Bình đẳng giới: Hiểu sao cho đúng?

Bình đẳng giới (BĐG) không phải là khái niệm mới, nhưng cách hiểu đúng và việc thực hiện trong đời sống vẫn còn nhiều hạn chế. Thực tế, những vụ bạo lực bắt nguồn từ định kiến và bất BĐG vẫn xảy ra, cho thấy vấn đề này cần được quan tâm nhiều hơn.

Vậy chúng ta đã thật sự hiểu đúng và đủ về BĐG chưa? Báo Đồng Nai cuối tuần ghi nhận những chia sẻ, góc nhìn từ nhiều phía để cùng trao đổi về vấn đề này.

Nhìn đúng để không hiểu sai

Khoản 3, Điều 5 Luật BĐG năm 2006 nêu rõ: BĐG là việc nam và nữ có vị trí, vai trò ngang nhau, được tạo điều kiện phát huy năng lực vì sự phát triển chung và cùng thụ hưởng thành quả đó. Tinh thần ấy cũng nhất quán với tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh về quyền bình đẳng của phụ nữ trên mọi lĩnh vực.

Lãnh đạo Sở Nội vụ và UBND phường Trấn Biên trao quà cho các hộ dân có hoàn cảnh khó khăn trên địa bàn tỉnh nhân lễ phát động Tháng Hành động vì bình đẳng giới năm 2025. Ảnh: My Ny

Ở góc độ pháp lý, luật sư Trương Hồng Kỳ, Đoàn Luật sư tỉnh Đồng Nai cho rằng: Hệ thống luật pháp Việt Nam về BĐG khá đầy đủ, từ luật chuyên ngành đến các quy định về phòng, chống bạo lực gia đình. Tuy nhiên, trên thực tế vẫn còn nhiều vụ vi phạm, vẫn xảy ra tình trạng bất BĐG, bạo lực gia đình, thậm chí gây hậu quả rất nghiêm trọng.

“Nguyên nhân chính của việc này là nhận thức pháp luật của người dân còn nhiều hạn chế, nhiều người dân không nắm được quy định của pháp luật về BĐG, về phòng, chống bạo lực gia đình. Từ đó có những hành xử chưa chuẩn mực, vi phạm pháp luật. Mặt khác, do ảnh hưởng mặt trái của cơ chế thị trường, một bộ phận người dân sống đề cao giá trị vật chất, quá đề cao cái tôi cá nhân, xem nhẹ giá trị đạo đức, giá trị gia đình” - luật sư Trương Hồng Kỳ chia sẻ.

Chị Nguyễn Hồng Thắm (ở phường Bình Phước) cho rằng: Dù có công việc ổn định, chị vẫn gánh vác phần lớn việc nhà. “Nếu tính tổng thời gian lao động cả trong và ngoài xã hội, phụ nữ thường làm nhiều hơn nam giới. Nhưng công việc chăm sóc gia đình lại ít được nhìn nhận như một đóng góp thực sự” - chị Thắm tâm sự.

Ở chiều ngược lại, anh Nguyễn Văn Hòa (ở xã Trảng Bom) cho rằng nam giới cũng đang bị “trói buộc” bởi định kiến. “Đàn ông phải mạnh mẽ, không được yếu đuối, phải là trụ cột kinh tế. Áp lực đó khiến nhiều người bỏ bê sức khỏe và không dám chia sẻ cảm xúc” - anh Hòa bày tỏ.

Theo Phó Chủ tịch Hội Liên hiệp phụ nữ tỉnh Bùi Thị Hạnh, trong những năm qua, công tác BĐG tại Đồng Nai đã đạt được nhiều kết quả tích cực. Nhận thức của xã hội về vai trò, vị thế của phụ nữ ngày càng được nâng cao; phụ nữ tham gia ngày càng nhiều vào các vị trí lãnh đạo, quản lý, sản xuất - kinh doanh và các lĩnh vực của đời sống xã hội. Tuy nhiên, ở một số nơi vẫn còn tồn tại định kiến giới, tư tưởng “trọng nam khinh nữ”, hay áp lực kép khi phụ nữ vừa phải hoàn thành tốt công việc xã hội vừa gánh vác phần lớn việc nhà. Trong môi trường làm việc, nhiều doanh nghiệp đã quan tâm hơn đến chính sách lao động nữ, bảo đảm chế độ thai sản, nâng cao tay nghề, tạo cơ hội thăng tiến. Dù vậy, vẫn còn những rào cản nhất định như: chênh lệch thu nhập, cơ hội tiếp cận vị trí lãnh đạo chưa thật sự đồng đều, hoặc sự thiếu tự tin của chính phụ nữ khi nắm bắt cơ hội.

