Nâng cấp hệ thống điều khiển và bảo vệ - Nền móng xây dựng Nhà máy điện thông minh tại Thủy điện Thác Mơ

Trước xu thế ngành điện Việt Nam đang đẩy mạnh chuyển đổi số theo định hướng giai đoạn 2025-2030, yêu cầu về độ tin cậy, tính sẵn sàng và khả năng tích hợp công nghệ hiện đại đối với các nhà máy điện ngày càng cao; Công ty Cổ phần Thủy điện Thác Mơ (TMP) triển khai phương án sửa chữa lớn hệ thống điều khiển và bảo vệ nhà máy. Đây là bước đi chiến lược nhằm xây dựng nền tảng công nghệ cho mô hình Nhà máy điện thông minh trong tương lai.

Hệ thống hiện hữu - Những giới hạn trước yêu cầu mới

Hệ thống điều khiển tổ máy H1 và H2 của TMP được sửa chữa từ năm 2007 trên nền tảng PLC S7-300, vận hành theo chế độ soft-redundant. Hệ thống relay bảo vệ kỹ thuật số được đưa vào sử dụng từ năm 2004. Sau hơn 17 năm hoạt động liên tục, nhiều thiết bị đang bị “lão hóa”, vật tư dự phòng khan hiếm và một số chủng loại không còn được nhà sản xuất hỗ trợ. Bên cạnh đó, hệ thống điều khiển thiết bị nhất thứ trạm 110 kV hiện hữu chưa đáp ứng chuẩn truyền thông hiện đại IEC 61850, chưa đồng bộ thời gian GPS, chưa tích hợp đầy đủ các yêu cầu điều độ mới của NSMO và SSO. Kiến trúc liên động mạch cứng tại trạm 110kV cũng gây khó khăn trong bảo trì và tiềm ẩn rủi ro vận hành. Trong bối cảnh phụ tải khu vực Đông Nam Bộ tăng trưởng mạnh, việc duy trì một hệ thống điều khiển đã vận hành nhiều năm mà không nâng cấp sẽ làm gia tăng nguy cơ dừng máy ngoài kế hoạch, ảnh hưởng đến nhiệm vụ cung cấp điện an toàn và liên tục.

Trước yêu cầu nâng cao độ an toàn và ổn định vận hành, TMP triển khai nâng cấp toàn bộ hệ thống điều khiển và relay bảo vệ toàn Nhà máy nhằm thay thế thiết bị đã cũ, giảm nguy cơ sự cố và hạn chế dừng máy ngoài kế hoạch. Hệ thống mới được xây dựng trên nền tảng công nghệ hiện đại đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn IEC 61850 tạo nền tảng cho mục tiêu xây dựng Nhà máy điện thông minh.

Triển khai theo lộ trình - Bảo đảm vận hành ổn định

Do đặc thù nhà máy đang vận hành liên tục và giữ vai trò quan trọng trong hệ thống điện khu vực, TMP lựa chọn phương án triển khai dự án theo 3 giai đoạn. Sự phân chia giai đoạn này vừa tập trung vào xây dựng nền tảng công nghệ cốt lõi, vừa nâng cấp hệ thống, vừa bảo đảm không làm gián đoạn sản xuất điện. Cách tiếp cận này giúp giảm thiểu rủi ro chuyển đổi, phân bổ nguồn lực hợp lý và tạo tiền đề kỹ thuật vững chắc cho các giai đoạn tiếp theo.

Lộ trình sửa chữa lớn hệ thống điều khiển - bảo vệ.

Với nền tảng hạ tầng công nghệ mới, TMP đặt mục tiêu xây dựng nhà máy điện thông minh, trạm điện kỹ thuật số, kết nối đồng bộ với hệ thống quản lý từ xa của Tổng Công ty Phát điện 2 (EVNGENCO2). Việc thay thế lần này không đơn thuần là nâng cấp thiết bị, mà là tái cấu trúc toàn diện kiến trúc điều khiển - bảo vệ, chuẩn hóa công nghệ, nâng cao an toàn vận hành và tạo nền tảng dữ liệu số hóa. Đây là điều kiện tiên quyết để TMP tham gia sâu vào hệ sinh thái số của EVN trong giai đoạn tới.

Khẳng định vị thế và trách nhiệm trong hệ thống điện quốc gia

Phòng điều khiển trung tâm Nhà máy Thủy điện Thác Mơ

Trong hành trình chuyển đổi số của EVNGENCO2, TMP đang từng bước khẳng định vai trò tiên phong, chủ động thích ứng với công nghệ mới, hướng tới mô hình vận hành hiện đại, minh bạch và bền vững. Chuyển đổi số không chỉ là xu thế - đó là cam kết phát triển dài hạn. Với nền tảng điều khiển - bảo vệ mới, TMP đang đặt những viên gạch đầu tiên cho tương lai Nhà máy điện thông minh.

Thanh Lâm - Ngọc Bích