Kyrgyzstan: Phe đối lập chiếm chính quyền

05:04, 08/04/2010

Hôm qua 7-4, phe đối lập ở Kyrgyzstan đã tuyên bố thành lập chính phủ lâm thời chỉ sau hai ngày nổi dậy của quần chúng.

Hôm qua 7-4, phe đối lập ở Kyrgyzstan đã tuyên bố thành lập chính phủ lâm thời chỉ sau hai ngày nổi dậy của quần chúng.

Trụ sở bộ Nội vụ, đài truyền hình quốc gia và nhiều cơ quan chính quyền khác của Kyrgyzstan đang nằm trong tay phe đối lập. Tuy nhiên thật khó biết được phe đối lập kiểm soát được bao nhiêu thành phố khác.

Những người biểu tình xung đột với cảnh sát ở Bishkek hôm qua - Ảnh Reuters

Phát biểu trên đài truyền hình nói tiếng Nga Mir TV, bà Rosa Otunbayeva, cựu ngoại trưởng Kyrgyzstan, tuyên bố: “Quyền lực đang nằm trong tay chính quyền nhân dân. Những người có trách nhiệm đã được bổ nhiệm và tất cả đã sẵn sàng dể bình ổn tình hình. Cơ quan An ninh Quốc gia và bộ nội vụ… tất cả đều đã nằm trong tay của chúng tôi". Các lãnh tụ phe đối lập nói bà Otunbayeva sẽ cầm đầu chính phủ lâm thời.

Kyrgyzstan là một nước có vị trí chiến lược rất quan trọng ở Trung Á. Tại đây có căn cứ quân sự Mỹ phục vụ chiến trường Afghanistan. Nga cũng có một căn cứ quân sự ở đây.

Phe đối lập cho biết thủ tướng Daniyar Usenov đã đồng ý từ chức nhưng tổng thống Kurmanbek Bakiyev - người lên nắm chính quyền sau một cuộc nổi dậy tương tự của dân chúng cách đây 5 năm - không chịu thừa nhận thất bại. Có tin nói ông đã rời khỏi thủ đô Bishkek đến thành phố Osh ở miền nam.

Chính phủ ông Bakiyev tan rã sau khi dân chúng ủng hộ phe đối lập xuống đường phản đối vật giá gia tăng, tham nhũng và bắt bớ các lãnh tụ phe đối lập. Khởi đầu ở thị xã Talas ngày 6-4, hôm qua những cuộc biểu tình đã lan đến thủ đô và thị xã Naryn. Những người biểu tình đã bị lực lượng chính quyền đàn áp thẳng tay.

Có tin bộ trưởng nội vụ Moldomusa Kongatiyev khi đến thị xã Talas để ổn định tình hình đã bị những người biểu tình bắt giữ và đánh đập đến trọng thương. Cũng có tin ông ấy bị bắt làm con tin hoặc bị dân chúng giết chết. Tuy nhiên chưa có nguồn tin độc lập nào xác định số phận của ông bộ trưởng.

Bộ y tế Kyrgyzstan nói có 40 người chết và hơn 400 người bị thương trong những cuộc xung đột giữa lực lượng chính quyền và người biểu tình. Tuy nhiên, theo phe đối lập, những con số đó là quá thấp. Omurbek Tekyev, người phát ngôn của phe đối lập, nói có ít nhất 100 người chết.

Tổng thống Kurmanbek Bakiyev đã rời Bishkek - Ảnh AFP

Phe đối lập đã yêu cầu Mỹ đóng cửa căn cứ quân sự ở Manas nằm bên ngoài thủ đô Bishkek. Một quan chức quân sự cao cấp của Mỹ (giấu tên) xác nhận một số chuyến bay đã đổi hướng không đến căn cứ Manas nhưng căn cứ chưa đóng cửa. Những cuộc chuyển quân Mỹ và NATO ra vào Afghanistan không bị ảnh hưởng.

Trước đó không lâu, chính phủ Mỹ đã lên án bạo lực và yêu cầu các bên “tôn trọng luật pháp”. Thủ tướng Nga Vladimir Putin tuyên bố Nga không có vai trò nào trong vụ bất ổn ở Kyrgyzstan. Ông coi đó là “chuyện nội bộ” và yêu cầu các bên “kềm chế”. Tổng thống Nga Dmitry Medvedev nhận định rằng những cuộc biểu tình thể hiện “sự giận dữ của dân chúng đối với chính quyền hiện tại”.

Vài nét về Kyrgyzstan

• Một trong những nước thuộc khối Liên Xô trước đây nghèo nhất ở Trung Á (cùng với Uzbekistan và Tajikistan).

• Mỹ và Nga đều có căn cứ quân sự tại đây.

• Hầu hết dân số là người Kyrgyz; 15% là người Uzbek. Ngoài ra có một số đáng kể người Nga sống ở miền Bắc và quanh thủ đô Bishkek.

• Ông Kurmanbek Bakiyev lên làm tống thống sau cuộc “cánh mạng hoa Tulip” năm 2005 lật đổ chính quyền Askar Akayev.

• Dân chúng nổi dậy vì ông Bakayev thất bại trong việc chống tham nhũng.

• Ông bị tố cáo đưa người thân vào chính quyền nắm giữ các chức vụ quan trọng.

• Mấy tháng gần đây báo chí trong nước bị kiểm soát gắt gao.

(Theo AP, BBC, AFP)