Vai trò của Tỉnh ủy Biên Hòa trong Chiến dịch giải phóng miền Nam

Cùng với TX.Biên Hòa, Tỉnh ủy Biên Hòa đã lãnh đạo toàn Đảng bộ, toàn quân, toàn dân lần lượt giải phóng các địa phương trong tỉnh, góp phần mở đường cho bộ đội chủ lực tiến vào giải phóng Sài Gòn...

Cùng với TX.Biên Hòa, Tỉnh ủy Biên Hòa đã lãnh đạo toàn Đảng bộ, toàn quân, toàn dân lần lượt giải phóng các địa phương trong tỉnh, góp phần mở đường cho bộ đội chủ lực tiến vào giải phóng Sài Gòn...

* Một ngày bằng 20 năm

Tháng 6-1973, Trung ương Cục quyết định tách TX.Biên Hòa ra khỏi tỉnh Biên Hòa để thực hiện nhiệm vụ chiến lược mới. Như vậy, vào thời điểm đó, tỉnh Biên Hòa gồm 7 huyện: Cần Giờ, Nhơn Trạch, Long Thành, Thống Nhất, Vĩnh Cửu, Tân Uyên, Dĩ An và Đảng ủy Cao su. Đến năm 1974, hai huyện: Tân Uyên và Dĩ An tách về tỉnh Bình Dương.

Quân ta tiến vào giải phóng thị trấn Long Thành.

Những tháng cuối năm 1974 và 3 tháng đầu năm 1975, được sự chỉ đạo của Thường vụ Trung ương Cục, Thường vụ Khu ủy miền Đông, toàn Đảng bộ, toàn quân và toàn dân trên địa bàn tỉnh Biên Hòa liên tục mở những đợt tiến công nhằm tiêu hao, tiêu diệt và làm tan rã một bộ phận lực lượng bình định của địch, tạo thêm thế mới, lực mới tại các ấp, xã, thị trấn và chi khu.

Trước khí thế tiến công địch bừng bừng trên toàn miền Nam và sự chỉ đạo của Khu ủy miền Đông, ngày 31-3-1975, Tỉnh ủy Biên Hòa họp và quyết định: "Tổng công kích, tổng khởi nghĩa giải phóng toàn tỉnh. Vì thời cơ chiến lược xuất hiện. Toàn Đảng bộ khẩn trương triển khai tổ chức mọi mặt với tinh thần "một ngày bằng 20 năm dồn lại". Đó là ngày giải phóng quê hương phục vụ phong trào công kích và khởi nghĩa ở từng địa bàn xã, huyện đồng thời đảm bảo khi quân chủ lực tiến công một số mục tiêu chủ yếu, thì địa phương lập tức huy động lực lượng ba mũi tại chỗ bao vây bứt hàng đồn bót và quét sạch ngụy quân, ngụy quyền, giải phóng ấp, xã, huyện...".

Thời điểm đó, Ban Thường vụ Tỉnh ủy cùng Ban Chỉ huy quân sự tỉnh tổ chức, bố trí các đơn vị bộ đội địa phương như: Tiểu đoàn 240, Tiểu đoàn 6 và các lực lượng tập trung vào các trọng điểm tấn công; điều động bố trí hàng trăm cán bộ cấp tỉnh, huyện nhằm trực tiếp tổ chức chỉ đạo phong trào ba mũi tấn công địch ở trọng điểm từng huyện mà đặc biệt là hai huyện Long Thành và Nhơn Trạch.

Cùng thời gian trên, tại các huyện: Long Thành, Vĩnh Cửu, Nhơn Trạch... nhiều chi bộ Đảng phát động phong trào ba mũi của nhân dân bao vây đồn bót địch, bắn tỉa, phát loa kêu gọi binh sĩ bỏ súng trở về gia đình. Hàng chục đội phòng vệ dân sự bị giải tán, ta thu nhiều súng, nhiều tên ác ôn bình định bị trừng trị, hàng chục ấp được giải phóng... Đồng bào đâu đâu cũng phấn khởi tham gia tấn công địch và giúp đỡ các đơn vị bộ đội, chăm sóc thương binh.

Trước tình hình này, Thường vụ Tỉnh ủy chỉ đạo huy động nhiều lượt xe ủi và hàng trăm lượt công nhân Bình Sơn sửa chữa khôi phục đường 10 từ sở Bình Sơn đến sở Ông Quế để chuẩn bị cho quân chủ lực ta mở hướng tiến công mới...

