Các tổ chức Thanh tra nhân dân (TTND) ở xã, phường, thị trấn có nhiệm vụ gì trong công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo?
Hỏi: Các tổ chức Thanh tra nhân dân (TTND) ở xã, phường, thị trấn có nhiệm vụ gì trong công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo?
Trả lời: Theo quy định của Luật Thanh tra vừa được Quốc hội khóa XI, kỳ họp thứ 5 thông qua năm 2004 thì Ban TTND được thành lập ở xã, phường, thị trấn, cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp, doanh nghiệp nhà nước. Trong đó, Ban TTND ở xã, phường, thị trấn do Hội nghị nhân dân hoặc Hội nghị đại biểu nhân dân tại thôn, làng, ấp, bản, tổ dân phố bầu ra. MTTQ cùng cấp chỉ đạo về tổ chức và hoạt động đối với Ban TTND ở xã, phường, thị trấn.
Như vậy, Ban TTND là tổ chức quần chúng, do nhân dân bầu ra có chức năng giám sát UBND cấp xã trong việc chấp hành chính sách, pháp luật; trong đó có việc giám sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo theo quy định của pháp luật.
Để cụ thể hóa trách nhiệm giám sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo của Ban TTND, điều 14 Luật Khiếu nại, tố cáo có xác định Ban TTND có trách nhiệm: "Giám sát giải quyết khiếu nại, tố cáo của Chủ tịch UBND xã, phường, thị trấn, Thủ trưởng cơ quan, đơn vị cơ sở...".
Điều 93 Luật Khiếu nại, tố cáo quy định việc giám sát của tổ chức TTND ở cấp xã thể hiện thông qua các hoạt động sau đây:
- Tiếp nhận thông tin, phản ảnh của nhân dân về việc khiếu nại, tố cáo và giải quyết khiếu nại, tố cáo ở xã, phường, thị trấn.
- Kịp thời phát hiện những hành vi vi phạm pháp luật về khiếu nại, tố cáo;
- Kiến nghị Chủ tịch UBND cấp xã giải quyết kịp thời, đúng pháp luật các khiếu nại, tố cáo thuộc thẩm quyền và giám sát việc giải quyết đó.
Để đảm bảo hiệu quả hoạt động giám sát của tổ chức TTND, tại khoản 2 điều 93 Luật Khiếu nại, tố cáo có quy định: "Chủ tịch UBND cấp xã có trách nhiệm thông báo cho tổ chức TTND biết việc giải quyết khiếu nại, tố cáo thuộc thẩm quyền giải quyết của mình và xem xét, giải quyết kiến nghị của tổ chức TTND".
Qua các quy định trên đây, có hai điểm cần lưu ý về tổ chức và hoạt động của TTND, đó là:
- Về tổ chức: TTND phải được thành lập theo đúng quy định của pháp luật. Theo đó, Ban TTND ở xã, phường, thị trấn gồm 5 đến 11 người, mỗi ủy viên Ban TTND do Hội nghị đại biểu ở thôn, ấp, bản... bầu ra theo sự giới thiệu của Ủy ban MTTQ cấp xã. Sau khi bầu, Ban TTND được Ủy ban MTTQ cấp xã ra quyết định công nhận. Như vậy, những tổ chức lấy danh nghĩa là tổ chức TTND nhưng được thành lập một cách tự phát, không đúng quy định trên đây là những tổ chức không hợp pháp, không có tư cách pháp lý để thực hiện chức năng giám sát công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo nói riêng và giám sát việc thi hành pháp luật nói chung.
- Về hoạt động: TTND là tổ chức của quần chúng, cho nên hoạt động của nó không mang tính quyền lực nhà nước.
TTND cũng không phải là tổ chức giúp việc cho Chủ tịch UBND cấp xã, không hoạt động theo sự chỉ đạo, điều hành của Chủ tịch UBND cấp xã, cũng không phải là tổ chức trực tiếp tham gia vào việc giải quyết khiếu nại, tố cáo hoặc giải quyết lại những vụ việc mà Chủ tịch UBND cấp xã đã giải quyết. Hoạt động chủ yếu của TTND là thu thập thông tin, qua đó phát hiện việc vi phạm pháp luật về khiếu nại, tố cáo và kiến nghị Chủ tịch UBND cấp xã giải quyết các khiếu nại, tố cáo đó đúng quy định của pháp luật.
