Sinh đông con – biết rồi, khổ lắm!
Kỳ 1: Những vợ chồng trẻ "mắn" đẻ

Để giảm tỷ lệ tăng dân số tự nhiên xuống còn 1% là cả một vấn đề vì ý thức người dân không dễ... thuyết phục.

Mặc cho cán bộ làm công tác dân số lặn lội đến từng nhà tuyên truyền phổ biến các biện pháp kế hoạch hóa gia đình, các bà mẹ trẻ vẫn cứ tự nhiên đẻ. Còn nhiều người cha thì ương ngạnh tuyên bố "trời sinh voi, sinh cỏ". Cho nên, trong gia đình họ, đứa trẻ này chưa tròn tuổi thì một mầm sống khác đang cựa quậy trong bụng mẹ.

Gia đình "Rô-bin-sơn" Nguyễn Văn Long ở nơi hoang vắng.

* Cha mẹ trẻ của 9 đứa con

Mưa vừa tạnh, anh Nguyễn Văn Sơn, Tổ trưởng tổ an ninh ấp Dốc Mơ 3, xã Gia Tân 1 (huyện Thống Nhất) hối thúc chúng tôi: "Ra đảo ngay, chứ không trời tối gia đình Rô-bin-sơn đi đánh cá thì sẽ không gặp được họ".

Gửi xe máy tại nhà ông Bảy Mẹo, chúng tôi bì bõm lội nước ra một đảo nhỏ (trên hồ Trị An). May thay, cả gia đình anh Nguyễn Văn Long (37 tuổi, ở ấp Dốc Mơ 3, xã Gia Tân 1) và chị Đỗ Thị Tuyết Nghè (36 tuổi) cùng 9 đứa con, gồm: Hồng Oanh (lớn nhất, 18 tuổi), Kim Phương, Đức An, Ngọc Thi, Tường Vi, Thanh Sang, Đức Hiếu, Đức Hiển, Thanh Hiền (nhỏ nhất, 1 tuổi) đều có mặt tại nhà. Gọi là nhà cho sang, thật ra nơi sinh hoạt của 11 nhân khẩu chỉ là căn chòi lá chỏng chơ, rách nát, chơ vơ giữa rừng và hồ nước mênh mông. Căn chòi được ngăn làm 3 phần, gồm: nơi ở của các con, phòng ngủ của 2 vợ chồng và nơi sinh hoạt chung.

Hỏi chị Nghè còn trẻ mà sao đẻ nhiều con, trước giờ có áp dụng biện pháp tránh thai gì chưa, chị lớt phớt trả lời: "Có, nhưng chỉ áp dụng theo kiểu tự nhiên". Ý của chị là chỉ áp dụng theo lối truyền thống, vợ chồng căn cứ vào chu kỳ kinh nguyệt mà gần gũi nhau. Còn các biện pháp tránh thai khác như dùng bao cao su, thuốc ngừa, đặt vòng... với đôi vợ chồng trẻ có 9 đứa con này là không thể, vì: "Bao cao su khi cần tìm không ra. Thuốc uống vào thì sợ bệnh. Triệt sản thì sợ không còn sức để lao động... Hơn nữa, nơi đảo hoang này cán bộ dân số có đến thăm, nhắc nhở thì tui cũng đã mang bầu".

Mấy năm qua, được chính quyền địa phương giúp vốn, tổ chức xã hội cho ghe, cho tiền nên gia đình anh Long cũng sống lây lất qua ngày bằng nghề đánh bắt cá. Nhưng chỉ là sống qua ngày, còn kinh tế gia đình thì vẫn nghèo. Bởi, 11 miệng ăn mà cả nhà chỉ trông chờ vào nghề lưới cá trên hồ Trị An bữa được bữa không. Hơn nữa, qua 9 lần vượt cạn, chị Nghè đâu còn sức lao động mà chỉ ở nhà chăm sóc đàn con nhỏ. Hoàn cảnh như vậy nên anh chị cũng cố gắng cho các con đi học, nhưng mấy đứa lớn học đến lớp 5 thì đành nghỉ để đi làm kiếm tiền.

