Nhiếp ảnh thời AI: Tạo ngay sao bằng chụp đẹp

Trong thời đại trí tuệ nhân tạo (AI) có thể tạo ra ảnh đẹp rất nhanh chóng, góp phần cải thiện thời gian cho công việc con người; đồng thời cũng hiện hữu những hệ lụy về ảnh giả, ảnh gây tiêu cực cho công chúng. Những người trong ngành ảnh chuyên nghiệp, thợ chụp ảnh, nhiếp ảnh gia Việt Nam quan điểm ra sao? Cách họ vẫn dấn thân trong nghề “ghi lại khoảnh khắc lịch sử” cuộc sống như thế nào?

Các nhiếp ảnh gia (từ trái sang): Kiếng Cận, Minh Hòa, Nguyễn Ngọc Thiện, Phạm Hưng, Thái Cẩm Hán cho rằng ngày nay ảnh chụp thật và ảnh tạo bởi A.I có thể cùng song hành, miễn là từ phía người chụp/người tạo ảnh lẫn công chúng xem hình đều có ý thức phân định rõ ràng, không mập mờ.

Nhân dịp Tết Bính Ngọ 2026, các nhiếp ảnh gia đã tham gia bàn tròn đầu xuân của Báo và Phát thanh, Truyền hình Đồng Nai xung quanh câu chuyện rất thời sự về nhiếp ảnh truyền thông thời AI. Họ cho biết có thể ứng dụng AI vào công việc cho tốt hơn, nhanh hơn song cần phân định rõ các thể tài, giá trị hình ảnh, không bước qua “lằn ranh” đạo đức làm nghề và quan trọng nữa là vẫn tiếp tục dấn thân mạnh mẽ với sự chuyên nghiệp trong “nghề bấm máy”.

Nhiếp ảnh gia MINH HÒA: “Tôi vẫn chấp AI đấy!”

Trong năm 2025 vừa qua, tôi có gặp một chuyện vui hơi “trớ trêu buồn cười” là các bức ảnh tôi chụp được núi Bà Đen nhìn rõ hiếm có từ Thành phố Hồ Chí Minh cùng khoảnh khắc máy bay bay ngang qua vùng trời được nhiều yêu thích và “viral” (lan truyền) trên mạng, song vẫn có ý kiến nghi ngờ đây là ảnh ghép, ảnh chỉnh sửa bởi AI. Trong khi đó, tôi lại xem nhiều bức ảnh do AI tạo ra ngày một nhiều trên mạng và thường lướt luôn, nhất là những nghệ sĩ nhiếp ảnh đã nổi tiếng và có sức ảnh hưởng, hoặc nếu là ảnh AI phải ghi rõ nguồn ảnh AI ngay từ đầu.

Đành rằng AI sẽ phát triển vượt bậc - riêng về AI trong môn nhiếp ảnh phải nói là tiến bộ rất nhiều, như camera lập trình được nhận diện khuôn mặt, mắt trái, mắt phải, phân biệt được chi tiết, các phần mềm xử lý tách phông nền, da người láng mịn, thay cả quần áo cho nhân vật, thay màu bầu trời..., song hiện tại tôi vẫn “nói không” với dạng ảnh “được tạo ra” này và cho rằng ảnh AI khó có thể có hồn như ảnh chụp thật, mang đậm dấu ấn riêng của người bấm máy.

Nhiếp ảnh gia NGUYỄN NGỌC THIỆN: Giữ tâm sáng, ý thức bản sắc nghề nghiệp

Thú thật là tôi cũng từng tự hỏi chính bản thân rất nhiều lần trong thời gian gần đây, khi AI bắt đầu tạo ra những bức ảnh ấn tượng, lung linh chỉ bằng… vài dòng lệnh (prompt)!

Là một nhiếp ảnh gia chuyên nghiệp, nhất là trong lĩnh vực chụp ảnh thiên nhiên hoang dã, nơi mỗi bức ảnh là thành quả của rất nhiều công sức, chi phí và thậm chí là rủi ro về sức khỏe và thiết bị, tôi hiểu rõ cảm giác “chông chênh giá trị” khi so sánh với ảnh do AI tạo ra chỉ trong vài giây.

Tuy nhiên, điều quan trọng là phải nhìn nhận AI như một hình thức tạo hình mới, song song chứ không thay thế nhiếp ảnh truyền thống. Ngay cả một số cuộc thi nhiếp ảnh quốc tế lớn hiện nay cũng đã phải tách riêng hẳn một thể loại dành cho ảnh tạo bằng AI, để tránh sự nhập nhằng, tranh cãi và bất công giữa ảnh thực và “ảnh tạo”. Dù vậy, chắc chắn là tranh cãi này vẫn sẽ tiếp diễn, vì ranh giới giữa thật - giả đang ngày càng mờ đi trong mắt người xem phổ thông.

Tuy vậy, chúng ta không phủ nhận vai trò tích cực của AI trong một số khâu hậu kỳ: các phần mềm như Lightroom hay Photoshop ngày nay đều tích hợp thuật toán AI rất sâu để phục vụ chỉnh sửa ảnh nhanh và chính xác hơn. Đó là công cụ rất hữu ích nếu được dùng đúng cách, với đúng tinh thần tôn trọng sự thật hình ảnh.

Về phần mình, trong quá trình tác nghiệp, tôi luôn cố gắng hạn chế tối đa việc can thiệp bằng AI vào hậu kỳ, để giữ lại tính nguyên bản và trung thực của khung hình. Tôi tin rằng sức mạnh của nhiếp ảnh nằm ở chỗ đó, nó là một lát cắt có thật của thế giới này. Cuối cùng, tất cả vẫn quay về “cái tâm” của người làm nghề.

