại xã Xuân Lộc vẫn chú trọng trong việc giữ lại hương vị của sản phẩm truyền thống. Điều đó được thể hiện qua việc họ vẫn gìn giữ đúng các khâu trong chế biến, thời gian chế biến. Trong đó, khâu vệ sinh an toàn thực phẩm ngày càng được chú trọng.

Bình Nguyên