Mòn mỏi đợi chờ (Bài 1)

1 năm, 3 năm, thậm chí 10 năm là thời gian bản án tòa tuyên đã có hiệu lực, song người được thi hành án vẫn phải chờ đợi trong mệt mỏi.  Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng này, song cơ bản là do có những bất cập về một số quy định của Luật Thi hành án dân sự…

1 năm, 3 năm, thậm chí 10 năm là thời gian bản án tòa tuyên đã có hiệu lực, song người được thi hành án vẫn phải chờ đợi trong mệt mỏi.  Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng này, song cơ bản là do có những bất cập về một số quy định của Luật Thi hành án dân sự…

Bà Nguyễn Thị Bân, ngụ xã Tân Bình (huyện Vĩnh Cửu) bên bàn thờ con trai. Ảnh: Phương Liễu

Trong những năm gần đây, công tác thi hành án dân sự đã có nhiều chuyển biến, góp phần quan trọng cho việc thi hành bản án, đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật. Tuy nhiên, quá trình thực hiện Luật Thi hành án dân sự còn bộc lộ những hạn chế, vướng mắc.

* Hành trình 10 năm gian nan

Một trong những vụ thi hành án kéo dài hàng chục năm là trường hợp của vợ chồng ông Bùi Trung và bà Trần Thị Quy, ngụ ấp 2, xã Xuân Tây (huyện Cẩm Mỹ). Theo bản án dân sự số 112/DSST, ngày 21-7-2003, ông Đỗ Hường và bà Bùi Thị Bình, ngụ ấp Việt Kiều, xã Suối Cát (huyện Xuân Lộc) phải trả cho ông Trung, bà Quy số tiền 29,55 triệu đồng và 42 chỉ vàng 24K. Từ đó đến nay, vụ việc vẫn dậm châm tại chỗ. Theo ông Trung, phía gia đình người phải thi hành án tương đối khá giả, nguồn thu nhập từ rẫy trồng tiêu và cà phê lên đến hàng trăm triệu đồng mỗi năm. Song, trong hơn 10 năm qua, đã có vài chục lần ông Trung, bà Quý đến liên hệ với cơ quan Thi hành án dân sự huyện Cẩm Mỹ đề nghị được thi hành bản án. Thế nhưng hết lần này đến lần khác, cán bộ ở cơ quan này hứa sẽ xem xét rồi lại… để đó.

Giải thích về trường hợp của ông Bùi Trung và bà Trần Thị Quy đã để kéo dài thời gian thi hành án quá lâu, Chi cục trưởng Chi cục Thi hành án dân sự huyện Xuân Lộc Nguyễn Công Phúc cho biết có những phát sinh rất phức tạp. Chẳng hạn, phía ông Đỗ Hường và Bùi Thị Bình không tự nguyện thi hành án nên chi cục đã áp dụng các biện pháp cưỡng chế, kê biên và định giá tài sản là thửa đất ở xã Lâm San (huyện Cẩm Mỹ). Tuy nhiên, qua xác minh thì thửa đất này là khối tài sản chung của nhiều thành viên trong gia đình. Trước những vướng mắc này, chi cục đã có văn bản đề nghị Tòa án nhân dân huyện Cẩm Mỹ xem xét, xác định phần tài sản của những người liên quan đối với phần đất trên. Sau khi có phán quyết của tòa án, Chi cục Thi hành án dân sự huyện Cẩm Mỹ sẽ giải quyết dứt điểm vụ việc.

Cùng có thời điểm 10 năm nhưng chưa được thi hành án là bà Nguyễn Thị Thanh Thảo, ở KP.1, phường Quang Vinh (TP.Biên Hòa). Theo phán quyết của tòa, từ năm 2004 ông Lê Ngọc Minh và vợ là Lâm Thị Lan phải trả 19,6 lượng vàng 24K (khoảng 216 triệu đồng tại thời điểm đó) cho bà Thảo. Thế nhưng, dù đã đi lại nhiều lần, vụ việc vẫn chẳng có gì chuyển biến. Nguyên nhân dẫn đến vụ án không thể thi hành được, theo cơ quan chức năng là vì gia đình ông Minh không có tài sản để kê biên.