“AI có thể là công cụ mạnh mẽ, nhưng chính người nhiếp ảnh mới là người quyết định mình dùng công cụ đó để làm gì, truyền đạt điều gì, và giữ gìn giá trị cốt lõi nào trong từng khung hình. Tôi tin rằng, nếu người làm ảnh giữ được tâm sáng, ý thức rõ ràng về bản sắc nghề nghiệp của mình, thì dù công nghệ có phát triển đến đâu, nhiếp ảnh vẫn sẽ có chỗ đứng riêng và không dễ dàng bị thay thế, mà chỉ thay đổi cách làm để đi cùng thời đại”.

Nhiếp ảnh gia NGUYỄN NGỌC THIỆN

Nhiếp ảnh gia KIẾNG CẬN: AI là “bạn đồng hành” cùng sáng tạo

Lúc đầu, khi chưa hiểu rõ về AI, tôi cũng từng nhận được nhiều tín hiệu cảnh báo. Nhưng càng tìm hiểu, tôi càng nhìn thấy AI không phải là mối đe dọa, mà là một “người bạn mới” trong hành trình sáng tạo của nhiếp ảnh. AI có thể hỗ trợ rất hiệu quả trong khâu hậu kỳ, xử lý file, gợi ý tạo mood (tâm trạng/cảm xúc), thậm chí là truyền cảm hứng cho người chụp và biên tập ảnh. Nhưng để tạo ra một bức ảnh thực sự vẫn cần trái tim, khối óc và cú bấm máy của con người.

Tôi không lo sợ AI, vì tôi tin rằng: sự khác biệt của nhiếp ảnh nằm ở góc nhìn duy nhất của người cầm máy trong khoảnh khắc duy nhất của thực tại. Chúng ta có thể dùng AI để tối ưu, để học hỏi, nhưng nếu lạm dụng, sản phẩm sẽ trở thành những bản sao nhân bản, thiếu cá tính. Nghệ thuật, dù ở dạng thương mại hay cá nhân, luôn cần bản sắc.

Nhiếp ảnh không chỉ là tạo ra hình ảnh đẹp mà còn là tạo ra một câu chuyện đẹp và thật nhất về con người, khoảnh khắc, bối cảnh. Điều đó chỉ có thể xảy ra trong thế giới thật, với ánh sáng thật, cảm xúc thật và người thật. Vì thế, tôi chọn tiếp cận AI bằng sự tỉnh táo và cầu thị: dùng nó như một công cụ đồng hành nhưng không để nó thay thế điều căn cốt nhất của nghề, đó là cảm xúc chân thật và cách kể chuyện độc nhất của người nhiếp ảnh.

Nhiều người vẫn thích tự tay chụp ảnh hơn dùng AI.

Nhiếp ảnh gia PHẠM HƯNG: Câu lệnh không bằng đời thực

Tôi hầu như không sử dụng AI vào hậu kỳ (chỉ thỉnh thoảng dùng khử nhiễu AI của Adobe với ảnh chụp ở chế độ ISO cao). Lợi thế của AI mang lại là rất lớn, có thể biến những thứ không có trở thành hình ảnh, hoặc biến một bức ảnh chưa tốt thành hoàn thiện, ảnh cũ đen trắng thành màu. Tuy vậy, nếu bạn dùng AI để đạt được một khoảnh khắc mà mình chưa chụp được, thì lúc đó không còn giống với nhiếp ảnh thuần chất mà chúng ta biết. Với tôi, việc gõ những câu lệnh chắc chắn không thể đem lại cảm xúc của những chuyến đi chụp ảnh, tận mắt chứng kiến những khoảnh khắc đặc biệt, phong cảnh thiên nhiên tuyệt đẹp của quê hương Việt Nam.

Các nhiếp ảnh gia chụp ảnh khách du xuân Tết Bính Ngọ 2026.

Nhiếp ảnh gia THÁI CẨM HÁN: Ảnh AI gây sự hồ nghi

AI đang tạo ra những hình ảnh nói chung và ảnh thương mại quảng cáo nói riêng ngày càng hoàn thiện, hoàn hảo, “như thật”, nhưng là người làm nghề ảnh thương mại chuyên nghiệp, tôi hoàn toàn không lo lắng! Tôi đồng ý AI đang là xu thế bởi những tính năng tạo ảnh “như thật”, các doanh nghiệp, nhãn hàng, thương hiệu lớn đang cắt giảm nhiều tỷ đồng ngân sách cho việc chụp ảnh. Thay vào đó, họ đã đẩy mạnh ứng dụng AI tạo ảnh.

Tuy nhiên, với vị thế là một người khách hàng có “gu”, tôi thường có xu hướng “lướt” đi những hình ảnh được tạo tác bởi AI, vì 2 lý do. Thứ nhất là hình ảnh do AI tạo tác vẫn không có cảm xúc mạnh mẽ như hình ảnh được con người đầu tư tâm huyết và chất xám vào thực hiện. Thứ hai là người tiêu dùng xem ảnh AI hoàn hảo sẽ “bán tính bán nghi” không biết sản phẩm thực tế có hoàn hảo vậy không và có thể “ngán ngẩm” khi phải xem những hình ảnh AI tạo. Khi đó doanh nghiệp phải quay về với ảnh chụp sản phẩm thật và tự nhiên thôi.

Vì vậy trong thời đại AI, tôi nghĩ những người nhiếp ảnh gia thực thụ nên tập trung phát triển năng lực cốt lõi thay vì chạy theo xu hướng bất định.

Trung Nghĩa (thực hiện)