Trả lại cho em tuổi thơ
Kỳ 2: Nạn nhân của người lớn?

"Cha mẹ thường nghĩ rằng, cần phải làm ra nhiều tiền để nuôi dưỡng, mua sắm cho con là đủ. Thế nhưng họ lại quên rằng, điều mà trẻ con cần hơn là sự quan tâm, chăm sóc, gần gũi, sẻ chia. Do sự "không gặp nhau" đó đã vô tình dẫn đến hậu quả là không ít trẻ hành động theo suy nghĩ non nớt của mình hoặc bị xâm hại bởi người lớn" - bà Phạm Thị Lệ Thủy, Phó chi cục trưởng Chi cục Bảo trợ xã hội và bảo vệ chăm sóc trẻ em tỉnh nhận định như vậy.

"Cha mẹ thường nghĩ rằng, cần phải làm ra nhiều tiền để nuôi dưỡng, mua sắm cho con là đủ. Thế nhưng họ lại quên rằng, điều mà trẻ con cần hơn là sự quan tâm, chăm sóc, gần gũi, sẻ chia. Do sự "không gặp nhau" đó đã vô tình dẫn đến hậu quả là không ít trẻ hành động theo suy nghĩ non nớt của mình hoặc bị xâm hại bởi người lớn" - bà Phạm Thị Lệ Thủy, Phó chi cục trưởng Chi cục Bảo trợ xã hội và bảo vệ chăm sóc trẻ em tỉnh nhận định như vậy.

* Ai trừng phạt trẻ em nhiều nhất?

Viện Khoa học dân số, gia đình và trẻ em Việt Nam vừa công bố một khảo sát thực trạng trừng phạt thân thể và tinh thần trẻ em. Theo đó, hình thức giáo dục con bằng roi vọt vẫn tồn tại, phổ biển trong gia đình và trường học. Việc quát, mắng, chửi, thậm chí đánh đòn hay phạt được người lớn sử dụng khi trẻ mắc lỗi. Trẻ ở độ tuổi nào cũng bị quát, mắng khi mắc lỗi. Theo kết quả khảo sát thì, mẹ là người hay trừng phạt thân thể và tinh thần trẻ em nhiều nhất (63%), sau đó là bố (56%), cô giáo (24,5%)... Bà Phạm Thị Lệ Thủy cho rằng điều đó là một thực tế. Nhiều bà mẹ, ông bố vẫn còn có suy nghĩ, "con tôi, tôi có quyền đánh", hoặc "thương cho roi cho vọt". Phó chủ tịch Hội Liên hiệp phụ nữ tỉnh Lê Ngọc Sương thì nói: "Giáo dục con mà dùng đến tát tai, roi vọt tức là đã đuối lý, thua con mình rồi. Cho nên, dạy con bằng lời, thuyết phục con bằng tấm gương của cha mẹ, người lớn mới là cách giáo dục hay".

Trẻ em cần được quan tâm quản lý, giáo dục tốt của cả gia đình và nhà trường.

 Số liệu trên cũng cho thấy, trẻ bị trừng phạt về thân thể và tinh thần ở nhà nhiều hơn ở trường học. Theo ghi nhận của Chi cục Bảo trợ xã hội và bảo vệ chăm sóc trẻ em tỉnh, không ít bà mẹ thừa nhận là có đánh con, nhưng chỉ vì tức giận nhất thời. Song, các bà mẹ đều khẳng định việc trừng phạt trẻ sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe, tinh thần, tâm lý và việc học của trẻ. "Dù biết vậy, nhưng nhiều người cho rằng "tức không chịu được" nên có đến 90% bà mẹ vẫn thường đánh và 60% đánh con rất nặng tay. Lâu dần đứa trẻ trở lên khủng hoảng vì bị hành hạ hoặc "lì đòn" thì hậu quả thật khó lường." - Thạc sĩ Lê Thúy Liễu, giáo viên của Khoa tâm lý giáo dục trẻ em Trường mầm non TP.Hồ Chí Minh cho biết như vậy.

Gần đây, trên địa bàn tỉnh Đồng Nai xảy ra một số vụ trẻ chưa thành niên phạm pháp. Qua phân tích của các cơ quan bảo vệ pháp luật cho thấy, các vụ án do trẻ em gây ra đều có liên quan đến việc giáo dục, quản lý của cha mẹ. Cụ thể như vụ Trần Thị Thu Hiền giết bạn gái chơi thân cùng trang lứa chỉ vì... ganh tỵ chuyện yêu đương. Tại phiên tòa xét xử, từ lời khai của Hiền cho thấy, bị cáo đã bị cha mẹ đối xử tàn tệ bằng cách dùng dây xích "giam" con lại vì sợ "nó đi chơi". Tương tự, vụ án cô bé 14 tuổi Nguyễn Thị Bích Huyền giết bé gái 3 tuổi để cướp đôi bông tai, bước đầu cũng đã khai nhận trước cơ quan công an là bị cha mẹ đánh đập, trói lại không cho đi chơi và thiếu sự quan tâm, chăm sóc. Bà Nguyễn Thị Ngọc Hạnh, Hội thẩm nhân dân tỉnh cho rằng: "Chính đòn roi, cách quản lý hà khắc đã tác động sâu sắc vào tâm lý của trẻ. Các em buộc phải tìm cách chống lại bằng việc dần hình thành những hành vi, hành động bạo lực".