* Chị em "thi nhau" đẻ

Đường vào ấp 5, xã Thanh Sơn (huyện Định Quán) mùa này nhầy nhụa bùn đất. Cho nên khi chúng tôi rủ cán bộ y tế xã cùng vào, ai cũng lắc đầu từ chối. Vì vậy, chúng tôi đành tự mò mẫm tìm đường đi.

Vượt qua trên 15km đường nhựa, đường đất đỏ ngập nước và bầy nhầy bùn đất, chúng tôi tìm đến nhà cộng tác viên dân số - kế hoạch hóa gia đình Lê Thị Minh Hải. Trao đổi nhanh câu chuyện, chị Hải sốt sắng nhận lời và rủ thêm chị Nguyễn Thị Gấm (Tổ trưởng tổ An ninh nhân dân 6) cùng đi. Hơn nửa giờ lội sình, chúng tôi cũng đến được nhà gia đình 2 chị em ruột: Lê Thị Hà (SN 1963) có 8 con; Lê Thị Lệ (SN 1967) có 9 con, ngụ tại tổ 13, ấp 5.

Các con của chị Hà ra đồng bẫy chim để kiếm sống qua ngày.

Chị Hải cho biết, hiện chị quản lý việc sinh đẻ của trên 650 hộ gia đình trong ấp, đã vận động được gần 150 ca triệt sản, 90% các cặp vợ chồng trong độ tuổi sinh đẻ đăng ký các biện pháp tránh thai. Nhưng 6 tháng đầu năm 2009, trong ấp vẫn còn 8 cặp vợ chồng bị "bể" kế hoạch, sinh con thứ 3, thứ 4. Chị nói: "Chị Lệ đã triệt sản nhưng vẫn đẻ vì… một buồng trứng chưa triệt được. Còn chị Hà thì 4 lần vận động 2 vợ chồng đều đồng ý, thống nhất nhưng đến khi gọi đi triệt sản thì trốn tránh, thoái thác với nhiều lý do: đang bị bệnh, sợ bị khùng, hết trứng rồi không đẻ nữa đâu, triệt sản làm gì!". Trao đổi với chúng tôi, chị Lệ cho biết: "Chồng tôi lao động cực khổ vậy chứ còn dữ lắm. Cựa một chút là ổng đòi... tôi đẻ. Ổng nói đẻ thì ổng nuôi, chứ đi triệt sản về bị khùng rượt ổng thì ổng bỏ".

Chính vì "chăm chỉ" đẻ mà gia đình chị Hà và chị Lệ cứ nghèo và bán dần đất để sống. Đến nay, đất sản xuất của mỗi gia đình chỉ còn gần 1 sào. Nhà ở thì dột nát, tạm bợ. 17 đứa con của 2 gia đình họ đều không được đến trường. Tệ hơn nữa, tụi trẻ chỉ quanh quẩn trong nhà và phải sớm ra đồng kiếm miếng ăn như: bắt ốc, mò cua, bẫy chim, giăng lưới và đi làm cỏ mướn, giữ bò thuê. "Chưa đứa nào được ra trung tâm xã để chơi, trừ trường hợp bị bệnh, nhưng hồi nào giờ tụi nhỏ khỏe re hà" - chị Hà bộc bạch.

Thêm một điều lạ nữa là do đẻ nhiều nên các con của chị Hà, chị Lệ phải nhờ cán bộ dân số, phụ nữ đặt tên giùm. Hỏi sao phải làm vậy, 2 bà mẹ trẻ nhưng sinh nhiều con này nói, vì không biết chữ nên không nghĩ ra được nhiều tên hay đặt cho con. Do đó, khi chúng tôi hỏi tuổi, tên của từng đứa trẻ thì cha mẹ chúng đều không nhớ, phải lấy giấy khai sinh ra cho chúng tôi xem.

Đoàn Phú