Nga - Mỹ bất đồng, Syria hưởng lợi - Báo Đồng Nai điện tử

Khi cuộc chiến ở Nam Ossetia nổ ra, trong lúc phương Tây bận rộn với việc phản đối Nga thì Syria lại mạnh mẽ bênh vực Kremlin.

Cánh cửa Trung Đông

Tổng thống Nga Dmitry Medvedev (trái) và người đồng cấp Syria Bashar al-Assad tại Sochi hôm 21/8 (Ảnh: AP).

Sự bất hòa giữa Nga và Mỹ về Grudia được xem như thời cơ vàng đối với Syria giữa thời điểm nước này đang tìm kiếm một thỏa thuận vũ khí với Moscow, phương cách giúp Damascus tăng thêm sức mạnh trong các cuộc đàm phán hòa bình với Israel và củng cố vị thế tại Trung Đông.

"Syria thấy rõ trong những gì đang xảy ra ở Grudia và Nam Ossetia có rất nhiều cơ hội để nước này thúc đẩy các lợi ích của mình trong khu vực", trích lời ông Sami Moubayed, một sử gia và nhà phân tích chính trị Syria.

Thực vậy, nếu căng thẳng giữa Mỹ và Nga trở nên trầm trọng hơn, Moscow có thể sẽ tập trung xây dựng mối quan hệ thân thiết hơn với các nước đối địch với Washington ở Trung Đông.

Mặc dầu đã bớt bị cô lập trong những năm gần dây, Damascus vẫn bất đồng sâu sắc với Washington về hàng loạt các vấn đề: Ủng hộ cho các tổ chức Hồi giáo như Hamas và Hezbollah, cuộc chiến ở Iraq và mối quan hệ với Iran.

Dù sao, Syria cũng đã có được sự phục hồi về ngoại giao trong những tháng gần đây nhờ chủ trương cứng rắn nhưng mềm dẻo. Buộc phải rút quân khỏi Lebanon trong năm 2005, Syria đã chứng kiến các đồng minh của nước này ở Lebanon vẫn gặt hái được nhiều thắng lợi bất chấp thực tế là phe thân Mỹ nắm giữ đa số trong Quốc hội.

Bên cạnh đó, Syria cũng thành công trong việc cân bằng mối quan hệ đối tác chiến lược với Iran mà vẫn nối lại được các cuộc đàm phán hòa bình gián tiếp với Israel.

"Syria đang để ngỏ các lựa chọn", Andrew Tabler, một chuyên gia ở Damascus chuyên nghiên cứu phân tích về Syria.

Có thể Syria còn thấy rõ có một cơ hội khác nữa để nước này thúc đẩy lợi thế trong khu vực khi cuộc chiến Nga - Grudia nổ ra.

Mặc dầu Nga tỏ rõ vị thế của mình đối với các nước láng giềng, hiện vẫn còn quá sớm để đánh giá liệu nước này có ý định tăng cường sự ảnh hưởng ở Trung Đông hay không.

Hợp đồng vũ khí

Liên Xô từng là nguồn cung cấp vũ khí chính của Syria và còn cho nước này nợ 13,4 tỷ USD tiền bán vũ khí vào cuối cuộc Chiến tranh Lạnh năm 1990. Năm 2005, Nga xóa gần 3/4 số nợ trên, mở ra một thời đại hợp tác mới với các hợp đồng vũ khí mới.
Damascus đã để mắt đến các hệ thống tên lửa bắn máy bay và chống tăng tiên tiến của Nga. Và nếu Syria có trong tay những vũ khí này, họ sẽ củng cố được thế mạnh cũng như ảnh hưởng trong khu vực.

Tuần trước, hãng tin Interfax dẫn lời một quan chức ngoại giao Nga cho biết, Syria rất quan tâm đến BUK M1 và Pantsyr S1, các tên lửa tiến tiến hơn nhiều so với các hệ thống phòng không mà Syria hiện có.

Việc các máy bay Israel dễ dàng thâm nhập vào không phận Syria để đánh bom một cơ sở hạt nhân tình nghi nằm ở đông bắc Syria cách đây một năm đã khiến Daascus thấy khẩn thiết phải trang bị một hệ thống phòng không tối tân.

