Campuchia đề xuất 5 bị đơn lên toà án xử Khmer Đỏ

Các công tố viên Campuchia đã nộp lên toà án xét xử các tội ác diệt chủng một danh sách gồm 5 lãnh đạo hàng đầu của Khmer Đỏ bị cáo buộc những tội ác chống lại loài người thời gian Pol Pot nắm quyền trong những năm 1970.

Các công tố viên Campuchia đã nộp lên toà án xét xử các tội ác diệt chủng một danh sách gồm 5 lãnh đạo hàng đầu của Khmer Đỏ bị cáo buộc những tội ác chống lại loài người thời gian Pol Pot nắm quyền trong những năm 1970.

Các lãnh đạo Khmer Đỏ

Dù tên của 5 người này không được công khai nhưng động thái trên được coi là bước nhảy vọt trong vụ việc vốn bị trì hoãn lâu nay do những bất đồng về pháp lý và chính trị.

Theo quy định của toà án đặc biệt, các thẩm phán điều tra sẽ nghiên cứu bằng chứng trước khi ra quyết định có chính thức truy tố những người trên hay không. 

Trong báo cáo gửi lên các thẩm phán, các công tố viên cáo buộc 5 người trên "phạm các tội ác chống lại loài người, diệt chủng, vi phạm nghiêm trọng Quy ước Geneva, bức tử, tra tấn và khủng bố tôn giáo".

Tòa án đặc biệt, nằm trong hệ thống các tòa án Campuchia, hồi giữa tuần trước ra thông báo cho biết, toàn bộ nghi phạm đều là các lãnh đạo cấp cao Khmer Đỏ.

"Đây là khoảnh khắc mà các nạn nhân đã chờ đợi bao lâu nay", Youk Chhang, người điều hành trung tâm tư liệu, nơi tập hợp những bằng chứng mạnh mẽ nhất cho hay. "Động thái trên là một bước chuyển hướng tới công bằng". Việc nêu tên 5 người có thể là bị can diễn ra một năm sau khi các quan chức tòa án của Campuchia và nước ngoài nhận vị trí tại tòa án. 

Khmer Đỏ nắm quyền tại Campuchia từ 1975-1979, trong thời kỳ này có 1,7 triệu người đã thiệt mạng vì bị tra tấn, bệnh tật, làm việc quá sức và chết đói.

Cho tới giờ, chưa có một lãnh đạo Khmer Đỏ nào phải ra tòa để đối mặt với những tội ác dẫn tới cái chết của 1/4 dân số Campuchia và làm quốc gia Đông Nam Á này kiệt quệ.

Lãnh đạo Khmer Đỏ là Pol Pot qua đời năm 1998, lãnh đạo quân đội Ta Mok đã chết năm 2006 nhưng vẫn còn một loạt cựu lãnh đạo của chế độ diệt chủng vẫn đang sống thanh thản tại Campuchia. Duy nhất, có 1 người bị giam giữ.

Trong thông báo vừa qua của tòa án, dù tên của 5 người có thể là bị can không được tiết lộ, nhưng một số lãnh đạo của Khmer Đỏ được cho là có thể phải ra tòa gồm: Noun Chea - nhà lý luận tư tưởng, Khieu Samphan - cựu lãnh đạo quốc gia, Ieng Sary - cựu ngoại trưởng, tất cả những người này đều là thành viên của Ủy ban trung ương Khmer Đỏ.

Để làm căn cứ cho danh sách đệ trình, các công tố viên đã nộp lên tòa án hơn 1.000 trang tài liệu. Văn bản này gồm lời khai của hơn 350 nhân chứng, danh sách của 40 người sẵn sàng làm nhân chứng và hàng nghìn trang tài liệu của chính phủ Khmer Đỏ và địa điểm của hơn 40 mồ chôn tập thể chưa bị khai quật.

Tòa án đặc biệt xét xử tội ác diệt chủng do Liên hợp quốc và chính phủ Campuchia thành lập nhằm cân bằng những quy chuẩn về pháp lý giữa nước này và quốc tế. Tòa án bao gồm các luật sư và thẩm phán Campuchia lẫn quốc tế. 

Do có nhiều trì hoãn, tòa án đã một năm không làm việc kể từ khi được thành lập. Hiện, thời hạn ủy nhiệm với tòa án chỉ còn 2 năm nhưng các chuyên gia cho biết, nhiệm vụ của cơ quan xét xử này sẽ được kéo dài nếu có tiến triển. (Theo NY Times, Al Jazeera)