Bức xúc nhà ở cho công nhân, sinh viên thuê
Bài 2: Xây nhà ở cho công nhân - doanh nghiệp còn ngại khó

Nhu cầu nhà ở cho công nhân, lao động ngày càng tăng và việc xây nhà ở cho các đối tượng này được hưởng nhiều chính sách ưu đãi của Nhà nước, nhưng các nhà đầu tư vẫn chưa mặn mà...

Nhu cầu nhà ở cho công nhân, lao động ngày càng tăng và việc xây nhà ở cho các đối tượng này được hưởng nhiều chính sách ưu đãi của Nhà nước, nhưng các nhà đầu tư vẫn chưa mặn mà...

Chính phủ hiện có các chính sách ưu đãi đối với các thành phần kinh tế tham gia xây nhà ở cho công nhân như: miễn tiền thuế sử dụng đất, được vay vốn tín dụng với lãi suất ưu đãi...

* Nhà đạt chuẩn ít, còn bị công nhân "chê"

Việc xây nhà ở cho công nhân được hưởng nhiều chế độ ưu đãi của Chính phủ, cũng như sự quan tâm, tạo điều kiện của các Bộ, ngành cũng như của UBND tỉnh, nhưng tình hình xây nhà ở cho công nhân trên địa bàn Đồng Nai vẫn tiến triển khá chậm. Đại diện lãnh đạo Sở Xây dựng cho biết, đến hết năm 2009, UBND tỉnh đã phê duyệt thỏa thuận địa điểm cho 34 dự án nhà ở công nhân và nhà ở cho người thu nhập thấp, với tổng diện tích đất 315 hécta. Nhưng cho đến nay, trong tổng số 34 dự  án này, chỉ mới có 8 dự án hoàn thành, đưa vào hoạt động và 2 dự án khác còn đang thi công. Trong 8 dự án đã hoàn thành và đưa vào sử dụng, có thể kể đến nhà ở do các doanh nghiệp sử dụng lao động xây, như: khu ký túc xá (KTX) của Tập đoàn Phong Thái, khu nhà ở cho công nhân của Công ty Formosa, Công ty Sonadezi, Công ty Pouchen...

Để tiết kiệm chi phí, nhiều công nhân đã chọn thuê những phòng trọ lụp xụp, chật chội như thế này để ở.

Trong 24 dự án còn lại, có 2 dự án đã cấp giấy chứng nhận đầu tư, 22 dự án đã thỏa thuận địa điểm (nhưng chưa làm hồ sơ cấp chứng nhận đầu tư). Cũng theo Sở Xây dựng, trên địa bàn Đồng Nai có một số doanh nghiệp đăng ký xây nhà ở thương mại kết hợp với nhà ở xã hội, nhà cho công nhân và người thu nhập thấp nhưng chỉ chú trọng đầu tư xây nhà ở thương mại, còn nhà ở xã hội cho các đối tượng thu nhập thấp (nói chung) thì chưa được triển khai.

Trong khi số lượng các dự án nhà ở cho công nhân do các doanh nghiệp sử dụng lao động xây dựng còn hạn chế thì công nhân lại không mặn mà vào ở, dù điều kiện tốt hơn hẳn so với các khu nhà trọ do các hộ cá thể xây dựng. Điển hình như ở KTX công nhân của Tập đoàn Phong Thái (ở huyện Trảng Bom) có hơn 2.000 chỗ ở với đầy đủ tiện nghi như: có nơi nấu ăn, khu vui chơi thể thao, thư viện đọc sách báo..., với giá thuê phòng chỉ 480 ngàn đồng và có thể ở được tối đa 6 người/phòng. Nhưng theo đại diện công ty này cho biết, hiện tại chỉ có 500 người vào đây ở, tỷ lệ sử dụng đạt khoảng 20% (tức là còn đến 80% đang bị bỏ trống). Chị Trần Xuân Khuê Tú, Trợ lý tổng giám đốc Tập đoàn Phong Thái cho biết: "Mặc dù Ban giám đốc tập đoàn đã áp dụng nhiều ưu đãi để khuyến khích công nhân vào ở nhưng kết quả cũng chưa mấy khả quan".

Theo thống kê của các cơ quan chức năng, về cơ bản thì hiện tại người lao động trên địa bàn tỉnh có đủ chỗ ở. Tuy nhiên, chỉ có khoảng 5% trong số đó ở tại các khu nhà do các đơn vị sử dụng lao động xây (khoảng 13.000 người), 3% ở tại các khu nhà do các công ty kinh doanh nhà và xây dựng hạ tầng quản lý cho công nhân thuê (khoảng 7.500 người). Nhà ở do các hộ cá thể tự xây cho thuê phòng trọ vẫn chiếm tỷ lệ đông nhất (đến hơn 70%, khoảng 178 ngàn người), với hơn 100 ngàn phòng trọ.

