Giải quyết vướng mắc từ đâu? (Bài cuối)

Năm 2014 toàn tỉnh có hơn 30 ngàn vụ án tranh chấp dân sự phải thi hành. Trong số này hàng ngàn vụ việc không đủ điều kiện để thi hành mặc dù bản án đã có hiệu lực từ lâu…

Bà Nguyễn Thị Châu (bìa trái) ngụ phường Thống Nhất (TP.Biên Hòa), bị ông Phạm Tấn Hùng mua vé số thiếu với số tiền 20 triệu đồng, đến nay chưa được thi hành án. Ảnh: Kim Liễu

Trong bài trước, chúng tôi đã nêu một số trường hợp chưa thể thi hành án. Sự chậm trễ này cho thấy những vướng mắc khá lớn trong việc thi hành án thời gian qua là khá phổ biến. Nguyên nhân được lý giải là có yếu tố khách quan, song dư luận cho rằng một số vụ việc không phải do quy định, mà còn có trở ngại khác.[links(right)]

* Trách nhiệm thuộc về ai?

Về gia đình bà Nguyễn Thị Bân, ngụ ấp Bình Phước, xã Tân Bình (huyện Vĩnh Cửu), có con trai bị tai nạn giao thông do người khác đụng chết, hơn 1 năm qua đã nhiều lần đến Chi cục Thi hành án dân sự huyện Vĩnh Cửu yêu cầu được thi hành án mà bên gây tai nạn phải có nghĩa vụ bồi thường cho gia đình bị hại 70 triệu đồng. Đáng nói là đã mấy lần cán bộ nơi đây hướng dẫn bà Bân đến UBND xã Bình Lợi, địa phương mà người đụng chết con bà Bân đăng ký thường trú, để nhờ nơi đây xác minh điều kiện thi hành án. Tuy nhiên, UBND xã Bình Lợi không nhận đơn mà cho biết đó là trách nhiệm của cơ quan thi hành án. Sự việc được “chỉ qua, chỉ lại” đã làm gia đình bà Bân phải mất nhiều thời gian đi lại nhưng không có kết quả. Để làm rõ về trách nhiệm hướng dẫn người được thi hành án thuộc cơ quan nào, phóng viên Báo Đồng Nai liên hệ với Chi cục trưởng Chi cục Thi hành án dân sự huyện Vĩnh Cửu Lê Hữu Đức đề nghị được làm việc. Thế nhưng ông Đức không đồng ý tiếp mà hứa chỉ trả lời báo chí khi vụ việc đã được giải quyết xong!

Luật sự Ngô Văn Định, Hội Luật gia tỉnh: Việc thi hành án còn tồn tại nhiều khó khăn

Liên quan đến công tác thi hành án dân sự thời gian qua, tôi thấy các quy định của pháp luật đã có nhiều thay đổi. Tuy nhiên, những chuyển biến đó chưa bắt kịp với sự phát triển của xã hội dẫn đến chỗ một số bản án khi thực thi gặp khó khăn nhất định. Điển hình như việc yêu cầu người được thi hành án phải cung cấp thông tin tài sản của mình cho cơ quan chức năng, trong khi những thông tin này thuộc về cá nhân, nếu không có thẩm quyền xem xét thì rất khó trong việc tiếp cận để xác minh. Bên cạnh đó, vấn đề người được thi hành án phải chi một khoản tiền tạm ứng để chấp hành viên thu thập các chứng cứ, thủ tục…, nếu trường hợp chấp hành viên không nhiệt tình hoặc người phải thi hành án vận dụng kẽ hở của luật để kéo dài thời gian chấp hành án thì việc thực hiện bản án sẽ chậm trễ.

Đối với vụ thi hành án mà ông Phạm Tấn Hùng, ngụ ở phường Thống Nhất (TP.Biên Hòa) chưa trả 20 triệu đồng tiền mua vé số thiếu cho bà Nguyễn Thị Châu, Chi cục trưởng Chi cục Thi hành án dân sự TP.Biên Hòa Nguyễn Ngọc Cưỡng phân tích: Luật Thi hành án dân sự quy định, nếu tài sản của người phải thi hành án có giá trị lớn hơn gấp nhiều lần so với số tiền thi hành án thì cơ quan chức năng không được kê biên tài sản đó, ngoài những tài sản tương ứng với phần tiền phải thi hành. Quá trình xác minh, ông Hùng không có tài sản nào khác ngoài căn nhà. Vì vậy, vụ việc được xếp vào trường hợp án chưa có điều kiện để thực thi. Trong khi đó, nhiều người biết rõ cuộc sống của ông Hùng đều khẳng định gia đình này không đến nỗi nghèo khó. Do đó, rất là vô lý khi ông Hùng có nhà trị giá 4,5 tỷ đồng mà không có tài sản khác tương ứng để trả cho bà Châu bán vé số?

* Chấp hành viên “ôm” nhiều vụ việc?

Nói về những vụ án tồn đọng, Quyền Chi cục trưởng Chi cục Thi hành án dân sự huyện Long Thành Huỳnh Thanh Bình cho rằng hiện nay do luật và các quy định liên quan đến thi hành án còn nhiều bất cập so với thực tế. Chính vì vậy, cơ quan chức năng nhiều khi không thể làm khác dẫn đến chỗ vụ việc phải kéo dài, làm chậm tiến độ thi hành án.

