Người già mưu sinh
Kỳ cuối: Người già đi làm ôsin

Một công việc được xem thích hợp, nhẹ nhàng với phụ nữ lớn tuổi là giúp việc nhà. Nhưng để được thuê làm người giúp việc (ôsin), họ phải cạnh tranh với những người trẻ tuổi hơn mình. Bởi có một thực tế là phụ nữ tuổi trên 60 thường bị chủ nhà chê già và ngại tuyển dụng.

Một công việc được xem thích hợp, nhẹ nhàng với phụ nữ lớn tuổi là giúp việc nhà. Nhưng để được thuê làm người giúp việc (ôsin), họ phải cạnh tranh với những người trẻ tuổi hơn mình. Bởi có một thực tế là phụ nữ tuổi trên 60 thường bị chủ nhà chê già và ngại tuyển dụng.

* Nỗi niềm người giúp việc già

Bà Nguyễn Thị Xuân (71 tuổi, tạm trú tại khu phố 6, phường Thống Nhất, TP.Biên Hòa) cho biết, bà làm ôsin cho người ta được trên 20 năm. Hiện tại, bà Xuân đang nhận làm ôsin cho 2 gia đình tại phường Quyết Thắng. Mỗi nhà bà chỉ nhận làm 3 giờ, được chủ trả công 300 ngàn đồng/tháng/nhà. Bà Xuân tâm sự, vì bà có tuổi nên gia chủ chỉ giao cho bà phụ trách những phần việc lặt vặt như: lau dọn bếp núc, nhà cửa, phòng vệ sinh; rửa chén, dĩa và giặt giũ những thứ mà máy giặt không làm được.

Sau giờ nghỉ giữa buổi, bà Nguyễn Thị Xuân luôn tranh thủ thời gian lo chuyện gia đình.

Bà Xuân quê ở Huế, vợ chồng bà vào TP.Biên Hòa lập nghiệp trên 40 năm, có 4 người con và phải tản ra thuê nhà trọ để ở. Bà Xuân than thở với chúng tôi, do chồng bà đau bệnh nằm một chỗ nên mỗi ngày bà chỉ nhận phụ việc nhà cho chủ được 3 giờ, phải phân ra hai buổi sáng và chiều để còn thời gian ở nhà chăm sóc chồng. Bà Xuân rơm rớm nước mắt bày tỏ: "Do liên tục vận động lúc làm việc và tuổi cao nên nhiều khi tôi lỡ tay làm hư đồ nhà chủ. May mà họ thương tình tiếp tục thuê tôi làm việc. Nếu gặp phải chủ nhà khó tính, tôi có thể bị mất việc".

Giống như bà Xuân, bà N.T.M. (61 tuổi, ở trọ tại ấp 2, xã An Hòa, TP.Biên Hòa) cũng trong cảnh vợ chồng già côi cút nơi nhà trọ. Khi rời quê hương Bến Tre đến Biên Hòa mưu sinh, vợ chồng bà làm đủ thứ nghề như: làm lò gạch, dọn vệ sinh môi trường, bán vé số kiến thiết... Đến khi chồng bệnh nằm ở nhà, bà M. cũng đuối sức nên chuyển sang làm ôsin cho một gia đình có người bệnh. Bà cho hay, hơn 5 năm qua, bà đã quen với công việc chạy lui, chạy tới chăm sóc người bệnh. Bà M. nói: "Tui lo cho chồng chưa kịp lấy lại sức thì đến giờ phải đến nhà chủ chăm sóc người bệnh. Một ngày tôi được họ cho về nhà 3 lần để lo cơm nước, chăm sóc chồng, mỗi lần về được 2 tiếng. Từ 18 giờ, tui được về nhà cho đến 7 giờ sáng hôm sau mới đi làm lại".

Cũng theo bà M., không biết có phải bà sinh ra là để chăm sóc người khác hay không mà năm 12 tuổi bà đã được cha mẹ cho đi ở, giữ con cho người ta để kiếm miếng ăn. Năm 20 tuổi, dù đã lập gia đình, bà vẫn không thoát khỏi kiếp làm thuê mướn. Nay đuối sức, bà tiếp tục quay lại thời cơ cực của tuổi trẻ. Tuy vậy, bà M. vẫn tỏ ra lo lắng, nếu chẳng may người bệnh được chủ nhà thuê chăm sóc có mệnh hệ gì, bà sẽ mất việc làm, cuộc sống sẽ khó khăn hơn. Ở cái tuổi này, bà rất khó tìm việc ở nơi khác, vì hiện nay người ta chỉ cần người trẻ tuổi, khỏe mạnh.

Nỗi lo của bà M. cũng là nỗi lo chung của nhiều người giúp việc đã lớn tuổi khác. Chị Tuyết Mai (ngụ tại phường Tân Mai, TP.Biên Hòa) cho chúng tôi biết, mấy tháng nay chị liên tục thông báo tìm người giúp việc nhà nhưng vẫn chưa tìm được đối tượng ưng ý. Trong khi đó, đã có không ít người già đến nài nỉ xin làm mà chị chưa dám nhận. Bởi theo chị, người già không thể quán xuyến hết mọi việc trong gia đình chị. Hơn nữa, khi đã có tuổi, vấn đề sức khỏe của họ rất đáng lo ngại. Chị Tuyết Mai ái ngại nói: "Chuyện lương bổng không thành vấn đề với tôi. Người già như cây gỗ mục, chẳng may người giúp việc xảy ra chuyện không hay tại nhà mình thì rất phiền phức. Vì vậy, tôi từ chối khi người già, người sức khỏe yếu đến xin làm ôsin".

