Phát huy vai trò của tổ chức Công đoàn nhằm hạn chế thấp nhất việc đình công

Từ các vụ đình công xảy ra liên tiếp tại các doanh nghiệp (DN) có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) ở TP. Hồ Chí Minh, Bình Dương, Đồng Nai... trong thời gian gần đây cho thấy, vai trò của tổ chức Công đoàn (CĐ) trong các doanh nghiệp FDI chưa thực sự phát huy hiệu quả. Làm thế nào để phát huy tốt vai trò của CĐ trong khu vực kinh tế này đang là vấn đề cấp bách đối với các nhà quản lý.

Đại diện tổ chức Công đoàn giải thích với công nhân những quy định về thực hiện mức lương tối thiểu mới theo Nghị định 03/CP  tại cuộc đình công ở Công ty Nam Yang.

Từ các vụ đình công xảy ra liên tiếp tại các doanh nghiệp (DN) có vốn đầu tư nước ngoài (FDI)  ở TP. Hồ Chí Minh, Bình Dương, Đồng Nai... trong thời gian gần đây cho thấy, vai trò của tổ chức Công đoàn (CĐ) trong các doanh nghiệp FDI chưa thực sự phát huy hiệu quả. Làm thế nào để phát huy tốt vai trò của CĐ trong khu vực kinh tế này đang là vấn đề cấp bách đối với các nhà quản lý.

Ông Lê Mai Thanh, Giám đốc Sở Lao động - thương binh và xã hội cho biết nguyên nhân của các cuộc đình công tại Đồng Nai vừa qua đều nằm ở ba vấn đề: tiền thưởng Tết, tăng lương và thanh toán phép năm cho người lao động. Hầu hết các DN để xảy ra đình công đều có mức lương trả cho công nhân khá thấp. Việc điều chỉnh mức lương tối thiểu của khu vực này đã ban hành từ năm 1999. Vì vậy, ngay khi có thông tin Chính phủ sẽ có nghị định về tăng lương tối thiểu trong DN FDI, tình hình bất ổn trong tâm lý của người lao động đã xuất hiện tại các DN này. Chính ngay trong thời điểm nhạy cảm này, vai trò của tổ chức CĐ cần phải được phát huy hơn bao giờ hết nhằm bảo vệ mối quan hệ giữa chủ DN và người lao động. Thế nhưng, vai trò này chưa được phát huy tốt, dẫn tới những cuộc đình công tự phát. Một trong những nguyên nhân chính khiến tổ chức CĐ hoạt động chưa hiệu quả tại khu vực kinh tế này chính là do đa số chủ tịch CĐ đều hưởng lương của chủ DN FDI. Vì những lý do khác nhau, họ khó có thể đứng ra đấu tranh mạnh để bảo vệ quyền lợi cho người lao động. Với một số chủ tịch CĐ đã được đào tạo, huấn luyện nghiệp vụ,  có "tâm" đối với tổ chức CĐ và luôn đặt trách nhiệm, quyền lợi của tập thể lên trên thì lại thường bị chủ DN chuyển đổi sang công tác khác, không thể tiếp tục phát huy vai trò của mình tại DN. Vì vậy, họ chính là những người chịu nhiều thiệt thòi trước tiên. Vừa qua, Chính phủ có hỗ trợ cho tổ chức CĐ một định suất lương cho cán bộ là chủ tịch CĐ trong các DN FDI. Nhưng thực tế, ít có chủ tịch CĐ nào muốn gắn với định suất lương này mà vẫn  muốn hưởng lương của DN hơn.

Bàn về giải pháp phát huy vai trò của tổ chức CĐ trong DN FDI, Phó chủ tịch Tổng liên đoàn lao động Việt Nam Đặng Ngọc Tùng nói: Kế hoạch sắp tới của Tổng liên đoàn là sẽ đào tạo cho được một đội ngũ cán bộ CĐ cơ sở giỏi, biết cách hoạt động trong các DN này. Mà quan trọng nhất là làm sao các chủ tịch CĐ biết thương lượng với giới chủ để ký cho được thỏa ước lao động tập thể. Để trên cơ sở thỏa ước lao động tập thể, đảm bảo được quyền lợi của người lao động. Hiện Tổng liên đoàn lao động đang nghiên cứu việc đào tạo một cán bộ chuyên trách CĐ tại các DN này và hưởng lương của tổ chức CĐ thì mới dám đấu tranh mạnh hơn. Nếu như hiện nay thì chỉ những người có tâm huyết, những người biết cách hoạt động thật khôn khéo và luôn đặt quyền lợi tập thể lên trên hết mới hoạt động có hiệu quả. Phó chủ tịch Tổng liên đoàn lao động Việt Nam cũng kêu gọi: Trong thời điểm cận Tết Nguyên đán này, người lao động thường trông chờ rất nhiều vào tiền lương, tiền thưởng. Do đó, tổ chức CĐ và các DN nên nghiên cứu trong khi Tết sắp đến phải trả lương, trả thưởng sớm cho người lao động, không nên tăng quá giờ làm việc và thực hiện nghiêm Luật Lao động. Ông nói: "Tôi nghĩ nếu doanh nghiệp thực hiện đúng Luật Lao động, thỏa ước lao động tập thể đã được ký kết giữa doanh nghiệp cùng với tổ chức công đoàn thì chắc chắn sẽ không xảy ra đình công ở đơn vị mình. Nếu DN làm tốt những quy định của Nhà nước thì sẽ không xảy ra đình công. Trong đó việc làm cần thiết là phải tăng cường công tác giáo dục, tuyên truyền, nâng trách nhiệm của tổ chức CĐ cơ sở thì sẽ làm tốt chuyện này". Ông Huỳnh Văn Tịnh, Phó chủ tịch Liên đoàn lao động tỉnh cũng cho rằng: trong khi mức lương mới theo Nghị định 03 của Chính phủ sắp được áp dụng, các CĐ cơ sở cần nắm rõ tâm tư, nguyện vọng của người lao động về tiền lương, tiền thưởng; từ đó, tham gia bàn bạc với chủ DN trên nguyên tắc thương lượng, thỏa thuận. Nếu hai bên chưa thống nhất được ý kiến, báo cáo lên CĐ cấp trên để giải quyết, tránh để xảy ra những vụ đình công đáng tiếc như vừa qua.

Minh Chánh