* Nhà đầu tư sợ lỗ

Nghị định số 90/2006/NĐ-CP của Chính phủ quy định: "Các dự án khu đô thị mới, khu nhà ở từ 10 hécta trở lên phải dành tối đa 20% quỹ đất ở đã có hạ tầng kỹ thuật hoàn chỉnh để giao lại cho địa phương phát triển nhà ở xã hội". Nhưng theo Sở Xây dựng, do nhiều dự án đã đạt được thỏa thuận trước khi Nghị định trên có hiệu lực nên quỹ đất chủ yếu tập trung cho tái định cư mà chưa dành để phát triển nhà ở xã hội. Đối với các dự án mới được thỏa thuận địa điểm sau này thì hạ tầng kỹ thuật hoàn thành còn ít, từ đó quỹ đất 20% bàn giao lại cho địa phương xây nhà ở cho người thu nhập thấp, nhà ở cho công nhân còn rất hạn chế. Cũng theo Sở Xây dựng, hiện tại trên địa bàn tỉnh có một số quỹ đất do doanh nghiệp giao lại cho địa phương theo tinh thần Nghị định số 90 thì vị trí lại không thuận lợi để phát triển nhà ở xã hội, không nằm gần các khu công nghiệp...

Ký túc xá công nhân của Tập đoàn Phong Thái rất khang trang nhưng ít công nhân vào ở.

Theo tìm hiểu của chúng tôi, ngoài 34 dự án đã được UBND tỉnh phê duyệt, còn có 24 doanh nghiệp, đơn vị đăng ký đầu tư nhà ở công nhân, nhưng do quỹ đất sạch của tỉnh hầu như không còn nên các ngành của tỉnh đề nghị doanh nghiệp xem xét lựa chọn đầu tư trong các dự án thương mại. Bên cạnh đó, theo một số doanh nghiệp đầu tư xây nhà ở thu nhập thấp và nhà ở công nhân trên địa bàn tỉnh, nếu được Ngân hàng phát triển Việt Nam xét duyệt cho vay thì lãi suất sẽ là 9,6%. Mức lãi suất này được xem là cao, vì đây là các dự án xây nhà ở cho công nhân và người thu nhập thấp. Theo ông Nguyễn Khắc Sơn, Tổng giám đốc Công ty SonAn Land: "Do giá cho thuê các căn hộ, phòng ở cho công nhân trong dự án được xác định trên cơ sở tính đủ các chi phí cần thiết để bảo toàn vốn đầu tư, kể cả lãi vay... Vì vậy, nếu lãi suất cao sẽ kéo giá bán, giá cho thuê căn hộ, phòng ở cho công nhân sẽ cao theo. Nếu giá cao thì công nhân không ở, còn nếu giá thấp thì doanh nghiệp sẽ bị lỗ vốn".

Thông báo số 18/TB-BXD-NHPT, kết luận cuộc họp giữa Bộ Xây dựng và Ngân hàng phát triển (NHPT) Việt Nam ngày 18-5-2010 cho biết: "Chương trình đầu tư xây dựng nhà ở cho công nhân khu công nghiệp và người thu nhập thấp tại đô thị là một trong những chương trình trọng điểm của Bộ Xây dựng và NHPT Việt Nam năm 2010. Việc cho vay vốn tín dụng đầu tư của Nhà nước để đầu tư xây dựng nhà ở cho công nhân khu công nghiệp và người thu nhập thấp tại đô thị trước mắt tập trung cho các dự án lớn tại các đô thị lớn, các địa phương trọng điểm có nhu cầu bức thiết về nhà ở cho công nhân và người thu nhập thấp".

Dù đã có chủ trương, chỉ đạo của Chính phủ và các Bộ, ngành nhưng khi triển khai dự án nhà ở cho công nhân, các doanh nghiệp cũng không dễ vay được vốn ưu đãi. Điển hình như dự án nhà ở cho công nhân tại xã Thạnh Phú (huyện Vĩnh Cửu) của Công ty Sơn An. Dự án này là một trong số 32 dự án được Bộ Xây dựng và Ngân hàng phát triển Việt Nam chọn cho vay thí điểm năm 2010, nhưng đến nay vẫn còn đang trong giai đoạn thẩm định, chờ vốn.

Với những khó khăn, hạn chế vừa nêu trên đã khiến các doanh nghiệp đầu tư nhà ở cho công nhân còn e ngại và nhu cầu về nhà ở cho công nhân vẫn còn là vấn đề bức xúc hiện nay.

Thống Nhất