Thuốc lá, rượu, bia chịu thuế tiêu thụ đặc biệt cao

Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt (TTĐB) năm 2025 (có hiệu lực từ ngày 1-1-2026) gồm 4 chương, 11 điều, được Quốc hội khóa XV thông qua tại Kỳ họp thứ 9, ngày 14-6-2025, với nhiều quy định mới.

Rượu, bia, thuốc lá gây tác hại đến sức khỏe người sử dụng nên phải chịu thuế suất cao theo Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt năm 2025. Ảnh: T.L

Theo đó, rượu, bia, thuốc lá là các đối tượng chịu thuế TTĐB với mức thuế suất khá cao. Luật Thuế TTĐB năm 2025 cũng quy định rõ một số đối tượng trước đây phải chịu thuế TTĐB nay được miễn, giảm thuế.

Những quy định đáng chú ý

Tại khoản 1, Điều 2 Luật Thuế TTĐB năm 2025 quy định, hàng hóa chịu thuế TTĐB bao gồm: thuốc lá; rượu, bia; xe có gắn động cơ dưới 24 chỗ; xe mô tô 2 bánh, xe mô tô 3 bánh có dung tích xi lanh trên 125cm³; bài lá; vàng mã, hàng mã (không bao gồm hàng mã là đồ chơi trẻ em và đồ dùng dạy học)… Tuy nhiên, các loại hàng hóa này vẫn được miễn thuế TTĐB trong các trường hợp sau: hàng hóa do tổ chức, cá nhân sản xuất, gia công hoặc thuê gia công trực tiếp xuất khẩu ra nước ngoài; bán, ủy thác cho tổ chức, cá nhân kinh doanh khác để xuất khẩu. Hàng hóa nhập khẩu gồm: hàng quá cảnh theo quy định của pháp luật về thương mại, quản lý ngoại thương; hàng tạm nhập tái xuất, tạm xuất tái nhập không phải nộp thuế nhập khẩu, thuế xuất khẩu trong thời hạn theo quy định; hàng hóa xuất khẩu đã nộp thuế TTĐB nhưng bị phía nước ngoài trả lại khi nhập khẩu…

Trao đổi về các quy định mới nói trên, luật gia Nguyễn Xuân Thanh, Hội Luật gia tỉnh Đồng Nai cho biết: Nước giải khát theo Tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) có hàm lượng đường trên 5g/100ml được Luật Thuế TTĐB năm 2025 bổ sung vào nhóm hàng hóa chịu thuế TTĐB như: rượu, bia, thuốc lá. Trước đó, các Luật Thuế TTĐB năm 2008 và các lần sửa đổi, bổ sung năm 2014, 2016, 2022 chưa quy định nội dung này. Tuy nhiên, luật cũng nêu rõ, nước giải khát theo TCVN có hàm lượng đường trên 5g/100ml chỉ chịu thuế TTĐB khi là sản phẩm hoàn chỉnh, không bao gồm linh kiện để lắp ráp. Đồng thời, các sản phẩm như nước trái cây tự nhiên, nước dừa, sản phẩm từ sữa, thực phẩm dạng lỏng dùng cho mục đích dinh dưỡng… không thuộc đối tượng chịu thuế TTĐB.

Cũng theo luật gia Nguyễn Xuân Thanh, một điểm nổi bật khác của Luật Thuế TTĐB năm 2025 là Điều 5 quy định rõ 3 phương pháp tính thuế với căn cứ tính mới. Cụ thể, phương pháp tính thuế theo tỷ lệ phần trăm được xác định trên giá tính thuế và thuế suất; số thuế phải nộp bằng giá tính thuế nhân với thuế suất. Phương pháp tính thuế tuyệt đối căn cứ vào lượng hàng hóa, dịch vụ chịu thuế và mức thuế tuyệt đối; số thuế phải nộp bằng lượng hàng hóa nhân với mức thuế tuyệt đối. Phương pháp tính thuế hỗn hợp là tổng số thuế phải nộp theo 2 phương pháp trên.

“Giá bán thuốc lá, rượu, bia hiện nay ngày càng rẻ so với thu nhập của người dân, làm gia tăng nhu cầu tiêu thụ. Việc tăng thuế suất TTĐB nhằm tăng giá bán, giảm đối tượng sử dụng và tăng mức xử phạt đối với các hành vi vi phạm trong công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá, rượu, bia là cần thiết”.

Luật sư CAO SƠN HÀ, Đoàn Luật sư tỉnh Đồng Nai

Thuốc lá, rượu, bia chịu thuế suất cao

Thuốc lá, rượu, bia không chỉ là đối tượng chịu thuế TTĐB mà còn thuộc nhóm hàng hóa áp dụng thuế suất cao và thuế suất tuyệt đối theo biểu thuế TTĐB quy định tại Điều 8 Luật Thuế TTĐB năm 2025. Theo đó, thuốc lá chịu thuế suất 75% kể từ ngày 1-1-2027. Cụ thể, thuốc lá điếu chịu thuế suất 75%, với mức thuế tuyệt đối từ ngày 1-1-2027 là 2 ngàn đồng/bao; đến ngày 1-1-2031 là 10 ngàn đồng/bao. Thuốc lá sợi, thuốc lào hoặc các dạng khác chịu thuế suất 75%, với mức thuế tuyệt đối từ ngày 1-1-2027 là 20 ngàn đồng/100g hoặc 100ml; đến ngày 1-1-2031 là 100 ngàn đồng/100g hoặc 100ml.

Đối với rượu từ 20 độ trở lên và bia, thuế suất là 65% từ ngày 1-1-2026 và tăng lên 90% từ ngày 1-1-2031. Riêng rượu dưới 20 độ chịu thuế suất thấp hơn, ở mức 35% từ ngày 1-1-2026 và tăng lên 60% từ ngày 1-1-2031.

Ông Nguyễn Văn Tấn, người trồng cây thuốc lá tại xã Gia Kiệm, tỉnh Đồng Nai cho biết: Việc thuốc lá chịu thuế TTĐB cao ảnh hưởng trực tiếp đến người trồng do đơn vị thu mua nguyên liệu giảm hoặc không tăng giá theo lộ trình. Vì vậy, ông dự định chuyển đổi cây trồng, bởi hiện nay trồng cây thuốc lá không cho thu nhập cao bằng một số cây ngắn ngày như: chuối, bầu, bí, rau…

Trong khi đó, bà Huỳnh Thị Phụng, tiểu thương tại chợ Đồng Xoài (phường Bình Phước, tỉnh Đồng Nai) cho biết: Mỗi bao thuốc lá bán lẻ chỉ lãi từ 2-5 ngàn đồng (tùy loại). Khi thuế TTĐB tăng, giá bán lẻ cũng tăng theo. Với các loại thuốc lá rẻ tiền, nhiều chất gây hại, nếu giá tăng cao sẽ ít người mua và không còn lãi. Do đó, bà dự định ngừng bán các loại thuốc lá này, góp phần giúp người lao động tiết kiệm chi tiêu và bỏ thuốc lá.

Theo các chuyên gia pháp lý, việc Quốc hội thông qua Luật Thuế TTĐB năm 2025 với lộ trình tăng thuế đối với thuốc lá từ ngày 1-1-2027 và đối với rượu, bia từ ngày 1-1-2026 nhằm từng bước tăng giá bán, điều tiết tiêu dùng, hạn chế tác hại đối với sức khỏe cộng đồng; đồng thời không gây tác động tiêu cực đến hoạt động sản xuất, kinh doanh và đời sống người lao động, phù hợp với thực tiễn trong nước và quốc tế.

Đoàn Phú