Chương trình 2 buổi/ngày ở các trường tiểu học: Vì sao phải cắt giảm đồng loạt?

Dù được xác định là mục tiêu ưu tiên hàng đầu trong phát triển giáo dục tiểu học và là giải pháp quan trọng cho việc giảm tải cho học sinh (HS) ở bậc học này, thế nhưng trong năm học 2008-2009, chương trình tiểu học 2 buổi/ngày lại tiếp tục bị các trường cắt giảm hàng loạt. Vì sao xảy ra tình trạng này?

Dù được xác định là mục tiêu ưu tiên hàng đầu trong phát triển giáo dục tiểu học và là giải pháp quan trọng cho việc giảm tải cho học sinh (HS) ở bậc học này, thế nhưng trong năm học 2008-2009, chương trình tiểu học 2 buổi/ngày lại tiếp tục bị các trường cắt giảm hàng loạt. Vì sao xảy ra tình trạng này?    

* Trường lớp quá tải

Năm học 2008-2009, số HS ra lớp ở khu vực ngoại thành TP.Biên Hòa như: Trảng Dài, Hóa An, Long Bình Tân... tăng đột biến so với dự kiến khiến các trường học trong khu vực này đều trở nên quá tải. Để giải quyết tình trạng này, Phòng GD-ĐT Biên Hòa  đã phải cắt giảm các lớp bán trú và lớp 2 buổi/ngày như một  giải pháp tình thế để dành phòng học cho số HS tăng thêm. "Toàn thành phố tăng gần 2.500 HS, trong đó chỉ riêng HS tiểu học tăng khoảng 1.000 em. Nhiều trường dù đạt chuẩn quốc gia đành phải tăng sĩ số, tăng quy mô lớp và cắt giảm chương trình 2 buổi/ngày" - ông Phạm Văn Băng, cán bộ phụ trách giáo dục phổ thông Phòng GD-ĐT TP.Biên Hòa cho biết. Nếu như năm học trước, toàn TP.Biên Hòa có 14 trường thực hiện chương trình 2 buổi/ngày (trong đó, 12 trường có 100% HS tham gia) thì năm nay chỉ có 12 trường, trong đó cũng chỉ có 8 trường là: Hòa Bình, Lê Thị Vân, Nguyễn Đình Chiểu, Nguyễn Huệ, Tân Hạnh, Hiệp Hòa, Bùi Thị Xuân, Nguyễn Khuyến tổ chức cho 100% HS học chương trình 2 buổi/ngày. 

Dù khó khăn nhưng Trường TH Hiệp Hòa (TP. Biên Hòa) vẫn duy trì chương trình tiểu học 2 buổi/ngày cho 100% học sinh.

Cụ thể, để giảm áp lực năng nề cho Trường TH Hóa An vốn có từ nhiều năm học trước bởi dân nhập cư, ngay trong năm học này, Phòng GD-ĐT TP.Biên Hòa đã quyết định cắt giảm và không tổ chức lớp học 2 buổi/ngày ở trường này để tuyển hết HS trong khu vực. Đồng thời, Phòng GD-ĐTđề xuất xây dựng thêm 3 phòng học cấp 4 để giải quyết ngay tình trạng tăng HS đột biến trong khi chờ xây dựng xong trường mới trên địa bàn phường. Trong khi đó, Trường tiểu học An Hảo đành cắt giảm toàn bộ các lớp 2 buổi/ngày vì phải cho Trường THCS An Bình học nhờ trong thời gian chờ xây trường mới. Còn Trường tiểu học Bình Đa năm nay cũng không thực hiện học 2 buổi/ngày, vì HS quá đông, dù năm học trước trường có 4 lớp theo chương trình này.

Không riêng gì TP.Biên Hòa mà hầu như địa phương nào ở Đồng Nai cũng thực hiện việc cắt giảm chương trình 2 buổi/ngày vì cơ sở vật chất không đáp ứng. Theo tin từ  Phòng GD-ĐT TX.Long Khánh, do thiếu phòng học, phòng chức năng, năm học 2008-2009, bậc tiểu học trên toàn thị xã chỉ tiến hành dạy lớp trên 5 buổi/tuần (7-8 buổi/tuần), không có trường nào dạy chương trình 2 buổi/ngày.

Trong khi đó, ở nhiều nơi, cơ sở vật chất của hầu hết các trường được thiết kế theo mô hình 1 buổi/ngày, trường lớp không đúng quy cách, ít nhà vệ sinh, nên khi chuyển sang dạy 2 buổi/ngày, dẫn đến tình trạng thiếu phòng học cho HS ăn nghỉ tại trường, thiếu phòng học bộ môn, thiếu sân chơi...

