Gốm Biên Hòa “rộn ràng” đón Tết

Tết Nguyên đán 2026 đang đến gần, những sản phẩm gốm Biên Hòa mang hơi thở mùa xuân đang được tạo hình bởi bàn tay tài hoa của những người thợ gốm, xuất hiện nhiều hơn trên các góc phố, khu chợ và cả trên mạng xã hội, gửi gắm ước vọng về một năm mới an lành, thịnh vượng.

Gốm Biên Hòa không chỉ góp sắc màu cho không gian ngày Tết mà còn mang theo hồn cốt văn hóa của vùng đất Đồng Nai.

Gốm làm quà xuân

Là một trong những dòng gốm lâu đời và nổi tiếng của Nam Bộ, có lịch sử hình thành gắn với quá trình hình thành vùng đất Biên Hòa - Đồng Nai, gốm Biên Hòa luôn là vật phẩm đặc trưng, gắn bó với đời sống người dân trong dịp Tết cổ truyền của dân tộc. Trải qua nhiều giai đoạn thăng trầm của lịch sử, gốm Biên Hòa vẫn được gìn giữ và phát triển. Nét riêng của gốm Biên Hòa nằm ở tạo hình khỏe khoắn, đường nét mộc mạc nhưng tinh tế, men gốm trầm ấm, mang vẻ đẹp vừa cổ kính vừa gần gũi.

Linh vật ngựa xuất hiện trong các sản phẩm gốm phục vụ thị trường dịp Xuân Bính Ngọ 2026.

Những ngày giáp Tết, các cơ sở sản xuất gốm ở phường Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai trở nên tất bật, rộn ràng hơn. Những người thợ cần mẫn bên bàn xoay, cọ vẽ để kịp hoàn thiện những mẻ gốm cuối năm phục vụ thị trường Tết. Làm gốm cho mùa xuân không chỉ cần kỹ thuật vững vàng mà còn đòi hỏi cảm xúc và sự tinh tế. Bởi mỗi sản phẩm không đơn thuần là vật trang trí mà còn là thông điệp văn hóa, là lời chúc năm mới được gửi gắm qua từng đường nét, từng lớp men. Mỗi sản phẩm gốm ra đời là kết tinh của thời gian, kinh nghiệm và tình yêu nghề - những giá trị bền bỉ không đổi thay theo năm tháng.

Theo ông Mai Thanh Xin, Giám đốc Công ty TNHH Gốm Biên Hòa, năm nay, các sản phẩm gốm phục vụ Tết rất đa dạng, tùy theo nhu cầu từ vật phẩm thờ cúng, trang trí đến đồ dùng sinh hoạt. Phổ biến nhất vẫn là các đồ dùng như: bình hoa, ấm trà, khay đựng bánh mứt Tết, chén bát… đến các tượng linh vật, tranh gốm, phù điêu treo tường. Hoa văn và màu men của các sản phẩm gốm phục vụ Tết được lựa chọn kỹ lưỡng, ưu tiên những gam màu tươi sáng, ấm áp như: vàng, xanh ngọc, nâu đất. Những họa tiết quen thuộc của ngày Tết như: hoa mai, hoa đào, chim én, cá chép, rồng - phượng… được thể hiện sinh động, mang ý nghĩa cầu chúc may mắn, tài lộc và bình an cho gia chủ.

Chấm men cho đĩa gốm “mã đáo thành công” - tranh dân gian Việt Nam.

Đặc biệt, năm mới Bính Ngọ cũng là chủ đề được các xưởng gốm, nghệ nhân đặc biệt quan tâm để cho ra đời các sản phẩm mang linh vật của năm. Có thể kể đến như: sản phẩm đựng muỗng, nĩa hình con ngựa, đĩa trang trí họa tiết hình ngựa trong tranh dân gian Việt Nam, tượng ngựa chồm chân men xanh đồng trổ bông - chất men đặc trưng của dòng gốm Biên Hòa hay tranh gốm mã đáo thành công...

Bên cạnh việc gìn giữ những giá trị truyền thống, gốm Biên Hòa ngày nay cũng không ngừng đổi mới để thích ứng với nhu cầu thị trường. Nhiều cơ sở đã mạnh dạn kết hợp kỹ thuật truyền thống với tư duy thiết kế hiện đại, tạo ra những sản phẩm vừa mang bản sắc văn hóa vừa phù hợp với không gian sống đương đại. Nhờ đó, gốm Biên Hòa không chỉ hiện diện trong các gia đình địa phương mà còn được nhiều khách hàng trong và ngoài nước biết đến, lựa chọn làm quà tặng trong dịp xuân về.

