Kỷ niệm 55 năm chiến thắng Điện Biên Phủ (7-5-1954 - 7-5-2009)
Điện Biên mùa hoa mới

Lần này tôi trở lại Điện Biên Phủ vào đúng ngày cách nay 55 năm quân ta đánh trận mở màn chiến dịch Điện Biên Phủ. Cho đến tận bây giờ, giới nghiên cứu khoa học quân sự vẫn cho rằng trận đánh vào trung tâm đề kháng Him Lam (quân Pháp kiêu hãnh gọi là Béatrice) vào lúc 17 giờ 5 ngày 13-3-1954 là một trận mở màn hoàn hảo của bộ đội Việt Minh. Chỉ sau hơn 4 tiếng đồng hồ tiến công như vũ bão, quân ta đã làm chủ trung tâm đề kháng Him Lam. Thắng lợi lớn ngay trận đầu ra quân đã tạo nên khí thế, niềm tin rất lớn cho toàn quân tham gia chiến dịch.

Lần này tôi trở lại Điện Biên Phủ vào đúng ngày cách nay 55 năm quân ta đánh trận mở màn chiến dịch Điện Biên Phủ. Cho đến tận bây giờ, giới nghiên cứu khoa học quân sự vẫn cho rằng trận đánh vào trung tâm đề kháng Him Lam (quân Pháp kiêu hãnh gọi là Béatrice) vào lúc 17 giờ 5 ngày 13-3-1954 là một trận mở màn hoàn hảo của bộ đội Việt Minh. Chỉ sau hơn 4 tiếng đồng hồ tiến công như vũ bão, quân ta đã làm chủ trung tâm đề kháng Him Lam. Thắng lợi lớn ngay trận đầu ra quân đã tạo nên khí thế, niềm tin rất lớn cho toàn quân tham gia chiến dịch.

* Him lam lại mở màn

5 năm trước, lần đầu tiên ra Điện Biên Phủ tôi đã tìm đến ngọn đồi Him Lam nổi tiếng này thì thấy "3 cứ điểm liên kết vững vàng cùng một hệ thống công sự vững chắc" là niềm kiêu hãnh của tướng Henri Navarre (Nava) ngày nào đang rất hoang tàn, cỏ lau hiu hắt. Trở lại lần này, tôi thực sự chóa mắt khi ra khỏi ngọn đồi Him Lam chừng vài trăm mét là Khu du lịch sinh thái Him Lam lộng lẫy hiện ra.

Đoàn cựu thanh niên xung phong hỏa tuyến viếng nghĩa trang liệt sĩ A1 Điện Biên Phủ tháng 3-2009.

3 khu nhà nghỉ tráng lệ với 8 khu nhà sàn mang đậm bản sắc dân tộc cùng với hệ thống nhà hàng, phòng hội nghị, sân quần vợt, bóng chuyền, cầu lông, cà phê, nhà sàn... nằm bên cạnh lòng hồ trong xanh, yên tĩnh được bao quanh bởi một dãy núi vòng cung tạo ra khung cảnh thơ mộng.

Lần trước, cũng chính ở ngọn đồi Him Lam còn hoang tàn này, tôi đã gặp ông Nguyễn Hữu Chấp - một cựu chiến binh nổi tiếng ở Điện Biên Phủ. Ông Chấp ở Trung đoàn 209, Đại đoàn 312 - đơn vị đánh mở màn chiến dịch. Ông kể: "Lúc ấy, tôi là khẩu đội trưởng cối 82 ly. Suốt cả chiến dịch, Đại đoàn 312 của chúng tôi đều lo hướng chính, vào trận chính, nhờ thế mà hai lần cắm cờ Quyết chiến, Quyết thắng. Lần đầu là trận mở màn trên đồi Him Lam và lần kết thúc chiến dịch là trên nóc hầm De Castries". Đến nhà ông Chấp ở phía bên kia chân đồi Him Lam tôi mới biết ông quê ở Phú Thọ, sau ngày giải phóng Điện Biên đã ở lại nơi này lập nghiệp và chọn ngay chân đồi Him Lam - nơi đầy ắp kỷ niệm thời chiến tranh để dưỡng già. Lần ấy, chính ông Chấp đã mời tôi uống rượu sâu chít - một đặc sản vùng Tây Bắc. Không biết có phải do thường xuyên uống rượu sâu chít mà lần gặp lại này đã 78 tuổi, ông Chấp vẫn hồng hào, khỏe mạnh. Nhà của ông khang trang hẳn ra. Và, ông Chấp không ngần ngại chỉ vào đồi cây trước nhà đang trổ bông trắng xóa, tỏa mùi hương thơm lừng, nói: "Cái đồi trẩu nhà tôi bây giờ là nơi Phan Đình Giót đã hy sinh".

