Công chứng tư: Có đảm bảo an toàn?

Có thể nói, trong thời gian qua, sự ra đời của các văn phòng công chứng (VPCC) tư đã góp phần giảm tải cho các phòng công chứng Nhà nước và tạo thuận lợi cho tổ chức, cá nhân có nhu cầu. Tuy nhiên, hiện nay vẫn còn nhiều người e dè vì có tâm lý cho rằng, công chứng ở VPCC tư liệu có đảm bảo tính pháp lý?

Có thể nói, trong thời gian qua, sự ra đời của các văn phòng công chứng (VPCC) tư đã góp phần giảm tải cho các phòng công chứng Nhà nước và tạo thuận lợi cho tổ chức, cá nhân có nhu cầu. Tuy nhiên, hiện nay vẫn còn nhiều người e dè vì có tâm lý cho rằng, công chứng ở VPCC tư liệu có đảm bảo tính pháp lý?

* Giá trị pháp lý như nhau

Chia sẻ về vấn đề này, ông Trần Trung Nhân, Phó trưởng phòng Bổ trợ tư pháp Sở Tư Pháp nói: "Công chứng tư hay công chứng Nhà nước là do cách gọi, chứ theo Luật Công chứng chỉ có 2 loại hình là phòng công chứng và VPCC. Cả 2 đều có địa vị pháp lý, tư cách pháp nhân và mức thu lệ phí như nhau". Theo quy định, phòng công chứng là đơn vị sự nghiệp thuộc Sở Tư pháp; còn VPCC là do công chứng viên thành lập, được tổ chức và hoạt động theo loại hình doanh nghiệp tư nhân. Tuy nhiên, cả phòng công chứng và VPCC  đều là tổ chức hành nghề công chứng thực hiện việc công chứng hợp đồng, giao dịch về bất động sản và động sản và các việc khác liên quan đến việc công chứng theo quy định pháp luật.

VPCC ra đời tạo điều kiện thuận lợi cho người dân khi công chứng.

Công chứng viên Phan Thị Vân Anh, Trưởng VPCC Thống Nhất (TP.Biên Hòa) cho biết: "Thật ra, trách nhiệm của công chứng viên rất lớn, nhất là khi đứng ra thành lập VPCC. Chính vì vậy, ngoài xem khách hàng là thượng đế thì trong công việc chúng tôi cũng phải hết sức thận trọng và tế nhị. Có một số người nghĩ chúng tôi làm tư nhân sẽ dễ dãi nên mang giấy giả, người giả đến yêu cầu công chứng. Đối với những trường hợp này, chúng tôi thẳng thắn từ chối. Vì nếu làm sai, chúng tôi không những phải bồi thường mà còn chịu trách nhiệm trước pháp luật".

Được biết, ngày 7-8-2009, UBND tỉnh đã ký Quyết định số 2201/QĐ-UBND ban hành Đề án phát triển tổ chức hành nghề công chứng trên địa bàn tỉnh. Mục tiêu của đề án là phát triển tổ chức hành nghề công chứng nhằm đáp ứng kịp thời và tạo thuận lợi cho tổ chức, cá nhân có nhu cầu công chứng theo từng địa bàn phân bố dân cư. Theo đề án này, từ năm 2009-2012, ngoài việc duy trì 4 phòng công chứng hiện có, toàn tỉnh sẽ có 26 VPCC, bảo đảm mỗi huyện có ít nhất 2 VPCC; riêng TP.Biên Hòa cần có thêm 6 VPCC. Tính từ tháng 10-2009 đến nay, toàn tỉnh đã có 7 VPCC chính thức đi vào hoạt động (TP.Biên Hòa có 5 VPCC).

* Thiếu mạng thông tin chung

Hiện nay, tỉnh Đồng Nai chưa có mạng liên thông về những tài sản là động sản, bất động sản bị hạn chế giao dịch hoặc cấm giao dịch từ các cơ quan có thẩm quyền như: tòa án, viện kiểm sát, công an, cơ quan thi hành án... Do đó, các công chứng viên ở các VPCC rất vất vả vì họ phải tự thu thập thông tin từ nhiều nguồn khác nhau. Theo một số VPCC ở TP.Biên Hòa, thông thường khi công chứng các giao dịch liên quan đến nhà, đất thì ngoài cung cấp bản vẽ, biên lai thuế; người dân còn phải cung cấp thêm giấy xác nhận tình trạng nhà, đất do địa phương chứng thực không tranh chấp, không kê biên.

Các VPCC phục vụ khá tận tình và chu đáo với khách hàng.

Tuy nhiên, Luật Công chứng chưa có quy định nào bắt buộc phải có giấy xác nhận này mới được công chứng. Chính vì thế, để linh động trong giải quyết cho người dân, trong trường hợp họ không cung cấp giấy này, thì VPCC phải tự xác minh ở địa phương và Phòng TN-MT huyện, thành phố; nếu không đủ điều kiện thì từ chối công chứng. Thế nhưng, cũng có VPCC vẫn tiến hành công chứng và yêu cầu 2 bên tự cam kết không khiếu nại nếu có tranh chấp xảy ra. Một công chứng viên ở một VPCC tại TP.Biên Hòa cho biết: "Trong trình tự, thủ tục công chứng không quy định phải có giấy xác nhận này. Theo quan điểm của tôi, công chứng viên vẫn công chứng được. VPCC phải xử lý linh hoạt, nếu không sẽ khó hoạt động". Theo chủ tịch UBND một phường của TP.Biên Hòa thì: "Nếu VPCC bỏ qua việc xác minh tình trạng nhà đất ở địa phương thì khi tranh chấp xảy ra, ai sẽ giải quyết hậu quả?".

Theo Sở Tư pháp, từ khi các VPCC đi vào hoạt động đến nay, Sở Tư pháp chưa nhận được phản ảnh của người dân về những sai phạm của các VPCC. Nếu VPCC nào không làm đúng pháp luật, phát sinh tranh chấp thì họ phải bồi thường và chịu trách nhiệm trước pháp luật. Mặt khác, trong thời gian tới, Sở Tư pháp sẽ tăng cường kiểm tra và sẽ có đánh giá, rút kinh nghiệm hoạt động của các VPCC. Đồng thời, sẽ xây dựng và triển khai phần mềm nối mạng công chứng nội bộ để hỗ trợ cho các VPCC nhằm đảm bảo an toàn pháp lý trong hoạt động công chứng.

Đặng Ngọc