Bà Nguyễn Thị Châu trước căn nhà trị giá 4,5 tỷ đồng của ông Hùng.

Một chấp hành viên của Chi cục Thi hành án dân sự huyện Long Thành, thừa nhận đôi lúc bị quá tải vì được giao quá nhiều vụ việc. Theo người này, nhiều trường hợp không thể giải quyết do người phải thi hành án không có điều kiện thi hành nên dẫn đến chỗ lượng án chưa giải quyết tồn đọng. Thời gian qua, bình quân mỗi chấp hành viên ở Chi cục Thi hành án dân sự huyện Long Thành phải “ôm” hàng chục bản án đã có hiệu lực. Đáng kể là những vụ việc liên quan đến đất đai khá phức tạp vì từ khâu xác minh đến lúc đăng báo, thẩm định giá, bán đấu giá… rất nhiêu khê; có không ít vụ việc phải mất 5-7 năm mới giải quyết xong. Mặt khác, số vụ nhỏ và dễ thực hiện chỉ chiếm khoảng 30%, còn lại phần lớn về tranh chấp đất đai. Thực tế, phải cần 2 chấp hành viên mới có thể xử lý kịp với tốc độ xử án của 1 thẩm phán. Hiện nay Tòa án nhân dân huyện Long Thành có 14 thẩm phán, nghĩa là cần 28 chấp hành viên thi hành án, nhưng hiện chi cục chỉ có 9 chấp hành viên, trong khi mỗi thẩm phán có thể xét xử 4-5 vụ án/ngày.

Tương tự như huyện Long Thành, công tác thi hành án dân sự tại huyện Trảng Bom gặp không ít khó khăn. Trao đổi về những bản án chậm thi hành, Chi cục trưởng Chi cục Thi hành án dân sự huyện Trảng Bom Nguyễn Văn Hơn cho biết hàng năm chi cục nhận được khoảng 3 ngàn bản án nhưng chấp hành viên có hạn nên quá trình xử lý án bị ảnh hưởng. Mặt khác, phần lớn vụ việc phải thi hành có liên quan đến bất động sản, trong khi thị trường đất đai nhiều năm nay bị đóng băng nên việc bán đấu giá tài sản rất khó; có nhiều trường hợp tổ chức đấu giá đến 10 lần vẫn chưa bán được. Từ năm 2008 đến nay, số lượng án phải thực thi ở huyện Trảng Bom rất lớn nhưng hiệu quả đạt thấp.

Quyền Cục trưởng Cục Thi hành án dân sự Đồng Nai Ngô Văn Toàn: “Chấp hành viên đôi lúc có thái độ thiếu thiện cảm!”

Thời gian qua, việc thực hiện các bản án dân sự đã có hiệu lực ở Đồng Nai còn chậm; một số nơi thực hiện máy móc, chấp hành viên đôi lúc thể hiện thái độ thiếu thiện cảm với nhân dân. Đây cũng là một trong những nguyên nhân gây bức xúc cho người được thi hành án, vì họ không được giải thích rõ về tiến độ thực hiện vụ việc. Cụ thể, trường hợp bà Nguyễn Thị Châu, ngụ phường Thống Nhất (TP.Biên Hòa) gần 2 năm nay chưa được thi hành án do tài sản của bên phải thi hành án có giá trị gấp nhiều lần số tiền bản án đã tuyên. Lẽ ra, vụ việc này chấp hành viên phải xác định các tài sản khác, như: xe, hoặc bàn ghế… nhưng lại không thực hiện là có thiếu sót.

Vừa qua, tại kỳ họp thứ 8, Quốc hội khóa XIII đã thông qua Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi hành án dân số, có hiệu lực từ ngày 1-7-2015. Chúng tôi đang chờ hướng dẫn cụ thể từ Tổng cục Thi hành án dân sự để tiến hành tuyên truyền sâu rộng trong nhân dân về những điểm mới trong luật. Nếu thực hiện tốt theo tinh thần luật mới ban hành, tôi hy vọng sẽ góp phần tháo gỡ những vướng mắc đối với việc chậm thi hành án thời gian qua. Mặt khác, bên cạnh những nỗ lực thực hiện đúng các quy định của luật, ngành thi hành án sẽ tăng cường tuyên truyền, vận động người dân tự nguyện thi hành án, tránh tối đa việc kê biên, phát mãi tài sản dẫn đến mất thời gian và kinh phí. Ở Đồng Nai, nhằm tạo điều kiện cho việc thi hành án liên quan đến bất động sản, mới đây UBND tỉnh đã cho phép các vụ việc phải thi hành án bằng đất đai. Theo đó, có thể tách thửa với diện tích nhỏ hơn quy định chung để bảo đảm quyền lợi cho người được thi hành án. Thời gian tới, chúng tôi sẽ tiến hành kiểm tra tác phong làm việc của nhân viên cơ quan thi hành án; đồng thời dự kiến thành lập đường dây nóng để người dân có thể điện thoại phản ảnh những bức xúc về những vấn đề thi hành án.

Ngọc Liên

Nhóm phóng viên