EU bất đồng về quyền kiểm soát chính sách đối ngoại

EU vẫn đang nóng bỏng về chức vụ và vai trò của người đứng đầu chính sách đối ngoại. (Ảnh: Bộ Ngoại giao Đan Mạch)

Mâu thuẫn xảy ra giữa các quốc gia muốn gia tăng quyền hạn của bà Ashton - một người Anh được đề cử làm người phụ trách chính sách đối ngoại EU, và các quốc gia như Pháp, Tây Ban Nha, những nước kiên quyết bảo vệ vai trò của các chính phủ quốc gia trong quan hệ đối ngoại.

Ngoại trưởng các nước thành viên EU sẽ tranh luận về vấn đề này tại một hội nghị diễn ra trong hai ngày, bắt đầu từ thứ 2 (ngày 7/12), nhằm chuẩn bị cho hội nghị thượng đỉnh của 27 nguyên thủ quốc gia và chính phủ trong khối vào thứ 5 và thứ 6 cùng tuần.

Một số nước thành viên EU tỏ ra không hài lòng với quyết định của Thụy Điển, nước hiện đang nắm giữ chức vụ chủ tịch luân phiên 6 tháng của EU, vì nước này đã không mời các ngoại trưởng của họ tới dự hội này, mặc dù đây là thủ tục được quy định trong Hiệp ước Lisbon.

Alexander Stubb, Ngoại trưởng Phần Lan nói: “Rất nhiều đồng nghiệp của tôi phàn nàn rằng, họ sẽ không được tham gia hội nghị thượng đỉnh EU. Nhưng điều này đang được giải quyết trong suốt 7 năm qua. Có quá nhiều người đang chỉ nghĩ theo bản hiệp ước cũ. Họ muốn hạn chế các cơ chế mới".

Làm sâu sắc thêm cuộc tranh cãi này là quan điểm của một số nước rằng cả bà Ashton - người đã từng là ủy viên Hội đồng Thương mại EU 14 tháng, và Herman Van Rompuy - cựu Thủ tướng Bỉ, người đang giữ chức vụ chủ tịch thường trực đầu tiên của EU, đều không phải là những nhân vật nặng ký trên sân khấu chính trị quốc tế.

Ông Stubb nói: “Chúng ta cần thay đổi tư duy về các ngoại trưởng các quốc gia. Cathy Ashton là lãnh đạo, là thuyền trưởng của chúng ta. Tôi nghĩ bà ấy chính là người mà chúng ta cần. Tôi cũng hài lòng rằng bà ấy là người Anh, bởi vì chúng tôi sẽ không thể có một chính sách đối ngoại chung EU mà không có sự tham gia của Anh, Pháp và Đức".

Việc bổ nhiệm bà Ashton sẽ được nghị viện châu Âu xem xét thông qua, cơ quan sẽ tiến hành thăm dò ý kiến vào tháng 1 năm tới. Nếu được phê chuẩn, bà sẽ nắm giữ một trong những vị trí quyền lực nhất của EU, kiểm soát khoản ngân sách hàng năm 4 tỷ euro (tương đương 5,9 tỷ đôla) và các cơ quan đại diện ngoại giao của khối trên toàn thế giới với số lượng khoảng 3.000 người.

Những người muốn giảm bớt vai trò của các chính phủ quốc gia đã thất bại trong một cuộc tranh luận hồi tuần trước khi Nghị viện quyết định rằng, trong trường hợp bà Ashton vắng mặt, thì ngoại trưởng của nước đang nắm giữ chức vụ chủ tịch luân phiên EU, sẽ chủ trì các hội nghị định kỳ hàng tháng của các ngoại trưởng trong khối.

Một tranh cãi khác liên quan tới việc ai sẽ làm chủ tọa hội nghị của các đại sứ EU tại Washington, Bắc Kinh và các thủ đô khác trên thế giới. Theo các thỏa thuận cũ của EU, thì đó sẽ là đại sứ của nước đang làm chủ tịch luân phiên của khối. Những người ủng hộ một chính sách đối ngoại chung EU nhất thể hóa muốn rằng những cuộc gặp đó sẽ được chủ trì bởi đại sứ có thể chịu trách nhiệm trước bà Ashton.

Ông Stubb cho biết ngoại trưởng các quốc gia thành viên, mặc dù có vai trò giảm theo hiệp ước Lisbon, thì vẫn có thể sẽ được giao trọng trách mới là làm các phái viên của EU. (Theo FT)