Theo Nghị định 158/2005/NĐ-CP ngày 27-12-2005 của Chính phủ về đăng ký hộ tịch có hiệu lực từ ngày 1-4-2006, thì thủ tục làm giấy khai sinh không cần cha mẹ ruột trực tiếp đi đăng ký, mà có thể để ông bà, người thân đi khai sinh cho trẻ em. Đối với trẻ bị bỏ rơi, thì người hoặc tổ chức đang tạm thời nuôi dưỡng trẻ có trách nhiệm đi đăng ký khai sinh. Tuy nhiên, các xã, phường vẫn còn lúng túng khi thực hiện vấn đề này.
Theo Nghị định 158/2005/NĐ-CP ngày 27-12-2005 của Chính phủ về đăng ký hộ tịch có hiệu lực từ ngày 1-4-2006, thì thủ tục làm giấy khai sinh không cần cha mẹ ruột trực tiếp đi đăng ký, mà có thể để ông bà, người thân đi khai sinh cho trẻ em. Đối với trẻ bị bỏ rơi, thì người hoặc tổ chức đang tạm thời nuôi dưỡng trẻ có trách nhiệm đi đăng ký khai sinh. Tuy nhiên, các xã, phường vẫn còn lúng túng khi thực hiện vấn đề này.
 |
| Không được đến trường, bé N. phải học chữ ở nhà do nội dạy. |
* Vất vả với giấy khai sinh!
Bà H.T.C ở tổ 13, KP2, phường Long Bình Tân không biết cách nào để làm giấy khai sinh cho cháu nội của bà, nay lên 7 tuổi. Bà chỉ gọi tên cháu là N. vì bé chưa có giấy khai sinh. Cha mẹ N. cưới nhau nhưng không có giấy kết hôn, vì lúc đó cha của bé mới 19 tuổi (chưa đủ tuổi kết hôn). Cưới nhau được vài tháng thì mẹ của N. bỏ đi khi đang mang bầu và cha của N. bị tù 7 năm và đang thụ án. Sau khi sinh con, mẹ N. gửi cho mẹ ruột của mình nuôi và lấy chồng ở nước ngoài. Bà ngoại N. buôn bán rày đây mai đó, nên không làm giấy khai sinh cho bé được. Đến khi tuổi cao sức yếu, bà đã giao lại cho bà C. là bà nội của N. nuôi dưỡng.
Bà C. cho biết, bà đã ra UBND phường Long Bình Tân xin làm giấy khai sinh cho cháu. Tuy nhiên, cán bộ phường cho rằng, phải có giấy ủy quyền do mẹ bé ký và bà C. phải làm đơn xin nuôi dưỡng. Tuy nhiên, mẹ của bé N. không còn ở Việt
Trường hợp của gia đình anh N.T.H. và chị B.T.N. ở KP3, phường Tân Hiệp, TP.Biên Hòa còn gặp nhiều khó khăn hơn. Vào trưa ngày
* Địa phương có làm đúng?
Trao đổi về trường hợp của bé N., bà Lê Thị Điền, cán bộ tư pháp phường Long Bình Tân cho biết: "Bà C. chưa có đơn nào gửi UBND phường. Trường hợp này khó giải quyết, vì đứa trẻ không sống ở địa phương mà mới về đây ở. Liệu bé có phải là cháu của bà C. hay không? Làm giấy khai sinh mà không có mẹ của bé, không cung cấp được giấy chứng sinh thì chúng tôi không biết nguồn gốc của đứa trẻ như thế nào mà giải quyết". Chúng tôi đã đặt vấn đề là bà ngoại bé N. vẫn còn sống và có thể đứng ra làm chứng xác nhận về nguồn gốc của bé N. Sau đó, bà Điền đã nhờ chúng tôi hướng dẫn bà C. làm thủ tục xin cấp giấy khai sinh cho bé như sau: bà ngoại của bé N. phải làm giấy xác nhận con gái bà đã sinh ra bé (có xác nhận của nơi mà bà thường trú hoặc tạm trú). Ngoài ra, bà nội của bé N. phải làm đơn xin nuôi dưỡng (có xác nhận của KP2, phường Long Bình Tân).