* Làm bạn cùng gia chủ

Càng về già người giúp việc nhà càng muốn gắn chặt với nơi làm việc, với gia chủ và rất khó có cơ hội "nhảy việc" như những phụ nữ còn trẻ. Đồng thời, cũng vì nặng tình nghĩa với những người giúp việc nhiều năm gắn bó với gia đình mình nên chủ nhà vẫn mở lòng cưu mang họ.

Từ ngày mẹ của gia chủ qua đời, bà Lê Thị Tư (66 tuổi, tạm trú tại ấp Tam Hòa, xã Hiệp Hòa, TP.Biên Hòa) dọn đến ở hẳn cùng cô chủ nhà cho vui cửa vui nhà và tiện bề nhang khói cho người đã mất. Bà Tư tâm sự, cô chủ nhà là phụ nữ độc thân, luôn bận rộn công tác xã hội. Khi mẹ già qua đời, cô chủ thấy hụt hẫng, thiếu người tâm sự nên mong muốn bà và con gái bà (đang ở phòng trọ) về ở cùng. Hai mẹ con bà Tư còn được cô chủ lo cơm nước, mỗi tháng hỗ trợ thêm 600 ngàn đồng. Bà Tư nói: "Sướng quá tui cũng thấy ngại. Ngày trước khi bà cụ còn, công việc chăm sóc người già cũng nhẹ nhàng, lương 1,2 triệu đồng/tháng. Chiều về, tui còn tranh thủ nhận mối giúp việc nhà cho chủ khác kiếm thêm chút ít nữa. Nay ở không ăn lương, tui cũng thấy ngại".

Nhờ bản tính chu đáo nên bà Tư được cô chủ lưu lại để bầu bạn sau khi mẹ cô mất.

Phận làm ôsin, không phải ai cũng gặp được chủ nhà tốt bụng và đối xử đặc biệt như bà Tư. Bà Phạm Thị Nghi (64 tuổi, tạm trú tại khu phố 5, phường Long Bình, TP.Biên Hòa) cho hay, bà cũng từng được chủ nhà đối xử như người nhà khi làm người giúp việc cho họ. Bà còn được chủ nhà giao chìa khóa, tiền bạc để chi tiêu các bữa ăn trong ngày. Khi người chủ nhà này không cần người giúp việc nữa, bà Nghi trầy trật mãi mới xin được chân ôsin tại nhà một chủ khác. Bà Nghi nói: "Trong 2 năm, tôi phải 5 lần thay đổi chủ. Người thì chê tôi già, chậm chạp, người khác thì chê tôi quê mùa, luộm thuộm khi sử dụng hàng hóa đắt tiền trong gia đình nên mau hỏng. Hoặc khi trở trời tôi bị bệnh, chủ nhà lại thẳng thừng thông báo cho tôi nghỉ việc vì sợ tôi chết ngay tại nhà họ". "Đồng tiền gắn liền với khúc ruột, giới chủ tuyển ôsin về nhằm thay họ làm đủ thứ việc nhà. Họ có tiền, mình có sức nên thuận mua vừa bán, còn không hợp thì tìm nhà khác làm"- bà Ba Liệt (60 tuổi, hiện đang làm ôsin cho một gia đình khá giả tại thị trấn Trảng Bom, huyện Trảng Bom) cho biết quan điểm của mình khi đi làm ôsin. Cũng theo bà Ba Liệt, thời nay ôsin đâu phải là ở đợ, chủ nhà muốn chèn ép như thế nào cũng được. Chủ và tớ muốn gắn kết lâu dài thì phải hiểu nhau, đồng cảm, chia sẻ. Bà Ba Liệt khẳng khái nói: "Có lần tôi giảng đạo lý cho cả nhà chủ nghe khi họ xúc phạm tôi. Sau đó thì tôi bị đuổi việc và bỏ luôn tiền thù lao sau hơn nửa tháng làm việc cho họ".

Trong khi đó, ở vai trò là người tuyển dụng ôsin giúp việc nhà, chị Ngọc Lan (phường Thống Nhất) cho hay, thế mạnh của người giúp việc lớn tuổi là họ cần một chỗ làm ổn định, phù hợp với sức khỏe, muốn được đối xử thân thiện hơn là thu nhập cao, bất kể thời gian, môi trường làm việc nặng nhọc... Nhưng họ cũng có điểm yếu ở vấn đề sức khỏe, tính nết bất thường và rất khó bảo. Chị Ngọc Lan cho rằng, hiếm chủ nhà nào chịu thuê những người đáng tuổi mẹ, bà của mình để sai vặt, làm việc nặng nhọc. Họ giữ người giúp việc lớn tuổi lại vì thương cảm, có nhiều kỷ niệm khi gắn bó với gia đình mình hoặc vì tiền công rẻ. Chính vì vậy, người già, phụ nữ có tuổi rất khó được tuyển dụng làm ôsin hơn những phụ nữ trẻ, khỏe, lanh lợi.

Đoàn Phú