Trước bản án có nhiều khả năng rơi vào ngõ cụt mà chẳng biết khi nào mới được giải quyết, những người được thi hành án nêu trên cho rằng, nếu luật pháp không có biện pháp chế tài đối với người phải thi hành án thì phán quyết của tòa trở nên vô nghĩa. Như vậy, không lẽ người được thi hành án phải chờ đợi suốt đời?

* Tiếp tục phải… chờ

Cách nay hơn 1 năm, gia đình bà Nguyễn Thị Bân, 63 tuổi, ngụ ấp Bình Phước, xã Tân Bình (huyện Vĩnh Cửu) mất đi người con trai lúc ấy mới 24 tuổi. Đó là anh Dương Nguyễn Minh Tuấn khi đang chạy xe máy trên đường thì bị Đặng Hoàng Long ở ấp 2, xã Bình Lợi (huyện Vĩnh Cửu) đi xe mô tô đụng chết ngày 6-10-2013. Bản án dân sự số 69/2014/HSST của Tòa án nhân dân huyện Vĩnh Cửu xử phạt Đặng Hoàng Long 4 năm tù giam và yêu cầu bồi thường cho gia đình người bị nạn 70 triệu đồng, song hiện tại gia đình bà Bân vẫn chưa nhận được khoản tiền đền bù. Lý do chưa thể giải quyết vụ việc vì Long hiện đang thụ án, trong khi cha mẹ không có nghĩa vụ trả thay con đã trưởng thành.

Ông Lê Thanh (giữa), ngụ xã Quảng Tiến (huyện Trảng Bom) trong lần đến Báo Đồng Nai gửi đơn phản ảnh chậm được thi hành án. Ảnh: Ngọc Liên

Một trường hợp đau lòng khác rơi vào ông Lê Thanh, 87 tuổi, ngụ tại ấp Quảng Phát, xã Quảng Tiến (huyện Trảng Bom). Hơn một năm qua, ông Thanh đã nhiều lần đến Chi cục Thi hành án dân sự huyện Trảng Bom đề nghị thực hiện bản án phúc thẩm của Tòa án nhân dân tỉnh. Theo đó, ông Lê Một là con trai của ông Lê Thanh (cùng ngụ tại xã Quảng Tiến) bị chính người cha kiện phải trả số tiền 565 triệu đồng nhưng đến nay vụ việc vẫn chưa ngã ngũ. Hay như trường hợp bà Nguyễn Thị Châu, ngụ ở phường Thống Nhất (TP.Biên Hòa) bị ông Phạm Tấn Hùng, nhà cùng phường hàng ngày mua vé số ghi nợ lên đến 20 triệu đồng nhưng không chịu trả. Đòi mãi không được, bà Châu khởi kiện ông Hùng ra tòa. Bản án tòa tuyên có hiệu lực từ cuối năm 2012, buộc ông Hùng phải trả khoản nợ này cho bà Châu, nhưng đến nay vẫn chưa thi hành được. Vụ việc chậm thi hành được cơ quan chức năng khẳng định vì tài sản ông Châu là nhà trị giá tới 4,5 tỷ đồng nên không thể kê biên để thi hành án. Nguyên nhân rất… lạ đời này đã khiến cho người phụ nữ nghèo khó ngày ngày đi ngang qua nhà con nợ chỉ biết đứng “ngắm” mà không làm gì được.

Việc chậm thi hành án dân sự trong thời gian qua ở Đồng Nai đã làm không ít gia đình điêu đứng, mệt mỏi vì phải đeo bám vụ việc hết ngày này sang tháng nọ. Rất nhiều bản án dân sự đã có hiệu lực - nói cách khác thì đây là hành lang pháp lý quan trọng cho cơ quan thi hành án dân sự tổ chức thực hiện nhưng lại không thể thực thi rốt ráo. Những tồn tại này nếu không có hướng tháo gỡ thì chắc chắn công tác thi hành án tại các địa phương trong tỉnh sẽ còn gặp nhiều khó khăn.

Nhóm phóng viên