"Treo" quyền lợi của dân !?

Trong một vụ tranh chấp quyền sử dụng đất (SDĐ), Tòa án nhân dân (TAND) huyện đã giải quyết bằng cách yêu cầu người sử dụng đất đã ổn định suốt 28 năm phải trả lại đất bằng giá trị tiền cho người khởi kiện. Khi phúc thẩm, TAND tỉnh đã hủy án, vì cho rằng không thuộc thẩm quyền của tòa án.

Căn nhà và đất của gia đình bà Loan đang bị tranh chấp.

Trong một vụ tranh chấp quyền sử dụng đất (SDĐ), Tòa án nhân dân (TAND) huyện đã giải quyết bằng cách yêu cầu người sử dụng đất đã ổn định suốt 28 năm phải trả lại đất bằng giá trị tiền cho người khởi kiện. Khi phúc thẩm, TAND tỉnh đã hủy án, vì cho rằng không thuộc thẩm quyền của tòa án. Trong khi đó, UBND huyện lại cho rằng, việc giải quyết không thuộc trách nhiệm của mình và theo TAND huyện, đây là vụ việc do tòa án giải quyết nên đã đề nghị giám đốc thẩm. Sự việc cứ đùn đẩy, lòng vòng, khiến người SDĐ không biết đâu mà lần...

* Mua đất của... mình !?

Đang ở ổn định trong căn nhà cùng diện tích đất sử dụng 441m2 tại xã Trà Cổ (huyện Tân Phú), thì năm 2004, bà Đoàn Thị Kim Loan bị bà Nguyễn Thị Hồng Cúc, một hộ có đất ở liền kề khởi kiện đòi lại đất đã cho mượn... từ năm 1977. Việc có mượn, có trả là điều bình thường, nhưng trong vụ kiện này, bà Cúc chẳng có gì để chứng minh là đất của mình cho mượn, còn bà Loan thì cho rằng đất bà đang ở là do cha mẹ của bà mua lại của bà Cúc từ năm 1977 và bà Loan cũng không có gì để chứng minh điều này. Nhưng có một điều thực tế là, người dân và chính quyền địa phương đều biết gia đình bà Loan đã cất nhà sinh sống, trồng cây lâu năm, đất có hàng ranh cụ thể. Gần 30 năm ở cạnh nhau, gia đình bà Cúc và gia đình bà Loan không hề có mâu thuẫn, tranh chấp gì cho đến ngày bà Cúc khởi kiện đòi lại đất. Tuy nhiên, xét xử vụ kiện này, ngày 29-5-2006, TAND huyện Tân Phú lại chấp nhận yêu cầu đòi đất của bà Cúc, buộc bà Loan phải trả lại toàn bộ diện tích đất trên. Nhưng do gia đình bà Loan đã cất một căn nhà và đang sinh hoạt ổn định, nên TAND huyện Tân Phú quyết định cho bà Loan được quyền sử dụng 403m2 đất, nhưng phải có trách nhiệm hoàn trả cho bà Cúc số tiền 113 triệu đồng (giá trị đất theo thị trường). Với cách giải quyết của TAND huyện Tân Phú, thì sau gần 30 năm sinh sống và sử dụng đất ổn định, gia đình bà Loan coi như mất hết quyền SDĐ khi bị buộc phải trả tiền... mua lại đất của mình!? (trên số báo Đồng Nai số 1067, ra ngày 8-10-2005, có đăng bài "Một quyết định của tòa án huyện không phù hợp với Luật Đất đai"). Chúng tôi được biết, vào năm 1991, khi đăng ký đất đai bà Cúc đăng ký và được cấp giấy chứng nhận quyền SDĐ trên diện tích 6.772m2 đất. Đến năm 2001, khi thực hiện việc đổi số mới, bà Cúc chỉ được cấp 5.985m2, vì trên diện tích đất bà Cúc đăng ký sử dụng có 346m2 đất (thửa 157) là của ông Nguyễn Thành Trung sử dụng và 441m2 (thửa 158- đang tranh chấp) là của ông Võ Văn Viễn (ông ngoại bà Loan đứng tên sử dụng.

* Việc của cơ quan nào ?

Theo kháng cáo của bà Loan, ngày 28-11-2005, TAND tỉnh đã xét xử phúc thẩm vụ kiện. Tòa phúc thẩm cho rằng bà Cúc đang sử dụng diện tích 5.895m2 đất đã được UBND huyện Tân Phú cấp quyền sử dụng vào ngày 27-5-2003, còn phần đất hơn 403m2  bà Cúc đang tranh chấp với bà Loan thì Nhà nước chưa cấp cho ai. Như vậy, việc tranh chấp quyền sử dụng 403m2 đất này, không tranh chấp về tài sản gắn liền với đất nên không thuộc thẩm quyền giải quyết của tòa án (theo điều 136 Luật Đất đai). Từ cơ sở  này, TAND tỉnh đã ra quyết định 268/DS-PT hủy bản án sơ thẩm ngày 29-6-2005 của TAND huyện Tân Phú và đình chỉ giải quyết vụ án tranh chấp quyền SDĐ giữa bà Cúc với bà Loan. 

Với quyết định của TAND tỉnh thì trách nhiệm giải quyết việc tranh chấp này phải là UBND huyện Tân Phú. Tuy nhiên, khi bà Cúc và bà Loan cùng xin cấp chứng nhận quyền sử dụng 403m2 đất, thì UBND huyện Tân Phú cũng căn cứ vào điều 136 Luật Đất đai và thông tư liện tịch số 01/TTLT, khẳng định việc giải quyết tranh chấp 403m2 đất gĩữa bà Cúc với bà Loan thuộc thẩm quyền giải quyết của TAND. Ngày 13-7-2006, TAND huyện Tân Phú có công văn đề nghị Chánh án TAND tỉnh xem xét để có văn bản kháng nghị bản án số 268/ DS-PT của TAND tỉnh đến TAND tối cao để xét xử lại theo trình tự giám đốc thẩm. Bởi, theo TAND huyện Tân Phú, thì bản án 268/DS-PT của Hội đồng xét xử phúc thẩm cho rằng bà Cúc không đăng ký diện tích đất trên (403m2) là không đúng sự thật. Thực tế, bà Cúc đã đăng ký và được cấp giấy chứng nhận quyền SDĐ vào năm 1991. Sau đó, đến năm 2001 khi thực hiện việc đổi sổ mới, đơn đăng ký đất của bà Cúc từ 6.772m2 bị sửa thành 5.985m2. Theo TAND huyện Tân Phú, dù bà Cúc chỉ đăng ký 5.885m2, thì diện tích 403m2 đất đang tranh chấp đã được cấp sổ đỏ vào năm 1991 thì vẫn thuộc thẩm quyền giải quyết của TAND. Tất cả các lập luận đều dựa vào Luật, vào Thông tư, Nghị định nhưng cả tòa án lẫn UBND huyện đều cho rằng việc giải quyết không thuộc thẩm quyền của mình. Cuối cùng, không rõ trách nhiệm giải quyết vụ tranh chấp này thuộc về cơ quan nào? Bao nhiêu năm sinh sống ổn định bỗng dưng bị tranh chấp, việc giải quyết quyền lợi cho gia đình bà Loan như đang "treo" lơ lửng bởi sự đùn đẩy, lòng vòng của các cơ quan chức năng...

 Nguyên Lễ