Cần quy hoạch, chỉnh trang khu di tích Đài Chiến sĩ

Di tích Đài Chiến sĩ (còn có tên gọi là Đài Kỷ niệm) - tọa lạc tại phần trung tâm tuyến giao thông chính của TP. Biên Hòa, được quy hoạch trong công viên cây xanh - một điểm sinh hoạt văn hóa của đông đảo tầng lớp nhân dân là một trong gần 20 di tích lịch sử văn hóa ở Biên Hòa được xếp hạng cấp quốc gia.

Đài Chiến sĩ (còn có tên là Đài Kỷ niệm).

Di tích Đài Chiến sĩ (còn có tên gọi là Đài Kỷ niệm) - tọa lạc tại phần trung tâm tuyến giao thông chính của TP. Biên Hòa, được quy hoạch trong công viên cây xanh - một điểm sinh hoạt văn hóa của đông đảo tầng lớp nhân dân  là một trong gần 20 di tích lịch sử văn hóa ở Biên Hòa được xếp hạng cấp quốc gia.

Cũng cần nhắc lại rằng: đây là khu di tích tố cáo tội ác của thực dân Pháp đối với người dân thuộc địa mà Nguyễn Ái Quốc đã đề cập trong tác phẩm Bản án chế độ thực dân Pháp. Di tích có bia ghi tên những người dân Biên Hòa đã chết trận, vì "bị cưỡng bức" tham chiến cho nước Pháp. Công trình do những nghệ nhân gốm, điêu khắc ở  TP. Biên Hòa thực hiện vào năm 1923 với lối kiến trúc độc đáo. Từ khi xây dựng cho đến nay, di tích gắn liền với bao thăng trầm của lịch sử. Kiến trúc hiện tồn của di tích được trùng tu năm 1992 và quy hoạch trong công viên cây xanh lúc bấy giờ trông rất đẹp.

Thế nhưng, hiện nay, do tác động của con người đã làm cho di tích mất đi vẻ đẹp của chính nó. Kiến trúc chính của di tích được gắn những ống điện neonsite làm cho toàn bộ khung kiến trúc sáng lên với vẻ hào nhoáng giả tạo, màu mè. Điều này chỉ làm cho di tích "sặc sỡ" lên khi về đêm nhưng đã làm mất vẻ kiến trúc nghệ thuật với những nội dung do những câu chữ, hoa văn, họa tiết trong các yếu tố cấu thành di tích. Với kiểu trang trí này, ban ngày khi chiêm ngưỡng di tích gây nên một sự phản cảm trong mắt người xem. Những ống điện neonsite như trêu ngươi và làm rối, khuất các chi tiết về mỹ thuật di tích. Nên chăng, cần dỡ bỏ ngay loại hình trang trí này, mà chỉ cần bố trí hai bên ngọn đèn cao áp (màu trắng) chiếu sáng mỗi khi về đêm. Di tích sẽ thật sự thể hiện được cái "hồn" của chính nó với vẻ đẹp mỹ thuật về nghề gốm, điêu khắc qua bàn tay các nghệ nhân xưa.

Hiện nay, mảng cây xanh trong cả phạm vi công viên, di tích phát  triển như  "một đám cây rừng" che khuất di tích nếu nhìn từ phía chính diện (những cây xanh được trồng trước đây chưa tính tới yếu tố phát triển sau này với độ cao, tổng thể kiến trúc di tích). Ở mặt chính diện của di tích thì một số cơ quan chức năng đã "dựng nên" một bồn hoa lớn, lạ nhưng không đẹp. Phía trên còn gắn một bảng khẩu hiệu tuyên truyền có ý nghĩa nhưng đã đặt  "không đúng chỗ". Chính bồn hoa này và bảng khẩu hiệu trên, với độ cao hơn di tích, cộng thêm các cây xanh bốn bên đã "chôn" di tích trong một không gian, vị trí vốn rất đẹp của trung tâm thành phố. Phía sau di tích Đài chiến sĩ là công trình bồn nước cao, có nhiều bảng hiệu tuyên truyền dạng chữ lớn mặc nhiên trở thành không gian nền cho di tích. Thiết nghĩ, cần phải quy hoạch lại mảng cây xanh cho hợp lý. Phía trước cần tháo gỡ ngay bồn hoa hoặc hạ độ cao của nó xuống chừng 0,5 mét, dời vị trí bảng khẩu hiệu đến một nơi hợp lý hơn. Mảng cây xanh trong công viên cần mạnh dạn chỉnh lý cho hợp với các loại cây mà sự phát triển của chúng không làm ảnh hưởng như che khuất, vượt quá tầm cao của di tích. Như vậy, từ phía chính diện di tích trên các trục lộ, người dân sẽ được chiêm ngưỡng kiến trúc di tích trong một không gian thoáng, đẹp hơn hiện tại.

Với vị trí "đắc địa" của di tích và tình trạng như hiện nay của di tích, chúng tôi rất mong các cơ quan hữu trách cùng phối hợp để tôn tạo, quy hoạch cây xanh, chỉnh trang để giữ cảnh quan di tích Đài Chiến sĩ Biên Hòa và nét đẹp cho một trung tâm thành phố.

Phan Đình Dũng (Hội Di sản Văn hóa)