Những nhà báo chiến trường góp công xây dựng báo chí Ðồng Nai

Sinh ra trong thời chiến, nghe theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, họ xung phong vào chiến trường rồi cơ duyên đưa họ đến với nghề báo, trở thành những nhà báo “tay ngang”, vừa tham gia chiến đấu vừa làm nhiệm vụ của những người đưa tin.

Nhà báo Nguyễn Thiện Nhựt (bìa phải) và nhà báo Đỗ Trung Tiến (thứ 2 từ phải qua) cùng các nhà báo được UBND tỉnh tuyên dương Người làm báo tiêu biểu tỉnh Đồng Nai nhân kỷ niệm 100 năm Ngày Báo chí cách mạng Việt Nam. Ảnh: Huy Anh

Bước ra khỏi cuộc chiến, từ “phóng viên tay ngang”, được Đảng và tổ chức phân công, đồng thời nhờ vào quá trình học tập không ngừng, họ đã trở thành những nhà báo giỏi chuyên môn, nghiệp vụ, có đóng góp quan trọng cho sự phát triển của báo chí Đồng Nai.

Tham gia làm báo trên chiến trường

Nhà báo Phạm Minh sinh năm 1936 tại Cà Mau. 13 tuổi, ông đi theo tiếng gọi của cách mạng. Đến năm 1952, ông được biên chế ở Bộ Tư lệnh miền Tây Nam Bộ. Năm 1954, ông tập kết ra Bắc và được tạo điều kiện cho đi học nhiếp ảnh, làm báo và trở thành phóng viên, gắn bó với nghề báo.

Thời kỳ làm báo chiến trường, ông đã từng theo đoàn quân giải phóng đi khắp các mặt trận ở Long Khánh, Định Quán, Xuân Lộc, Biên Hòa… để ghi lại những bức ảnh lãnh đạo cách mạng họp bàn phương án tác chiến, thị sát chiến trường, cảnh quân - dân cùng hành quân tải đạn phục vụ chiến đấu, biểu diễn văn nghệ phục vụ chiến sĩ nơi đầu tuyến và sau này là vào tiếp quản vùng giải phóng.

Tôi mong rằng đội ngũ những người làm Báo Đồng Nai không ngừng trau dồi, học tập để nâng cao chuyên môn, nghiệp vụ; điều quan trọng là phải có bản lĩnh chính trị vững vàng, giữ gìn đạo đức trong sáng, không “bẻ cong” ngòi bút vì bất cứ lý do gì. Phải viết đúng, trúng, đời. Làm nhà báo là một niềm tự hào nhưng không được tự mãn, phải không ngừng học tập.

Nhà báo NGUYỄN THIỆN NHỰT, Nguyên Tổng Biên tập Báo Đồng Nai

Nhà báo Nguyễn Thiện Nhựt (tức Bảy Nhựt, sinh năm 1944, gốc ở huyện Châu Đốc, tỉnh An Giang), từng có thời gian sinh sống và dạy học tại Phnôm Pênh (Campuchia). Cuối năm 1967, ông quyết định rời bỏ cuộc sống đang an nhàn để cùng một số thanh niên gốc Việt yêu nước trở về Việt Nam tham gia kháng chiến.

Khoảng tháng 4-1968, ông Bảy Nhựt được tổ chức phân công về R (mật danh của Trung ương Cục miền Nam). Tại đây, bên cạnh nhiệm vụ chiến đấu, ông bắt đầu tiếp cận nghề báo với công việc đầu tiên là dò morat (sửa lỗi chính tả) cho bản tin Thông tấn xã Giải phóng. Ông Bảy Nhựt chia sẻ: “Đây là công việc rất mới mẻ đối với tôi. Tôi được các anh, các chú căn dặn rằng dò morat cũng là công việc quan trọng để phát hiện ra các lỗi sai. Vì vậy, tôi làm rất cẩn thận, không để xảy ra sai sót”.

Đến năm 1973, phóng viên Thiện Nhựt mới chính thức được phân công đi thực tế cơ sở. Từ Căn cứ Trung ương Cục miền Nam, theo dẫn đường của giao liên, phóng viên Thiện Nhựt cùng 3 đồng nghiệp đi về Bà Rịa (thuộc Thành phố Hồ Chí Minh ngày nay). Họ đi bộ hơn một tháng mới đến được địa bàn, hành quân chủ yếu theo đường rừng để giữ bí mật. Chuyến thực tế này chỉ kéo dài 3 tháng nhưng để lại bài học quan trọng trong cuộc đời làm báo sau này của ông Bảy Nhựt. Đó là bài học về việc phóng viên phải đi thực tế, thâm nhập cuộc sống, gần dân, lắng nghe nhân dân để phản ánh thực tế cuộc sống.

Giai đoạn năm 1974 và trong suốt cuộc tổng tiến công mùa Xuân năm 1975, nhà báo Thiện Nhựt theo chân các đơn vị bộ đội hành quân đến các địa bàn: Tân Phú, Định Quán, Xuân Lộc, Trảng Bom… Ông không đưa tin chiến sự mà đưa tin, viết bài về việc sắp xếp, ổn định cuộc sống, sản xuất của người dân ở những vùng đã được giải phóng.