* Trẻ em là đối tượng dễ bị xâm hại!

Cục Bảo vệ chăm sóc trẻ em cho biết, trong các năm 2006 - 2008, số vụ trẻ em bị xâm hại, bị bạo lực trong gia đình tăng gấp 3 lần, ở cộng đồng tăng 7 lần, trong trường học tăng 13 lần so với cùng thời gian liền trước đó. Tình trạng trẻ em bị xâm hại diễn ra ngày càng nghiêm trọng, phức tạp. Số vụ xâm hại tình dục trẻ em chiếm 56,3% trên tổng số vụ trẻ bị xâm hại. Trẻ em còn là đối tượng nhắm đến của bọn buôn bán người. Được biết, từ năm 1998 đến nay, công an cả nước đã điều tra, khởi tố hơn 1.430 vụ buôn bán phụ nữ và trẻ em, trong đó có 322 vụ buôn bán trẻ em. Trong những năm trước, nạn buôn bán phụ nữ và trẻ em chỉ xảy ra ở một vài tỉnh, thành phố, nay đã lan rộng ra nhiều khu vực, từ nông thôn đến thành thị và cả miền núi. Trẻ em Việt Nam đang bị bán nhiều sang Trung Quốc, Campuchia hoặc sang nước thứ ba để làm gái mại dâm.

Bộ Lao động, thương binh và xã hội thì công bố thông tin khảo sát, cho thấy địa bàn xảy ra xâm hại trẻ em khá rộng, ở tất cả các vùng miền. Trong đó, nhóm địa bàn đã và đang có nhiều nguy cơ trẻ em bị xâm hại: TP.Hà Nội, TP.Hồ Chí Minh và các tỉnh: Đắk Lắk, Tây Ninh, Kiên Giang, Bắc Giang, Đồng Nai...

Còn theo thống kê của Sở Lao động - thương binh và xã hội Đồng Nai, từ năm 2006 - 2008 toàn tỉnh có 364 em bị tai nạn thương tích, trong đó 185 em đã chết. Trong số các nguyên nhân dẫn đến tử vong, thì nguyên nhân do chết đuối chiếm đến 74%. Tại một số huyện, từ năm 2003 đến nay, năm nào cũng có trẻ bị chết đuối. Trong đó, nhiều nhất là huyện Xuân Lộc, năm 2008 có 12 trường hợp, từ đầu năm 2009 đến nay có 4 trường hợp trẻ em chết đuối. Nguyên nhân của các vụ chết đuối chủ yếu do các em không biết bơi; hoàn cảnh kinh tế gia đình khó khăn, cha mẹ lo làm ăn nên ít quan tâm đến các biện pháp an toàn cho các em. Số trẻ chết vì tai nạn giao thông ở Đồng Nai cũng khá cao. Trong đó có nguyên nhân cha mẹ để trẻ em tự đi ra đường, điều khiển xe khi chưa đủ tuổi, điều kiện, không đội mũ bảo hiểm...

Tình trạng trẻ em bị xâm hại tình dục cũng diễn biến phức tạp.  Loại tai nạn này có khả năng gây tổn thương đến tâm sinh lý, tình cảm cho các em. Bà Lê Ngọc Sương cho rằng: "Nguyên nhân thì có nhiều, nhưng phần lớn là do cha mẹ thiếu quan tâm chăm sóc, quản lý và hướng dẫn con trẻ cách phòng, tránh". Cụ thể như, cha mẹ thiếu quan tâm sâu sát nên thường giao gửi con ở những nơi không an toàn; bé gái ở nhà không người trông coi hoặc khi đi ra đường một mình đến những nơi vắng vẻ... Ghi nhận của Chi cục Bảo trợ xã hội và bảo vệ chăm sóc trẻ em tỉnh còn cho thấy, vì sợ mất "uy tín" gia đình, sợ ảnh hưởng xấu đến tâm sinh lý con trẻ nên nhiều phụ huynh giấu nhẹm chuyện con mình bị xâm hại tình dục. Hoặc có trường hợp, người cha, chú, cậu, anh trai xâm hại tình dục bé gái thì đôi khi được những người thân coi đó là chuyện gia đình, cần "đóng cửa bảo nhau" là đủ. Điều này vô hình trung đã "nuôi dưỡng" tội phạm và trẻ em tiếp tục bị xâm hại.

Mạnh Quân