Trường hợp của bé K.V. thì cũng phức tạp không kém. Theo ông Dương Minh Thắng, Phó chủ tịch UBND phường Tân Hiệp, thì thông thường những trường hợp trẻ bị bỏ rơi, phường làm hồ sơ đưa vào Trung tâm huấn nghệ cô nhi Biên Hòa. Sau đó, trung tâm sẽ làm thủ tục đăng thông báo trên đài, báo để người thân đến nhận. Nếu trong vòng 30 ngày không có ai nhận, thì trung tâm sẽ làm thủ tục nhận vào cô nhi viện và làm giấy khai sinh cho bé theo diện trẻ bị bỏ rơi. Trường hợp gia đình anh H. và chị Nho muốn nhận nuôi bé thì UBND phường sẽ hỗ trợ làm thủ tục cho anh chị được nhận con nuôi. Sau đó, anh chị sẽ làm lại giấy khai sinh cho bé với tên cha, tên mẹ là tên anh H., chị N.
* Luật quy định như thế nào?
 |
| Bé K. V. đã hơn 1 tuổi vẫn đang chờ cấp giấy khai sinh! |
Theo quy định tại mục I, chương II, Nghị định 158/2005/NĐ-CP ngày 27-12-2005 của Chính phủ về đăng ký hộ tịch, đối với trẻ bỏ rơi sơ sinh hoặc trẻ bỏ rơi không phải là trẻ sơ sinh, thì UBND cấp xã, phường (nơi trẻ bị bỏ rơi) phải có trách nhiệm thông báo trên Đài phát thanh hoặc Đài truyền hình địa phương để tìm cha, mẹ đẻ của trẻ. Đài phát thanh hoặc Đài truyền hình có trách nhiệm thông báo miễn phí 3 lần trong 3 ngày liên tiếp các thông tin về trẻ sơ sinh bị bỏ rơi. Hết thời hạn 30 ngày, kể từ ngày thông báo cuối cùng, nếu không tìm thấy cha, mẹ đẻ, thì người hoặc tổ chức đang tạm thời nuôi dưỡng trẻ, có trách nhiệm đi đăng ký khai sinh.
Trong trường hợp có người nhận trẻ sơ sinh bị bỏ rơi làm con nuôi, thì cán bộ Tư pháp hộ tịch căn cứ vào quyết định công nhận việc nuôi con nuôi để ghi tên cha, mẹ nuôi vào phần ghi về cha, mẹ trong sổ đăng ký khai sinh và giấy khai sinh của con nuôi. Trong cột ghi chú của sổ đăng ký khai sinh phải ghi rõ "cha, mẹ nuôi". Nội dung ghi chú này phải được giữ bí mật, chỉ những người có thẩm quyền mới được tìm hiểu. Trường hợp trẻ em bị bỏ rơi không phải là trẻ sơ sinh, thì khi đăng ký khai sinh, những nội dung liên quan đến khai sinh được ghi theo lời khai của trẻ; nếu trẻ không nhớ được thì căn cứ vào thể trạng của trẻ để xác định năm sinh, ngày sinh là ngày 1-1 của năm đó; họ, tên của trẻ được ghi theo đề nghị của người đi khai sinh; quốc tịch của trẻ là quốc tịch Việt Nam; những nội dung không xác định được thì để trống. Trong cột ghi chú của Sổ đăng ký khai sinh phải ghi rõ "trẻ bị bỏ rơi".
Như vậy, theo Nghị định này thì trường hợp của bé N. và bé K.V. đều có quyền được làm giấy khai sinh. Điều may mắn cho cả 2 em là tuy không có cha mẹ ruột, nhưng vẫn được cưu mang nuôi dưỡng, bởi những tấm lòng nhân ái. Thiết nghĩ, chính quyền địa phương cần tạo điều kiện thuận lợi hỗ trợ cho cả 2 gia đình sớm làm được giấy khai sinh cho các em để đảm bảo quyền lợi cho trẻ.
Đặng Ngọc