Chung tay tạo chuyển biến thực chất

Nếu nguyên nhân sâu xa của bất bình đẳng nằm ở định kiến và khuôn mẫu truyền thống thì giải pháp phải bắt đầu từ thay đổi nhận thức. Đây là quan điểm chung của nhiều ý kiến.

Gia đình chính là “trường học” đầu tiên về bình đẳng giới. Trong ảnh: Gia đình anh Trương Thế Thắng và chị Trần Hoàng Giang (ở phường Trấn Biên). Ảnh minh họa: My Ny

Để BĐG thực sự đi vào đời sống thay vì chỉ dừng ở khẩu hiệu, Phó Chủ tịch Hội Liên hiệp phụ nữ tỉnh Bùi Thị Hạnh nhấn mạnh: Cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Trước hết, tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức về BĐG và phòng, chống bạo lực gia đình; đổi mới nội dung, hình thức truyền thông; lồng ghép nội dung này vào sinh hoạt chi, tổ hội, đặc biệt, chú trọng nam giới và thanh thiếu niên nhằm xóa bỏ định kiến từ gốc rễ.

“Ðể thúc đẩy bình đẳng giới, cần thay đổi cách truyền thông về phụ nữ, mở rộng hình ảnh của họ sang các lĩnh vực lãnh đạo, khoa học, khởi nghiệp… nhằm tạo cái nhìn đa chiều hơn. Ðồng thời tạo điều kiện cho phụ nữ độc lập kinh tế để nâng cao vị thế và tiếng nói trong xã hội. Bên cạnh đó, nam giới cần chia sẻ trách nhiệm gia đình, để bình đẳng giới trở thành lợi ích chung của cả hai giới”.

 Phó Chủ tịch Hội Liên hiệp phụ nữ tỉnh BÙI THỊ HẠNH

Bên cạnh đó, cần tăng cường hỗ trợ phụ nữ phát triển kinh tế, nâng cao năng lực thông qua tạo điều kiện tiếp cận vốn, khoa học - kỹ thuật, chuyển đổi số; thúc đẩy các chương trình sinh kế, khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo và nhân rộng các mô hình hiệu quả, giúp phụ nữ tự tin, chủ động hơn.

Đồng thời chú trọng bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của phụ nữ, trẻ em; giám sát thực thi chính sách, đẩy mạnh tư vấn, trợ giúp pháp lý, hỗ trợ nạn nhân bạo lực gia đình. Quan tâm phát hiện, bồi dưỡng, tạo nguồn và đề xuất cơ chế phù hợp để xây dựng đội ngũ cán bộ nữ vững vàng, đáp ứng yêu cầu mới.

Luật sư Trương Hồng Kỳ đề xuất tăng cường phổ biến pháp luật, đặc biệt là ở vùng sâu, vùng xa nơi tư tưởng trọng nam còn phổ biến. “Cần làm rõ bạo lực đối với phụ nữ và trẻ em gái là hành vi vi phạm pháp luật. Việc giáo dục, trang bị từ sớm cho học sinh, thanh thiếu niên các kiến thức pháp luật, kỹ năng phòng, chống bạo lực gia đình là việc làm hết sức cần thiết. Đồng thời phải bảo đảm cơ chế hỗ trợ pháp lý, tư vấn tâm lý để nạn nhân được bảo vệ thực sự” - luật sư Trương Hồng Kỳ nhấn mạnh.

Nhiều ý kiến cho rằng, BĐG phải được thực hành từ những việc nhỏ như: chia sẻ việc nhà, cùng chăm sóc con, cùng tham gia quyết định các vấn đề lớn. Bà Phạm Thị Tuyết Lan (ở xã Dầu Giây) bày tỏ: “Nếu trong gia đình, con trai và con gái được dạy kỹ năng như nhau, được khuyến khích học tập và theo đuổi ước mơ như nhau thì tương lai sẽ khác”.

Kim Liễu