Chuyện phổ cập tiếng Hoa ở Bàu Hàm

Các học sinh đang học tiếng Hoa trong phòng học khang trang.

Ông Vũ Mạnh Cường, Chủ tịch UBND xã Bàu Hàm (huyện Trảng Bom) cho biết: "Học sinh ở Bàu Hàm, thường một buổi đến trường theo chương trình phổ thông, còn một buổi học tiếng Hoa. Tiếng Hoa ở đây được phổ cập rất tốt. Đây cũng là ưu thế khi các em làm việc ở các công ty của người Hoa và nhờ đó cuộc sống của nhiều gia đình người Hoa ở đây khấm khá hơn".

Được biết, toàn xã Bàu Hàm có 1460 hộ dân với 9567 nhân khẩu, trong đó có 70% dân số là người Hoa. Người Hoa sống ở Bàu Hàm đã lâu năm và có nhiều gia đình có công trong các cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ. Cuộc sống của bà con chủ yếu nhờ vào sản xuất nông nghiệp với các loại cây trồng chủ yếu như cà phê, tiêu, chuối... Những năm gần đây, các khu công nghiệp hình thành ở huyện Trảng Bom, nhiều lao động nhàn rỗi ở xã Bàu Hàm có công ăn, việc làm ổn định. Đặc biệt, nhờ biết giao tiếp bằng tiếng Hoa nên người dân ở xã có lợi thế hơn lao động ở các nơi khác vì vậy thu nhập của họ cũng khá hơn. Sở dĩ việc học tiếng Hoa được phổ cập như thế là do sự ra đời và phát triển bền vững của Cơ sở Hoa văn dân lập Bàu Hàm

Cơ sở này được thành lập từ năm 1991, do một nhóm người Hoa ở địa phương đứng ra giảng dạy. Mục đích là để duy trì tiếng mẹ đẻ và cung cấp nhân lực cho các công ty của người Hoa. Thời gian  đầu, không có địa điểm giảng dạy, các giáo viên ở đây phải mượn tạm Trường tiểu học Bàu Hàm (ngoài giờ học phổ thông) để dạy tiếng Hoa. Thời điểm đó chỉ có khoảng  300 học sinh cấp 1, 2 theo học. Qua nhiều năm hoạt động, thấy việc dạy và học ở cơ sở này có hiệu quả, chính quyền địa phương cũng như  Sở Giáo dục - đào tạo (GD-ĐT) tỉnh đã cấp đất để xây lớp học và cấp giấy phép hoạt động . Đến năm 2004, ban quản trị của cơ sở đã vận động xây dựng được 16 phòng học khang trang. Nguồn kinh phí chủ yếu từ vận động các mạnh thường quân là người Hoa trong, ngoài tỉnh và các công ty Đài Loan trên địa bàn Đồng Nai.

  Hiện nay, toàn trường có 1300 học sinh theo học các lớp từ cơ bản đến nâng cao. Đội ngũ giáo viên đều có bằng C tiếng Hoa và được đào tạo nghiệp vụ sư phạm. Giáo trình học là bộ sách tiếng Hoa của Bộ GD-ĐT phát hành từ quyển 1 đến quyển 10 và những sách đã biên dịch Hán ngữ. Sau khi hoàn thành, các em có thể dự thi tín chỉ A,B,C (tùy theo các khóa học) do Sở GD-ĐT tổ chức tại trường. Theo chương trình học này thì các học sinh học hết bậc THCS sẽ có thể giao tiếp được bằng tiếng Hoa. Em nào học tốt có thể làm phiên dịch viên. Vì vậy, nhiều học sinh sau khi tốt nghiệp THCS hoặc THPT lại có vốn tiếng Hoa nên đi làm trong các công ty của người Hoa rất thuận lợi. Ông Hồ Mỉnh, hiệu trưởng cơ sở Hoa văn dân lập Bàu Hàm phấn khởi cho biết: "Cái được lớn nhất chính là việc khuyến khích học tập trong nhân dân. Phương châm giảng dạy của chúng tôi là giúp người Hoa giao tiếp bằng tiếng mẹ đẻ. Tuy nhiên, trước tiên phải ưu tiên cho việc học kiến thức ở các trường phổ thông".

Để phổ cập tiếng Hoa đến đồng bào người Hoa ở 2 xã Bàu Hàm và Sông Thao, cơ sở này tính mức học phí khá mềm: từ 320.000 - 360.000 ngàn đồng/năm học (tùy theo cấp học) với 5 buổi/tuần. Hiện nay, cơ sở  còn mở thêm các khóa học vào buổi tối với 70 học viên, chi phí là 50.000 đồng/tháng. Đặc biệt, cơ sở còn miễn học phí cho các học viên thuộc diện nghèo khó, gia đình chính sách, học sinh giỏi của các khóa học. Đặc biệt, theo ông Hồ Mỉnh thì:   "Không chỉ có người Hoa mà tỉ lệ người Kinh theo học tiếng Hoa ngày càng đông. Hiện nay, có khoảng 40 học sinh người Kinh theo học. Đây là dấu hiệu đáng mừng cho thấy người dân đã tin tưởng vào sự giảng dạy của chúng tôi".

Trên địa bàn huyện Trảng Bom có nhiều khu công nghiệp: Bàu Xéo, Sông Mây, Hố Nai 3. Số công ty người Hoa đầu tư vào các khu công nghiệp này khá đông.  Vì thế trên thực tế, lao động có khả năng giao tiếp bằng tiếng Hoa sẽ có nhiều cơ hội nâng cao tay nghề và thăng tiến trong công việc. Việc phổ cập tiếng Hoa ở Bàu Hàm là một cách làm tốt. Tuy nhiên, nếu chú trọng đào tạo học sinh theo chiều sâu thì xã Bàu Hàm sẽ là nơi cung cấp nguồn nhân lực giao tiếp thông thạo bằng tiếng Hoa cho các công ty, xí nghiệp của người Hoa trên toàn tỉnh. Theo ông Hồ Mỉnh, đây cũng là mục tiêu phát triển của nhà trường. Vừa qua, cơ sở đã được một công ty Đài Loan hỗ trợ 8 máy vi tính bằng tiếng Hoa để cho các học viên tiếp cận vi tính văn phòng. Bên cạnh đó, cơ sở sẽ thành lập một thư viện sách tiếng Hoa để mở rộng kiến thức cho các học viên.

Ngọc Thư