Nhìn chung, toàn chiến trường Biên Hòa đến ngày 21-4-1975, các địa phương đã đồng loạt tiến công địch, phối hợp nhịp nhàng với Chiến dịch Xuân Lộc, góp phần đập tan "cánh cửa thép" của địch, tạo điều kiện thuận lợi to lớn trong Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước.

* Dọn đường cho bộ đội chủ lực tiến công Sài Gòn

Với tinh thần chỉ đạo của Tỉnh ủy "một ngày bằng 20 năm dồn lại", đêm 21-3-1975, Tiểu đoàn 6 của tỉnh tấn công chốt Phú Hội. Đêm 22-3, Tiểu đoàn 240 tấn công chốt Cây Me ở Phú Mỹ. Sau đó, Ban Chỉ huy Tỉnh đội chỉ đạo chuyển sang dùng ba mũi kết hợp với gài mìn, pháo kích, phục kích bao vây hai chốt này. Du kích địa phương liên tục phá đường, đắp mô, bắn tỉa... ngăn chặn địch từ Long Thành, Nhơn Trạch ra chi viện. Chẳng những thế, hàng chục tên địch trong chốt vì hoảng sợ đã đào ngũ.

Trên hướng Long Thành, Đại đội 27 (Đảng ủy Cao su), Đại đội 1 (huyện Long Thành) cùng du kích xã Phước Thái và một bộ phận Đoàn 10 đặc công hỗ trợ liên tục chống địch càn quét, ủi phá khu vực Suối Cù và Cầu Vạt. Ngày 26-3, Đại đội 27 tổ chức hai mũi vận động tập kích diệt và làm bị thương 35 tên, thu bảy súng M72 và nhiều đồ dùng quân sự. Trước tình hình này, hai đại đội trinh sát tiểu khu và một bộ phận Tiểu đoàn 348 bảo an phải rút về Phước Thái.

Tại sở Bình Sơn (Long Thành), du kích kết hợp với lực lượng chính trị, binh vận tại chỗ bao vây, tấn công địch trong đồn. Du kích hoàn toàn làm chủ đường 10 từ thị trấn Long Thành đến sở Bình Sơn.

Ngày 26-4, theo mệnh lệnh hợp đồng chiến đấu, đúng 17 giờ, lực lượng pháo binh của Quân đoàn 2 đặt ở đồi Ông Hoàng (Bình Sơn) bắn cấp tập vào Chi khu Long Thành, căn cứ Nước Trong gây cho địch nhiều thiệt hại. Sư đoàn 304 cùng xe tăng tấn công căn cứ Nước Trong đánh chiếm và làm chủ khu Trường sĩ quan thiết giáp, phát triển và đánh chiếm Trường sĩ quan bộ binh. Sư đoàn 325 và xe tăng đánh chiếm Chi khu Long Thành; du kích các xã bao vây, tấn công bọn dân vệ, phòng vệ và giải phóng các xã trên tỉnh lộ 17.

Sáng ngày 27-4, Quân đoàn 2 chủ lực Miền phát triển về Nhơn Trạch. Tiểu đoàn 240 kịp thời đánh chiếm khu vực cầu Xéo, ngã ba Phước Thiền tạo hành lang cho quân chủ lực tiến về Nhơn Trạch để vào Sài Gòn.

Ngày 29-4, Tiểu đoàn 240 cùng Sư đoàn 325 đánh chiếm và làm chủ Chi khu Nhơn Trạch. Du kích các xã: Phước Lai, Phước Thọ, Phước Long, Phước An kết hợp cùng quần chúng nổi dậy giải phóng các xã này. Chiều ngày 29-4, quân chủ lực tấn công và làm chủ khu kho Thành Tuy Hạ. Đại đội 240 đánh chiếm đồi Bình Phú (xã Long Tân). Từ đồi Bình Phú, chiều ngày 29-4, quân ta đã bắt đầu bắn pháo tấn công sân bay Tân Sơn Nhất. Sư đoàn 325 được nhân dân các xã ven sông hỗ trợ các loại ghe thuyền để vượt sông tiến vào Sài Gòn.

Tại sở cao su Bình Sơn, bộ đội huyện Long Thành, du kích cùng nhân dân đã nổi dậy khiến bọn địch phải bỏ chạy tán loạn. Trong ngày 29-4, bộ đội huyện cùng du kích các xã cũng đã vây bắt được 704 tên địch từ Bà Rịa chạy về, sau đó cùng quần chúng giải phóng hoàn toàn các xã ven quốc lộ 51: Phước Thái, Long Phước, Long An, Lộc An.

P.V

(Ghi theo lời kể của đồng chí Nguyễn Văn Thông, nguyên Bí thư Tỉnh ủy Biên Hòa)