Giải đáp: Doanh nghiệp sản xuất nên chọn ERP hay MES?

ERP và MES là hai hệ thống quan trọng trong quản trị sản xuất hiện đại, nhưng chức năng và phạm vi của chúng thường gây nhầm lẫn. Bài viết này sẽ làm rõ vai trò chính của từng hệ thống, so sánh sự khác biệt và giải đáp thắc mắc: Nên tập trung vào ERP, MES, hay kết hợp cả hai? Điều này sẽ hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao hiệu quả hoạt động.

1. Phần mềm ERP và MES là gì?

Cả ERP và MES đều đóng vai trò thiết yếu trong quản lý sản xuất, nhưng chúng có mục tiêu và phạm vi khác nhau. Dưới đây, chúng ta sẽ tìm hiểu định nghĩa cùng những điểm khác biệt cơ bản giữa hai hệ thống này.

- ERP (Hệ thống hoạch định nguồn lực doanh nghiệp) là phần mềm tích hợp, tập trung vào các hoạt động quản lý cấp cao như tài chính, kế toán, mua sắm, bán hàng và lập kế hoạch sản xuất. Hệ thống này cung cấp cái nhìn tổng thể về nguồn lực, hỗ trợ doanh nghiệp đưa ra các quyết định chiến lược.

- MES (Hệ thống điều hành sản xuất) là phần mềm chuyên biệt cho khu vực nhà máy, tập trung vào việc thực hiện và giám sát các hoạt động sản xuất. MES ghi nhận dữ liệu theo thời gian thực, quản lý tiến độ công việc, kiểm soát chất lượng và hỗ trợ bảo trì máy móc.

Trong khi phần mềm ERP cho doanh nghiệp sản xuất hướng đến việc trả lời các vấn đề như “Cần làm gì?” và “Số lượng bao nhiêu?”, tập trung vào kế hoạch và quản lý nguồn lực tổng thể. Thì MES giải quyết các câu hỏi “Thực hiện ra sao?” và “Khi nào hoàn thành?”, chú trọng vào việc triển khai và giám sát chi tiết tại khu vực sản xuất.

ERP nằm ở cấp độ hoạch định chiến lược (quản lý tài chính, chuỗi cung ứng) còn MES nằm ở tầng thực thi và giám sát chi tiết các hoạt động tại nhà máy.

2. So sánh phần mềm ERP và MES

Để làm rõ sự khác biệt giữa ERP và MES, chúng ta sẽ đánh giá hai hệ thống này dựa trên bốn tiêu chí chính. Điều này giúp doanh nghiệp hiểu rõ hơn về vai trò và cách mỗi hệ thống hỗ trợ hoạt động sản xuất:

ERP đóng vai trò như một công cụ hỗ trợ lập kế hoạch, đưa ra định hướng tổng thể trong khi MES tập trung vào thực hiện, đảm bảo các kế hoạch được triển khai chính xác.

3. Doanh nghiệp sản xuất nên chọn ERP hay MES?

Vấn đề không nằm ở việc chọn ERP hay MES, mà là xác định hệ thống nào cần được triển khai trước. Quyết định này phụ thuộc vào khó khăn lớn nhất mà doanh nghiệp đang gặp phải, thuộc về khâu hoạch định hay thực thi.

3.1. Nên chọn phần mềm ERP trong trường hợp nào?

Phần mềm ERP cho ngành sản xuất là lựa chọn ưu tiên khi doanh nghiệp đối mặt với các vấn đề ở cấp quản lý, đặc biệt liên quan đến kiểm soát chi phí, báo cáo tài chính hoặc quản lý chuỗi cung ứng. Ba dấu hiệu cho thấy doanh nghiệp cần ERP ngay lập tức:

- Báo cáo tài chính thường xuyên có sai sót, không phản ánh chính xác tình hình hoạt động.

- Tồn kho bị thất thoát hoặc không kiểm soát được, dẫn đến thiếu hụt hoặc dư thừa nguyên vật liệu.

- Quy trình lập kế hoạch mua bán diễn ra thủ công, gây chậm trễ và thiếu độ chính xác.

Doanh nghiệp nên ưu tiên triển khai ERP trước nếu đang gặp vấn đề nghiêm trọng ở cấp độ hoạch định và quản lý tổng thể, đặc biệt là tài chính, tồn kho và chuỗi cung ứng.

3.2. Nên chọn phần mềm MES trong trường hợp nào?

MES là giải pháp phù hợp khi doanh nghiệp cần khắc phục các vấn đề vận hành tại nhà máy, tập trung vào cải thiện hiệu suất và chất lượng sản xuất. Ba dấu hiệu cho thấy doanh nghiệp cần MES ngay lập tức:

- Hiệu suất thiết bị tổng thể (OEE) thấp, máy móc thường xuyên ngừng hoạt động mà không rõ lý do.

- Tỷ lệ sản phẩm lỗi cao, không thể kiểm soát chất lượng trong quá trình sản xuất.

- Khó khăn trong việc truy xuất nguồn gốc sản phẩm một cách nhanh chóng, gây trở ngại khi xử lý lỗi hoặc khiếu nại.

Nếu các vấn đề về chất lượng, hiệu suất máy móc (OEE) và giám sát tiến độ đang là rào cản chính, MES sẽ là ưu tiên hàng đầu để tối ưu hóa trực tiếp sàn nhà máy.

Việc lựa chọn giữa ERP và MES không phải là một sự đối đầu mà là sự bổ trợ lẫn nhau. Dựa trên việc đánh giá các vấn đề đang gặp phải, doanh nghiệp cần xác định khó khăn chính nằm ở khâu hoạch định (ERP) hay thực thi (MES). Dù ưu tiên hệ thống nào trước, mục tiêu cuối cùng vẫn là xây dựng một môi trường sản xuất số hóa, nơi ERP và MES hoạt động cùng nhau để đạt được hiệu quả cao nhất.