Cũng như nhà báo Thiện Nhựt, nhà báo Đỗ Trung Tiến (sinh năm 1949 tại tỉnh Hải Dương, nay là thành phố Hải Phòng) tình nguyện nhập ngũ năm 1967. Ông được phân công về đơn vị chiến đấu thuộc Trung đoàn Đồng Nai 1 (đóng chân trên địa bàn thành phố Tân Uyên, tỉnh Bình Dương, nay thuộc Thành phố Hồ Chí Minh). Đến năm 1969, ông được điều động về công tác tại Bộ Chỉ huy Phân khu 5 (Phân khu Thủ - Biên, tức Thủ Dầu Một - Biên Hòa). Tại đây, các lãnh đạo ở Phân khu giao cho ông chiếc máy ảnh để chụp ảnh tư liệu. Đây là dấu mốc đưa ông đến với nhiếp ảnh rồi trở thành nhà báo sau này.

Nhà báo Đỗ Trung Tiến kể: “Trong điều kiện chiến tranh, việc tác nghiệp gặp rất nhiều khó khăn: thiếu vật tư ngành ảnh; phải đối diện với bom đạn; rừng ẩm thấp nên khó bảo quản phim, ảnh… Điều kiện khó khăn, vật tư thiếu thốn như vậy nên tôi phải hết sức tiết kiệm; chụp tấm nào phải “chắc ăn” tấm đó để không lãng phí phim”.

Góp công xây dựng nền báo chí Đồng Nai chuyên nghiệp

Sau ngày 30-4-1975, nhà báo Thiện Nhựt không theo đơn vị bộ đội về Sài Gòn (Thành phố Hồ Chí Minh) mà ở lại Biên Hòa, rồi về vùng Tân Phú làm nhiệm vụ của phóng viên thường trú. Đến tháng 4-1976, ông về “đầu quân” cho Báo Đồng Nai, trải qua các vị trí: phóng viên, tổ trưởng, thư ký tòa soạn, phó tổng biên tập rồi tổng biên tập (từ năm 1987-2006).

Nguyên Tổng Biên tập Báo Đồng Nai Nguyễn Thiện Nhựt bày tỏ: “Tôi luôn tâm niệm, mình mang danh nhà báo cách mạng thì phải hết sức trung thực, cố gắng viết đúng, trúng; thông tin phải có tính thuyết phục, tính chiến đấu, cái tốt thì viết để lan tỏa, cái tiêu cực thì quyết tâm chống lại. Nhà báo phải có bản lĩnh chính trị vững vàng, giữ gìn đạo đức trong sáng, không “bẻ cong” ngòi bút vì bất cứ lý do gì”.

Cùng với báo in, ngày 19-11-1976, tại một phòng thu với chiếc micro, những phát thanh viên, kỹ thuật viên tiên phong của Đài Phát thanh Đồng Nai đã cất lên tiếng nói đầu tiên trên sóng. Họ đã vượt qua mọi khó khăn về cơ sở vật chất, mang theo bầu nhiệt huyết để hoàn thành sứ mệnh.

Để thông tin lan tỏa, Báo và Phát thanh, Truyền hình Đồng Nai đã phát triển các ứng dụng, nền tảng trên các kênh: YouTube, Facebook, Zalo, TikTok… Các nền tảng này đã được đông đảo độc giả, khán - thính giả quan tâm, theo dõi.

Ngày 15-6-1981, Phòng Truyền hình được thành lập, mở ra một chương mới cho báo chí địa phương bằng hình ảnh. Dù ban đầu chỉ là những thước phim nhựa gửi về Đài Thành phố Hồ Chí Minh nhưng chính là những “viên gạch” đầu tiên, đặt nền móng cho sự phát triển vượt bậc của truyền hình Đồng Nai sau này.

Ngành báo chí Đồng Nai còn chứng kiến sự ra đời của nhiều ấn phẩm chuyên ngành, đa dạng hóa thông tin như: Báo Lao Động Đồng Nai (tiền thân là tờ tin Công đoàn Đồng Nai). Với đặc thù của một tỉnh công nghiệp hàng đầu cả nước, Báo Lao động Đồng Nai đã làm tròn sứ mệnh phục vụ nhu cầu thông tin của lực lượng lớn lao động từ khắp các tỉnh, thành về Đồng Nai lập nghiệp. Sau gần 3 thập kỷ hoạt động, năm 2019, tờ báo Lao động Đồng Nai được hợp nhất với Báo Đồng Nai.

Ngày 1-7-2025, đánh dấu cột mốc mới trong lịch sử báo chí Đồng Nai khi các cơ quan báo chí của tỉnh Đồng Nai và tỉnh Bình Phước trước đây hợp nhất thành Báo và Phát thanh, Truyền hình Đồng Nai. Trong giai đoạn đầu sáp nhập tỉnh và thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Báo và Phát thanh, Truyền hình Đồng Nai đã năng động, nhanh nhạy trong công tác thông tin, tuyên truyền nhằm tạo đồng thuận xã hội, phổ biến mô hình mới, phản ánh thực tiễn, lan tỏa các cách làm hay và cổ vũ tinh thần đổi mới để kiến tạo niềm tin, ổn định tư tưởng, hướng đến xây dựng nền hành chính hiện đại, phục vụ sự phát triển của tỉnh Đồng Nai mới. 

Trải qua 50 năm, báo chí Đồng Nai đã khẳng định vai trò là dòng chảy thông tin đa chiều. Từ báo in truyền thống đến báo điện tử tốc độ cao, từ phát thanh gần gũi đến truyền hình sống động và sự xuất hiện của các định dạng mới như: podcast, video clip... Báo chí Đồng Nai đã nắm bắt công nghệ, đổi mới không ngừng để tiếp cận và phục vụ công chúng hiệu quả nhất. Trong quá trình phát triển không ngừng ấy của báo chí Đồng Nai có sự đóng góp vô cùng quan trọng của các “nhà báo chiến trường” như: Phạm Minh, Nguyễn Thiện Nhựt, Đỗ Trung Tiến…

Hải Yến