"Vận mệnh" của tiến trình hoà bình Trung Đông bị đe dọa

Việc Tổng thống Palestine Mahmoud Abbas tuyên bố không tái tranh cử trong cuộc bầu cử tổng thống sẽ được tổ chức vào tháng 1 tới của Palestine đã gây sốc cho người dân Palestine cũng như chính quyền Mỹ.

Tổng thống Palestine Mahmoud Abbas tuyên bố không tái tranh cử.

Giới chuyên gia nhận định, quyết định rút lui này của Tổng thống Palestine có thể đẩy nhà nước Palestine vào một cuộc khủng hoảng chính trị mới, đe doạ đến “vận mệnh” của tiến trình hoà bình Trung Đông cũng như gây ảnh hưởng không nhỏ tới uy tín của chính quyền Obama trong việc giải quyết vấn đề này.

Vì sao Abbas không tái tranh cử?

Từ lâu, ông Abbas đã được biết đến là một chính trị gia ôn hoà, còn Nhà Trắng ca ngợi ông Abbas là một "đối tác chân thành" của Mỹ trong chiến lược ở Trung Đông. Tuy nhiên, Tổng thống Abbas đã hơn một lần bày tỏ sự thất vọng về quan điểm của Mỹ đối với tiến trình hoà bình Trung Đông, Nabil Shaath, một quan chức cấp cao của phong trào Fatah phát biểu.

Nhà lãnh đạo Palestine đã cảm thấy bị “phản bội” bởi thái độ “mềm mỏng” không nhất quán của người Mỹ đối với vấn đề xây dựng các khu định cư Do Thái. Trong bài phát biểu của mình, ông Abbas cho rằng Mỹ đã không giữ đúng cam kết về chính sách Trung Đông của mình và từ chối thuyết phục Israel ngừng xây dựng các khu định cư Do Thái.

Cuối tuần trước, trong chuyến thăm Jerusalem, Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton, đã "bật đèn xanh" cho Israel trong vấn đề khu định cư Do Thái khi đánh giá kế hoạch hạn chế xây mới các khu định cư mà Tel Aviv đang thực hiện là "chưa từng có". Tuyên bố này đi ngược lại với yêu cầu trước đó của Washington, kêu gọi Israel phải ngừng ngay lập tức việc mở rộng các khu định cư Do Thái.

Palestine và các quốc gia Ả-rập cho rằng đó là thái độ "bênh vực không thể chấp nhận được" của Washington đối với Tel Aviv.

Các nhà phân tích cho rằng việc chính phủ Mỹ "quay ngoắt 180 độ" trong vấn đề xây dựng khu định cư của Israel có thể là nguyên nhân chính khiến Tổng thống Palestine Abbas quyết định không tái tranh cử. Ngoài ra, chính trị gia này có thể còn nản chí sau nhiều năm không thúc đẩy được tiến trình hòa bình và hòa giải ở Trung Đông và không thể đưa Palestine tiến tới gần hơn mục tiêu có được một nhà nước độc lập, không chấm dứt được sự đối đầu giữa Fatah và Hamas cũng như không thể cho cả Mỹ và Israel thấy rằng Palestine chính là đối tác mà họ dễ đối thoại và thỏa thuận nhất.

Tuy vậy, dù gì đi chăng nữa, ông Abbas vẫn nhận thức được rõ ràng vai trò nòng cốt trong việc giải quyết vấn đề hòa bình trong khu vực Trung Đông của Washington. Tổng thống Abbas luôn tin tin tưởng vào tương lai của tiến trình hoà bình khu vực. "Giải pháp 2 nhà nước, với việc người dân Israel và Palestine cùng sống trong hòa bình và ổn định bên cạnh nhau, là điều có thể", ông Abbas hy vọng.

Ảm đạm tiến trình hoà bình Trung Đông

Tổng thống Barack Obama và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu gặp nhau tại Washington.

Bằng chứng mới nhất về bế tắc của tiến trình hoà bình Trung Đông là cuộc gặp giữa Tổng thống Barack Obama và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu ở Washington vừa kết thúc hôm 9/11 vừa rồi.

Sau cuộc họp kín kéo dài gần 2 tiếng, ông Netanyahu đã rời Nhà Trắng mà không có Tổng thống Barack Obama đi bên cạnh. Thêm vào đó, ông chủ Nhà Trắng cũng không tham dự cuộc họp báo chung với Thủ tướng Israel ngay sau đó như thường lệ.

Đây là động thái chưa từng có của Tổng thống Obama sau mỗi cuộc hội đàm với lãnh đạo các nước. Giới quan sát nhận định rằng lý do có thể là vì vị Tổng thống da màu này muốn thận trọng trước chuyến công du châu Á dự kiến sẽ diễn ra từ ngày 12 đến 19/11 tới của mình, đặc biệt là ông không muốn bị coi là quá ủng hộ quan điểm của Tel Aviv về giải pháp hòa bình Trung Đông.

Rõ ràng, nỗ lực của Mỹ nhằm làm sống lại các cuộc đàm phán hòa bình giữa Israel và Palestine đến giờ vẫn "dậm chân tại chỗ". Điều này đã được dự báo ngay trước chuyến công du kéo dài 3 ngày tới Mỹ (từ ngày 8 đến 10/11) của Thủ tướng Israel Netanyahu khi mà ngay trước đó, Tổng thống Palestine tuyên bố rời chính trường và cũng như những dấu hiệu "bấp bênh" xuất hiện gần đây trong mối quan hệ giữa Mỹ và Israel.

Có thể thấy rõ mục đích của Tổng thống Mỹ trong cuộc gặp khá bất ngờ với ông Netayahu, đó là ông muốn ghi điểm với Trung Đông ngay trước chuyến công du châu Á vào tuần này.

Nếu mọi việc suôn sẻ, Chính quyền Obama sẽ lấy lại được uy tín sau khi tuyên bố của Ngoại trưởng Mỹ Hilllary Clinton trong chuyến công du Jerusalem cuối tuần trước đã khiến Palestine và thế giới Ả-Rập nổi giận.

Trái ngược những thành công nhất định trên chiến trường Afghanistan cũng như chiến lược tái thiết Iraq và cuộc chiến chống phong trào nổi dậy Taliban ở Pakistan, Tổng thống Obama lại đang dần mất điểm trong vấn đề hòa bình Trung Đông ... Trung Đông quả thật vẫn là "hòn đá tảng" khó vượt khi vấn đề về các khu định cư Do Thái chưa được giải quyết.

Chính quyền Palestine đã nhiều lần lên tiếng khẳng định, việc ngừng xây dựng các khu tái định cư Do Thái của Israel sẽ là điều kiện tiên quyết để nối lại đàm phán hoà bình giữa hai bên. Palestine đồng thời cũng đưa ra cảnh báo bạo lực có thể lại bùng phát nếu Mỹ không gây sức ép mạnh hơn với Israel về vấn đề này.

Như vậy có thể thấy rằng, nền hòa bình Trung Đông vẫn chưa thể thoát khỏi bế tắc trong tương lai gần, nhất là khi Tổng thống Palestine Mahmoud Abbas tuyên bố không tái tranh cử, bởi cho tới nay vẫn chưa có một chính trị gia nào thích hợp hơn có thể thay thế vị trí của Abbas và tiếp tục “kịch bản” của tiến trình hoà bình Trung Đông mà ông đang theo đuổi.

VnMedia