Lựa chọn sản phẩm gốm làm quà tặng khách hàng, chị Nguyễn Thị Nguyệt, nhân viên một ngân hàng trên địa bàn phường Tam Hiệp (tỉnh Đồng Nai) cho biết: Các sản phẩm gốm thủ công đang ngày càng được ưa chuộng, nhất là trong trang trí không gian ngày Tết. “Nhiều năm nay, các sản phẩm gốm Biên Hòa vẫn được đơn vị lựa chọn làm quà tặng khách hàng và đối tác, bởi sản phẩm thủ công độc đáo, phù hợp trong không gian vừa cổ điển vừa hiện đại. Năm nay, tôi lựa chọn cặp đôn voi và đôn tròn để làm quà Tết, mong muốn một năm mới bình an, tròn đầy” - chị Nguyệt bộc bạch.

Dạo quanh chợ Biên Hòa những ngày này, các gian hàng gốm cũng tấp nập người qua lại hơn mọi ngày. Càng gần Tết, các sản phẩm gốm như: bình hoa, đôn, bộ chén pha trà, bình, hũ đựng mứt Tết… càng đắt hàng hơn. Trên các tuyến đường, những điểm bán sản phẩm gốm cũng được nhiều người ghé thăm.

Duy trì mạch gốm Biên Hòa

Mùa xuân cũng là dịp để gốm Biên Hòa bước ra ngoài không gian làng nghề, hiện diện tại các hội chợ, triển lãm, không gian văn hóa - du lịch và cả trong nhịp sống đời thường. Một số cơ sở sản xuất còn mở ra các không gian Tết cổ truyền gắn với các sản phẩm đặc trưng của gốm Biên Hòa để khách có thể ghé thăm, tham quan, chụp ảnh và tìm hiểu về quy trình sản xuất gốm.

Tỉnh ủy viên, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Biên Hòa Viên Hồng Tiến tham quan điểm trưng bày gốm Biên Hòa

Khách hàng tham quan, lựa chọn gốm Biên Hòa làm quà xuân. Ảnh: Nhật Hạ

Anh Thanh Hải (ngụ phường Tân Triều) cho biết: Là một người yêu gốm, đặc biệt là gốm Biên Hòa, năm nào trong “giỏ đồ Tết” của gia đình anh cũng có sản phẩm gốm. “Khi thấy cây cảnh, chậu hoa và cả bình gốm xuống phố rộn ràng là thấy Tết gần hơn. Năm nay, tôi chọn một bình hoa gốm Biên Hòa với họa tiết mai vàng bung nở, tượng trưng cho tài lộc, may mắn. Với tôi, gốm Biên Hòa vẫn có nét quyến rũ riêng biệt, khi cắm bình hoa ngày Tết không chỉ đẹp mà còn gợi lại nét văn hóa truyền thống của vùng đất phương Nam” - anh Hải chia sẻ.

Trong đời sống xã hội hiện đại, mạch gốm Biên Hòa vẫn âm ỉ chảy, tiếp nối và lan tỏa những giá trị truyền thống, dù còn nhiều khó khăn, thách thức. Đưa sản phẩm gốm hiện diện nhiều hơn, gần gũi hơn trong đời sống đương đại cũng là cách góp phần bảo tồn và phát huy giá trị gốm Biên Hòa.

Nằm ven sông Đồng Nai, phường Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai là địa phương quy tụ những làng nghề gốm hàng trăm năm tuổi và hiện có nhiều cơ sở sản xuất, kinh doanh sản phẩm gốm, góp phần duy trì và phát triển dòng gốm Biên Hòa. Theo Tỉnh ủy viên, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Biên Hòa Viên Hồng Tiến, với những lợi thế như: nằm ven sông Đồng Nai, tiếp giáp Thành phố Hồ Chí Minh, có làng nghề gốm truyền thống lâu đời cùng với danh xưng Biên Hòa, địa phương xác định các mục tiêu và giải pháp để bảo bồn và phát huy giá trị của gốm Biên Hòa. Trong đó có bảo tồn và phát huy giá trị làng nghề truyền thống, gìn giữ kỹ thuật, bí quyết tạo hình, tráng men đặc trưng của gốm Biên Hòa. Đồng thời tôn vinh, hỗ trợ nghệ nhân, thợ giỏi, khuyến khích truyền nghề cho thế hệ trẻ. Gắn bảo tồn nghề gốm với gìn giữ bản sắc văn hóa địa phương ven sông Đồng Nai và phát triển du lịch - dịch vụ; hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng thị trường, xây dựng thương hiệu. Cùng với đó là tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, quản lý đất đai, bảo vệ môi trường... nhằm đưa nghề gốm trở thành một trong các trụ cột trong phát triển kinh tế - xã hội của phường.

Nhật Hạ