* Cây công nghiệp thay hoa ban

Trong các loại cây công nghiệp của miền Bắc có cây trẩu. Hoa trẩu màu trắng mọc thành chùm to như bàn tay hướng lên ngọn, thơm ngát. Nhìn hoa trẩu tôi chợt nhớ đến hoa ban - một đặc sản thiên nhiên của vùng Tây Bắc mà Điện Biên Phủ từng được mệnh danh là "thung lũng hoa ban trắng".

Vậy mà trở lại Điện Biên lần này, cái cảnh "trắng giời, trắng đất" như nhà văn Nguyễn Tuân từng miêu tả không còn nữa. Điện Biên Phủ đang hối hả vươn mình để phấn đấu trở thành một trung tâm kinh tế, chính trị, xã hội của cả vùng Tây Bắc, như Nghị quyết 37 của Bộ Chính trị đã xác định. Còn trước mắt, TP.Điện Biên Phủ giống như một công trường lớn. Cả tỉnh đang ra sức thực hiện tốt các chương trình phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, đồng thời chạy nước rút để kịp hoàn thành 5 dự án bảo tồn và tôn tạo các di tích phục vụ cho đại lễ kỷ niệm 55 năm chiến thắng Điện Biên Phủ, 100 năm ngày thành lập tỉnh. Trong đó, chiến thắng Điện Biên Phủ là lễ kỷ niệm cấp quốc gia.

Cả 5 dự án tôn tạo, bảo tồn này đều gắn với đại lễ chiến thắng Điện Biên Phủ lịch sử. Đó là Cụm tượng đài Công viên chiến thắng Mường Phăng, di tích Đường kéo pháo và trận địa pháo của bộ đội trong chiến dịch Điện Biên Phủ, Tượng đài chiến thắng Điện Biên Phủ giai đoạn 2, Khu trung tâm đề kháng Him Lam...

Và trong bối cảnh TP.Điện Biên Phủ không chỉ mở rộng về mặt diện tích, mà quy mô dân số cũng tăng lên; thương mại, dịch vụ, du lịch... đều phát triển. Nói như Chủ tịch UBND tỉnh Điện Biên  Đinh Tiến Dũng: "Tỉnh Điện Biên, trong đó TP.Điện Biên Phủ có vị trí rất quan trọng, phải vượt lên chính mình để trở thành trái tim của cả vùng Tây Bắc... TP.Điện Biên Phủ hiện nay giống như người mặc áo chật". Đã thế, Điện Biên Phủ đang triển khai trồng đến 5 triệu hécta rừng trên vùng đất đồi trọc. Độc đáo hơn nữa, từ kinh nghiệm nhiều năm gắn bó với các nông trường cao su miền Đông Nam bộ, ông Nguyễn Huy Lý - Tổng giám đốc Công ty cổ phần cao su Điện Biên đang thổi bùng lên trong lòng người nông dân Tây Bắc ước mơ làm giàu bằng cách trồng thử nghiệm thành công 960 hécta cây cao su ở xã Mường Pồn và Thanh Nưa (huyện Điện Biên). Kết quả này đã được Tập đoàn công nghiệp cao su Việt Nam "nhảy vô" lập dự án đầu tư trồng mới 10.000 hécta cao su và thu hút 5.000 lao động có việc làm thường xuyên với thu nhập khá ổn định. Và năm rồi, Điện Biên trồng mới được 247 hécta cà phê nâng tổng diện tích lên 447 hécta.

Dù vậy, ở đồi A1, nghĩa trang liệt sĩ Điện Biên, "rừng đại tướng" ở Mường Phăng... hoa ban vẫn nở trắng cây. Đi xuống các bản, ngồi nhà sàn thưởng thức các món đặc sản của dân tộc Thái, người ta vẫn thấy những cánh hoa ban làm nền cho cá nướng, gà nướng... Và trong đêm xòe hình như hoa ban cũng chập chờn trên mái tóc dài của cô gái Thái trong điệu múa.

B.T (Còn tiếp)