'Bộ ba' động lực then chốt để tăng trưởng 2 con số trong kỷ nguyên mới

(ĐN) - Trình bày tham luận tại Đại hội XIV của Đảng, Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ (KHCN) Nguyễn Mạnh Hùng trình bày một số giải pháp đột phá nhằm đưa khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành động lực trung tâm của mô hình tăng trưởng mới nhanh, bền vững.

Theo đồng chí Nguyễn Mạnh Hùng, KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là ba động lực then chốt để Việt Nam tăng trưởng 2 con số, chuyển từ thu nhập trung bình lên thu nhập cao.

Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng trình bày tham luận tại Đại hội XIV. Ảnh: Công Nghĩa

Đồng chí Nguyễn Mạnh Hùng đánh giá: Việt Nam đã đi qua 2 giai đoạn phát triển: nông nghiệp giúp đất nước thoát nghèo; công nghiệp, đầu tư trực tiếp nước ngoài và gia công, lắp ráp đưa Việt Nam trở thành nước thu nhập trung bình cao. Bước sang giai đoạn phát triển thứ 3 - từ thu nhập trung bình lên thu nhập cao, Việt Nam phải dựa vào "bộ ba" gồm: KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Đồng chí Nguyễn Mạnh Hùng phân tích: KHCN tạo ra tri thức và công cụ mới nhưng "vẫn là cái trên trời". Để tri thức "chạm tới đất" cần đổi mới sáng tạo nhằm chuyển tri thức, công nghệ số thành năng suất, giá trị gia tăng thông qua các sản phẩm, dịch vụ phục vụ đời sống. Chuyển đổi số giúp lan tỏa nhanh các sản phẩm, dịch vụ này ra toàn xã hội, tạo tăng trưởng nhanh và đảm bảo không ai bị bỏ lại phía sau.

Nếu trước đây, các quốc gia bước vào giai đoạn phát triển thứ 3 thường chỉ dựa vào một động lực là KHCN, Việt Nam có lợi thế với 3 động lực tăng trưởng. Việt Nam đặt mục tiêu tăng thu nhập bình quân đầu người từ 5 ngàn USD lên 20 ngàn USD và với "bộ ba" này có thể đạt tăng trưởng 2 con số.

Đoàn đại biểu Đảng bộ tỉnh Đồng Nai tham dự Đại hội XIV. Ảnh: Công Nghĩa

Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị xác định KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là đột phá quan trọng hàng đầu, động lực thúc đẩy phát triển nhanh lực lượng sản xuất hiện đại, hoàn thiện quan hệ sản xuất, đổi mới phương thức quản trị quốc gia và nâng cao năng lực tự cường, tự chủ của đất nước. Vì vậy, Nghị quyết 57 có thể được coi như "Nghị quyết khoán 10" về KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Tinh thần của Nghị quyết 57 là quản lý theo mục tiêu, không quản cách làm, đồng thời trao quyền tự chủ và trách nhiệm cho người làm, chấp nhận rủi ro, đánh giá dựa trên hiệu quả tổng thể. Đặc biệt, đồng chí Nguyễn Mạnh Hùng nhấn mạnh, người làm được hưởng lợi từ thành quả lao động và sáng tạo. Nhấn mạnh giải pháp tiếp cận, theo đồng chí Nguyễn Mạnh Hùng, Việt Nam cần tự chủ công nghệ lõi, công nghệ chiến lược như một cấu phần quan trọng của chủ quyền quốc gia, đồng thời cho phép và khuyến khích ứng dụng cái mới trong thực tiễn, coi đây là con đường nhanh và hiệu quả để hình thành, hoàn thiện và phát triển các công nghệ mới.

Nói về tinh thần đổi mới sáng tạo, Bộ trưởng Bộ KHCN Nguyễn Mạnh Hùng cho rằng: Tinh thần đổi mới sáng tạo phải lan tỏa trong toàn dân, trở thành lối sống, phong cách sống của mỗi người, mỗi tổ chức, xây dựng văn hóa khuyến khích khám phá và khoan dung với thất bại. Bên cạnh đó, sở hữu trí tuệ cần được coi là tài sản có thể định giá, mua bán, chuyển giao và khai thác trên thị trường, đồng thời trở thành công cụ cạnh tranh chiến lược của doanh nghiệp và quốc gia.

Đồng chí Nguyễn Mạnh Hùng cũng nhấn mạnh yêu cầu đo lường đóng góp của "bộ ba" đối với tăng trưởng GDP. Cùng với đó, Bộ KHCN đang xây dựng phương pháp đo cho cả cấp quốc gia và địa phương, với quan điểm "cái gì đo được thì mới quản lý được", đồng thời kỳ vọng Việt Nam là một trong những nước đầu tiên đặt mục tiêu đo lường tác động của KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tới tăng trưởng GDP.

Đồng chí Nguyễn Mạnh Hùng cho rằng: Ngân sách nhà nước chi cho KHCN cần theo nguyên tắc một đồng ngân sách nhà nước phải kích hoạt được 3-4 đồng của doanh nghiệp, khi đó, 2% chi ngân sách nhà nước sẽ thành 2% GDP của toàn xã hội chi cho KHCN.

Công Nghĩa