Trong chuyến thăm tới Nga tuần trước, Tổng thống Bashar al-Assad nói rằng "việc mua sắm vũ khí rất quan trọng với Syria". Và các thỏa thuận vũ khí tiềm năng là vấn đề được ông đặt lên hàng đầu trong các cuộc hội đàm với người đồng nhiệm nước chủ nhà Dmitry Medvedev.

Mua được vũ khí của Nga cũng sẽ củng cố vị trí của Syria khi đàm phán hòa bình với Israel. Mới đây, Tổng thống Assad được dẫn lời nói rằng vòng hội đàm gián tiếp tiếp theo dự kiến vào tuần sau ở thủ đô Istanbul của Thổ Nhĩ Kỳ sẽ là bước "quyết định".

Tuy nhiên, không có gì để chắc chắn hai bên sẽ thành công và Ngoại trưởng Syria Walid Muallem thậm chí còn làm tiêu tan hy vọng khi bình luận: "Đáng tiếc là không có đủ tiến bộ cho các cuộc đàm phán chuyển sang giai đoạn trực tiếp".

Syria còn phải tính toán rằng tiến trình này rất có thể không trụ nổi trước cuộc khủng hoảng ban lãnh đạo ở Israel hiện nay tiếp sau tuyên bố sẽ từ chức của Thủ tướng Ehud Olmert.

"Nếu người Syria mua vũ khí của Nga, điều đó có thể tạo thêm áp lực cho các cuộc hòa đàm đang diễn ra ở Thổ Nhĩ Kỳ", ông Moubayed, chuyên gia phân tích chính trị Syria nhận định. "Đừng quên rằng người Syria không có gì để đảm bảo trước các viễn cảnh có thể diễn ra sau khi ông Olmert ra đi vào tháng 9".

Israel đã để mắt tới tham vọng trên của Syria. Bên trong Israel hiện nay đang có nghi ngờ rằng các hệ thống vũ khí mà Syria mua được có thể rơi vào tay Hezbollah.

Tổ chức vũ trang Shiite này từng sử dụng tên lửa chống tăng tiên tiến của Nga để tấn công các xe bọc thép của Israel trong cuộc chiến năm 2006. Hezbollah còn được tin là đang tìm kiếm các hệ thống vũ khí phòng không mới để chống lại các cuộc xâm nhập thường xuyên vào Lebanon của quân đội Nhà nước Do Thái.

Căn cứ hải quân

Hệ thống phòng không BUK M1 của Nga. (Ảnh: Wikipedia)

Tuy nhiên, nhiều khả năng Nga sẽ áp đặt giới hạn cho các loại vũ khí mà nước này bán cho Syria.

Các nguồn tin Nga bác bỏ một số thông tin tuần trước rằng Damascus đang hy vọng sẽ mua được các tên lửa đạn đạo Iskander đủ sức đe dọa gần như toàn bộ Israel.

Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov khẳng định, Moscow sẵn sàng cung cấp cho Syria "các vũ khí phòng thủ mà không phá vỡ sự cân bằng sức mạnh trong khu vực".

Quan hệ giữa Nga với Israel được cải thiện nhiều kể từ khi Chiến tranh Lạnh kết thúc, đặc biệt là dòng người di cư Nga tới Nhà nước Do Thái từ đầu những năm 1990.

Khi chiến tranh nổ ra ở Nam Ossetia, Israel ngay lập tức cam kết với Nga rằng Tel Aviv sẽ dừng toàn bộ các hợp đồng bán vũ khí cho Grudia. Thủ tướng Olmert còn dự định sẽ tới thăm Moscow để khẳng định lại các mối quan hệ song phương và can ngăn Nga không cung cấp vũ khí cho Syria.

Mặc dầu vậy, các mối quan hệ đã được cải thiện với Syria đang mang lại lợi ích cho Nga. Là một nhà cung cấp vũ khí lớn tiềm năng cho Damascus, Moscow sẽ có được ảnh hưởng ở Trung Đông như một sự đối trọng với Mỹ. Không chỉ có vậy, Nga và Syria đang hâm nóng khả năng xây dựng một căn cứ hải quân Nga ở Tartous trên bờ Địa Trung Hải của Syria.

Thanh Hảo (Theo CSM)