* Thiếu kinh phí duy trì chương trình

Được triển khai thí điểm từ năm học 2002-2003, chương trình tiểu học học 2 buổi/ngày được nhân rộng theo các năm học tiếp theo và được xác định là mục tiêu ưu tiên hàng đầu phát triển giáo dục của bậc học này. Những mặt tích cực của chương trình đã thể hiện sự đổi mới toàn diện, không chỉ ở nội dung, chương trình sách giáo khoa mà còn thay đổi cả phương pháp giảng dạy, phát huy tính chủ động, sáng tạo của thầy và trò. Nhiều hiệu trưởng cho rằng, thực hiện chương trình 2 buổi/ngày, giáo viên (GV) đã phải cực hơn rất nhiều. Nhưng hiệu quả đã rõ ràng, sự giảm tải thể hiện rất rõ khi HS hoàn thành bài tập ở lớp, giáo viên không giao bài tập yêu cầu HS phải làm thêm ở nhà. Nhiều phụ huynh cũng cho rằng, từ khi theo học chương trình này, họ không cần phải cho con đi học thêm.

Cũng chính vì hiệu quả này mà từ vài lớp thí điểm ban đầu, các trường phấn đấu thực hiện chương trình 2 buổi/ngày và tăng dần về quy mô, tiến tới 100% lớp học  nếu cơ sở vật chất và đội ngũ GV đầy đủ. Và để chủ động kinh phí chi trả phụ cấp cho GV đứng lớp buổi thứ hai, trong nhiều năm qua, các trường có thu thêm học phí buổi thứ hai. Học phí buổi này tùy trường, có nơi thu 30 ngàn đồng, nơi thu 40 ngàn đồng, có nơi thu 50 ngàn đồng/HS/tháng tùy vào sự thỏa thuận của nhà trường với phụ huynh hay quy định của Phòng GD-ĐT. 75%-80% số tiền này được dành chi phụ cấp đứng lớp (buổi chiều) cho GV, số còn lại chi cho bảo quản và trang bị cơ sở vật chất, trách nhiệm quản lý.

Hầu hết phụ huynh đều ủng hộ chương trình này vì theo họ, HS có nhiều thời gian nghỉ ngơi ở nhà, không phải đi học thêm, khoản đóng góp này sẽ thấp hơn nhiều nếu gửi con em cho GV ở nhà. Thế nhưng, từ đầu năm học trước, trong hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ năm học, Bộ GD-ĐT không cho phép các trường thu học phí buổi thứ hai. Không có nguồn chi trả cho GV, có trường đành chọn giải pháp dừng chương trình 2 buổi/ngày chuyển sang 1 buổi/ngày.

"Trường nào vẫn cứ triển khai thì rơi vào tình trạng nếu huy động sự đóng góp của phụ huynh thì không đúng hướng dẫn của Bộ, nếu không thu thì "mắc nợ" tiền phụ cấp GV mà không biết tìm nguồn ở đâu để chi trả. Điều này tạo ra một nghịch lý: GV dạy chương trình 2 buổi/ngày chịu nhiều áp lực về thời gian và công sức nhưng vẫn phải hưởng lương như GV dạy 1 buổi/ngày" - Ông Nguyễn Đạt, Trưởng phòng Giáo dục tiểu học Sở GD-ĐT cho biết. 

* Lúng túng từ trường tới sở

Ông Nguyễn Văn Thành, hiệu trưởng Trường tiểu học Hiệp Hòa (TP.Biên Hòa) nói: "Không có nguồn thu, không có hướng dẫn rõ ràng cho việc tìm kinh phí chi trả cho GV buổi thứ hai khiến các trường lúng túng. Năm trước, chúng tôi đã phải mắc nợ GV".

Nhiều hiệu trưởng cũng cho biết, tỷ lệ biên chế 1,5 GV nếu tính cả GV môn tự chọn Anh văn và Tin học thì không thể đủ cho các trường bố trí dạy 2 buổi/ngày. Chỉ cần trường có người ốm đau hoặc nghỉ sinh là trường không biết lấy đâu ra GV dạy thay. Các hiệu trưởng cũng chỉ ra rằng, dạy 2 buổi/ngày gấp đôi thời gian ở trường so với việc dạy 1 buổi/ngày nên rất khó khăn trong việc bố trí GV. Vấn đề này đối với những trường có thêm môn tiếng Anh tăng cường thì lại càng khó.

"Thực ra, không khó để các trường sắp xếp và bố trí GV đứng lớp 2 buổi/ngày. Cái khó lớn nhất là những quy định hướng dẫn không rõ ràng, quyền lợi của người dạy chưa được tính đến nên việc duy trì và phát triển lớp 2 buổi/ngày ở nhiều nơi còn khó khăn và mỗi nơi vận dụng một kiểu" - ông Nguyễn Đình Quang, Trưởng phòng GD-ĐT huyện Tân Phú nói.  

Bùi Trang